ทารกและวัยเตาะแตะ-ดูแลอย่างไรไปสู่ความเป็นเลิศ-ตอนที่23

พัฒนาการภาษา1

พัฒนาการภาษาเริ่มต้นเมื่อแรกเกิด โดยการร้องครั้งแรก เสียงร้องคู (Coo) ครั้งแรก การเรียก “ป่าป๊า” และ “หม่าม้า” เป็นครั้งแรก คำแรกๆ เหล่านี้ เป็นสิ่งพิสูจน์การได้ยิน (Auditory) ว่า เด็กมีส่วนร่วมในกระบวนการพัฒนาภาษา ตาม “หลักหมุด” (Milestone) ดังต่อไปนี้

สอนลูกเรื่องกระดาษ

สอนลูกเรื่องกระดาษ

สอนลูกเรื่องกระดาษ (Teaching Children about Paper) หมายถึง การจัดกิจกรรมให้เด็กปฐมวัยได้เรียนรู้เกี่ยวกับวัตถุแผ่นบางๆ โดยทำจากเปลือกไม้ ฟาง เศษผ้าและอาจมีส่วนผสมอย่างอื่น เพื่อช่วยให้ได้คุณสมบัติของกระดาษตามต้องการ กระดาษเป็นสิ่งที่อยู่รอบๆตัวเด็กและลักษณะของกระดาษเป็นสิ่งที่น่าสนใจ สามารถนำมาเป็นสื่อการเรียนรู้ให้แก่เด็กได้รู้จักและสร้างกระบวนการเรียนรู้ให้เกิดแนวคิดว่ากระดาษมีรูปร่าง ลักษณะ สี พื้นผิว ขนาด ปริมาณเป็นอย่างไร รวมทั้งยังสามารถนำมาผลิตเป็นของใช้ ของเล่นและอื่นๆที่เป็นประโยชน์ในชีวิต เรื่องกระดาษจึงเป็นสาระหนึ่งที่น่าสนใจจัดการเรียนรู้ให้แก่เด็กปฐมวัย

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

สอนลูกเรื่องวัสดุรอบตัวเรา

สอนลูกเรื่องวัสดุรอบตัวเรา

สอนลูกเรื่องวัสดุรอบตัวเรา (Teaching Children about Materials) หมายถึง การจัดกิจกรรมให้เด็กปฐมวัยได้เรียนรู้เกี่ยวกับสิ่งของ ทั้งของใช้และของเล่นที่อยู่ในชีวิตประจำวัน ซึ่งมีลักษณะที่แตกต่างกันทั้งขนาด รูปร่าง น้ำหนัก สี กลิ่น ฯ สิ่งของเหล่านี้ทำมาจากวัสดุจากธรรมชาติ ทั้งจากสิ่งที่มีชีวิตและไม่มีชีวิต คือ พืช สัตว์ ดิน หิน ทราย แร่ธาตุต่างๆ และวัสดุที่คนเราทำขึ้นใหม่เรียกว่าวัสดุสังเคราะห์ เพื่อทดแทนวัสดุธรรมชาติที่มีปริมาณน้อยลง โดยดัดแปลงสิ่งที่เป็นธรรมชาติและทำขึ้นใหม่ เกิดเป็นวัสดุหลากหลายลักษณะ จึงมีความจำเป็นที่ควรให้เด็กปฐมวัยรู้จักและสามารถใช้วัสดุอย่างง่ายๆเหมาะสมตามวัย รวมถึงเป็นการป้องกันเด็กให้ปลอดภัยจากการหยิบจับวัสดุอันตรายรอบตัว โดยพ่อแม่และครูควรแนะนำเด็กให้รู้จักวัสดุที่ใช้ในชีวิตประจำวัน จากการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ที่โรงเรียนอย่างเป็นกระบวน การ

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

ทารกและวัยเตาะแตะ-ดูแลอย่างไรไปสู่ความเป็นเลิศ-ตอนที่22

การเคลื่อนไหวตามประสาทสัมผัส

ต่อไปนี้เป็นรายละเอียดของขั้นตอนที่ 5 และ 6 ใน 6 ขั้นตอน ของพัฒนาการสติปัญญาจาก “การเคลื่อนไหวตามประสาทสัมผัส” (Sensorimotor intelligence)

5. ขั้นตอนสำหรับเด็กที่มีอายุ 12 ถึง 18 เดือน เป็น “จุดสุดยอด” (Climax) ของช่วงเวลาการเคลื่อนไหวตามประสาทสัมผัส โดยเป็นจุดเริ่มต้นของพฤติกรรม ที่จะแสดงถึงสติปัญญา (Intelligence) อย่างแท้จริง และเป็นช่วงเวลาของการทดลอง (Experiment) โดยที่เด็กจะเริ่มทดลองด้วยวัตถุที่ช่วยแก้ปัญหา

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

ทารกและวัยเตาะแตะ-ดูแลอย่างไรไปสู่ความเป็นเลิศ-ตอนที่21

การเคลื่อนไหวตามประสาทสัมผัส

ต่อไปนี้เป็นรายละเอียดของขั้นตอนที่ 3 และ 4 ใน 6 ขั้นตอน ของพัฒนาการสติปัญญาจาก “การเคลื่อนไหวตามประสาทสัมผัส” (Sensorimotor intelligence)

3. ขั้นตอนสำหรับเด็กที่มีอายุ 4 ถึง 8 เดือน โดยเด็กจะใช้มือในการเล่น (Manipulate) กับวัตถุ แสดงการประสานระหว่างการเห็นด้วยสายตากับประสาทสัมผัส (Tactile) เป็นการเพิ่มการรับรู้ และสนองตอบต่อผู้คนและวัตถุในสภาพแวดล้อม

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

สอนลูกเรื่องยานพาหนะ

สอนลูกเรื่องยานพาหนะ

สอนลูกเรื่องยานพาหนะ (Teaching Children about Vehicle) หมายถึง การจัดกิจกรรมให้เด็กปฐมวัยได้เรียนรู้เกี่ยวกับ วัตถุหรือสิ่งประดิษฐ์ที่สามารถเคลื่อนย้ายขนส่งไปได้ ยานพาหนะส่วนใหญ่สร้างขึ้นโดยมนุษย์ อาทิ จักรยาน รถยนต์ จักรยาน ยนต์ รถไฟ เรือ และเครื่องบิน เป็นต้น ยานพาหนะมีความสำคัญต่อการดำเนินชีวิตของคนมาตั้งแต่อดีตจนปัจจุบัน เพราะคนเราใช้ยานพาหนะขับเคลื่อนพาคนและสิ่งของต่างๆจากที่หนึ่งไปอีกที่หนึ่ง ช่วยให้เกิดความสะดวกสบาย ทำงานได้รวด เร็ว ปัจจุบันยานพาหนะได้พัฒนาขึ้นตามความเจริญก้าวหน้าทางวิทยาการ ทำให้คนเราสามารถเดินทางไปได้ทั้งทางบก ทางน้ำ และทางอากาศ ยานพาหนะจึงเป็นสิ่งหนึ่งที่นำมาใส่ไว้ในบทเรียนให้เด็กได้เรียนรู้ทั้งใน

  • เรื่องสิ่งประดิษฐ์ที่มนุษย์สร้างขึ้นใช้ประโยชน์
  • หรือหน่วย เรื่องคมนาคม ซึ่งเป็นการเดินทางของคนเราได้ใช้ยานพาหนะที่พัฒนาขึ้นมาใช้แทนแรงของคนและสัตว์
  • และหน่วย เรื่องพลังงานเชื้อเพลิง ซึ่งเป็นของจำเป็นสำหรับใช้ในยานพาหนะ

การกำหนดเรื่องราวเกี่ยวกับยานพาหนะให้แก่เด็กปฐมวัยได้เรียนรู้จึงเป็นเรื่องพื้นฐานที่ควรให้เด็กได้มีความรู้เกี่ยวกับสิ่งต่างๆรอบตัว ตามโครงสร้างของหลักสูตรการศึกษาปฐมวัย พุทธศักราช 2557

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

ทารกและวัยเตาะแตะ-ดูแลอย่างไรไปสู่ความเป็นเลิศ-ตอนที่20

การเคลื่อนไหวตามประสาทสัมผัส

ต่อไปนี้เป็นรายละเอียดของ 2 ขั้นตอนแรก ใน 6 ขั้นตอน ของพัฒนาการ “สติปัญญาจากการเคลื่อนไหวตามประสาทสัมผัส” (Sensorimotor intelligence)

1. ขั้นตอนสำหรับเด็กแรกเกิดจนถึง 1 เดือน โดยเด็กจะดูด (Suck) และไขว่คว้า (Grasp) ทุกสิ่งทุกอย่าง [ที่ขวางหน้า] เด็กถูกครอบงำ (Rule) โดยปฏิกิริยาสะท้อนกลับ (Reflexive action) ที่สนองตอบต่อวัตถุ และยังไม่อาจแยกแยะความแตกต่างได้ (Undifferentiated)

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

เด็กแพ้อาหารเพราะสิ่งแวดล้อมรอบตัว-ตอนที่2

เด็กแพ้อาหารเพราะสิ่งแวดล้อมรอบตัว

เมื่อตอนที่ผ่านมา ผู้เขียนได้เกริ่นถึงงานวิจัยล่าสุดเกี่ยวกับการแพ้อาหาร งานวิจัยดังกล่าวได้รับการตีพิมพ์ลงในวารสาร the Journal of Allergy and Clinical Immunology ทำการวิจัยโดยการดูดฝุ่นในห้องนั่งเล่นที่บ้านของเด็กอายุ 3-15 เดือน เพื่อนำฝุ่นมาตรวจดูว่ามีปริมาณโปรตีนถั่วปนเปื้อนอยู่มากน้อยเพียงใด งานวิจัยนี้ทดสอบกับเด็ก 359 คน ที่มีความเสี่ยงว่าจะแพ้ถั่วลิสง เพราะแพ้นมวัว หรือไข่ หรือมีอาการผิวหนังอักเสบปานกลางถึงขั้นรุนแรง และได้รับการทดสอบแล้วว่าแพ้นมวัวหรือไข่

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

เด็กแพ้อาหารเพราะสิ่งแวดล้อมรอบตัว-ตอนที่1

เด็กแพ้อาหารเพราะสิ่งแวดล้อมรอบตัว

เมื่อเดือนสิงหาคมที่ผ่านมา หลายท่านอาจได้ยินข่าวเด็กหญิงอายุสี่ขวบที่หยุดหายใจบนเครื่องบินเพราะมีผู้โดยสารคนหนึ่งเปิดถุงถั่วออกมารับประทานทั้งที่ได้รับการแจ้งเตือนจากเจ้าหน้าที่แล้วถึงสามครั้ง

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

ทารกและวัยเตาะแตะ-ดูแลอย่างไรไปสู่ความเป็นเลิศ-ตอนที่19

พัฒนาการการรับรู้ในเด็กเล็ก

ทารกเริ่มต้นชีวิตด้วยปฏิกิริยาการเคลื่อนไหวที่สะท้อนกลับ (Reflexive motor) ที่เขาใช้เพื่อสนองตอบความต้องการทางร่างกาย (Biological need) ตัวอย่างเช่น การดูด (Sucking) เป็น “แบบแผนการเคลื่อนไหวตามความรู้สึก” (Sensorimotor scheme) ที่มีมาแต่กำเนิด (Innate)

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

ทารกและวัยเตาะแตะ-ดูแลอย่างไรไปสู่ความเป็นเลิศ-ตอนที่18

หลักหมุดพัฒนาการของเด็กเล็ก

ในเดือนที่ 1 - เด็กเล็ก (ทารกและวัยเตาะแตะ) จะเริ่มมองหน้าคน สามารถยกหัวขึ้นเมื่อนอนด้วยหน้าท้อง และสนองตอบ ต่อเสียงที่ได้ยิน

ในเดือนที่ 2 - เด็กเล็กจะเริ่มเปล่งเสียง (Vocalize) ทำเสียงในลำคอ (Gurgle) และร้องคู (Coo)

ในเดือนที่ 3 - เด็กเล็กจะเริ่มเฝ้ามองหน้าคน ยกหัวและหน้าอกขึ้นเมื่อนอนด้วยหน้าท้อง เริ่มมองตามวัตถุที่เคลื่อนไหว และเริ่ม พูดอ้อแอ้ (Babble)

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

ทารกและวัยเตาะแตะ-ดูแลอย่างไรไปสู่ความเป็นเลิศ-ตอนที่17

พัฒนาการการเคลื่อนไหว

ทักษะการเคลื่อนไหว (Motor skill) เป็นการเคลื่อนไหวอย่างจงใจ (Intentional) ซึ่งเกี่ยวข้องกับส่วนประกอบของกล้ามเนื้อ (Muscular component) ที่ต้องเกิดจากการเรียนรู้ และเกิดขึ้นอย่างเสรี (Voluntary) จนเกิดความช่ำชอง (Proficiency) ในการทำงานที่มีจุดมุ่งหมายอย่างชัดเจน

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

พ่อกับการเรียนรู้ของลูก

พ่อกับการเรียนรู้ของลูก

แผนงานสร้างเสริมวัฒนธรรมการอ่าน สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ร่วมกับ เครือข่ายเสียงประชาชน (We Voice) ได้สำรวจความคิดเห็นประชาชน เรื่อง “พ่อกับการปลูกฝังนิสัยรักการอ่านให้ลูก” เนื่องในโอกาส “วันพ่อแห่งชาติ” 5 ธันวาคม 2557 โดยเก็บข้อมูลจากทุกภูมิภาคทั่วประเทศในช่วงวันที่ 8-20 พฤศจิกายน 2557 จำนวน 1,234 คน ในจำนวนนี้มีสถานะเป็นพ่อ 350 คน

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

สอนลูกเรื่องวันพ่อ

สอนลูกเรื่องวันพ่อ

การสอนลูกเรื่องวันพ่อ (Teaching Children about Father's Day) หมายถึง การจัดกิจกรรมให้เด็กปฐมวัยได้เรียนรู้เกี่ยวกับวันสำคัญซึ่งเกี่ยวเนื่องกับสถาบันพระมหากษัตริย์ ตรงกับวันเฉลิมพระชนมพรรษาของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลปัจจุบัน คือวันที่ 5 ธันวาคมของทุกปี มีจุดมุ่งหมายให้ประชาชนชาวไทยระลึกถึงพระคุณของพ่อแห่งแผ่นดินคือพระมหากษัตริย์ไทยที่ทรงมีพระมหากรุณาธิคุณนานัปการต่อประเทศชาติ และพ่อผู้ให้กำเนิดของเด็กซึ่งถือเป็นบุคคลผู้มีพระคุณมีบทบาทสำคัญต่อครอบครัวและสังคม สมควรที่ผู้เป็นลูกจะเคารพเทิดทูนและตอบแทนพระคุณด้วยความกตัญญู รัฐบาลจึงกำหนดให้วันพ่อเป็นวันสำคัญวันหนึ่งของสังคมไทย โดยใช้ “ดอกพุทธรักษา” เป็นสัญลักษณ์ของวันพ่อแห่งชาติ ดังนั้นการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนเด็กปฐมวัยจึงควรให้กำหนดหน่วยการเรียนรู้เรื่องวันพ่อไว้ด้วย

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

ทารกและวัยเตาะแตะ-ดูแลอย่างไรไปสู่ความเป็นเลิศ-ตอนที่16

จากความผูกพันสู่อารมณ์ความรู้สึก

คุณภาพของความผูกพันระหว่างพ่อแม่กับทารก ขึ้นอยู่กับความสัมพันธ์ของทั้งสองฝ่าย วิธีการหลักที่นักวิจัยใช้ประเมินคุณภาพดังกล่าว ก็คือ “สถานการณ์แปลกหน้า” (Strange situation) โดยใช้มาตรวัดจากการสังเกต (Observational measure) ในการประเมินผลความผูกพัน ระหว่างทารกกับผู้ดูแล (Care-giver)

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

ทารกและวัยเตาะแตะ-ดูแลอย่างไรไปสู่ความเป็นเลิศ-ตอนที่15

ปฏิบัติการที่เป็นเลิศ

พฤติกรรมความผูกพัน (Attachment) เกิดจากความใกล้ชิด (Proximity) ซึ่งเป็นรากฐานของความสัมพันธ์ที่ยาวนาน พฤติกรรมความผูกพันกับพ่อแม่และผู้ดูแล (Care-giver) ได้แก่ การจูบ การกอด การลูบไล้ (Caressing) การจับตัว(Holding) การสัมผัส การสบตา (Eye contact) และการมองหน้า

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

ทารกและวัยเตาะแตะ-ดูแลอย่างไรไปสู่ความเป็นเลิศ-ตอนที่14

ปฏิบัติการที่เป็นเลิศ

ความผูกติดและความผูกพัน (Bonding and attachment) มีบทบาทสำคัญในพัฒนการความสัมพันธ์ทางสังคมและอารมณ์ ความผูกติดเป็นความสัมพันธ์ระหว่างพ่อแม่กับลูกที่มักเริ่มต้น ณ แรกเกิด [ผ่านสายรกที่ผูกติดกับแม่ก่อนคลอด] แล้วสร้างเป็นรากฐานของความผูกพันซึ่งกันและกัน (Mutual)

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

ทารกและวัยเตาะแตะ-ดูแลอย่างไรไปสู่ความเป็นเลิศ-ตอนที่13

ปฏิบัติการที่เป็นเลิศ

ความผูกติดและความผูกพัน (Bonding and attachment) มีบทบาทสำคัญในพัฒนการความสัมพันธ์ทางสังคมและอารมณ์ ความผูกติดเป็นความสัมพันธ์ระหว่างพ่อแม่กับลูกที่มักเริ่มต้น ณ แรกเกิด [ผ่านสายรกที่ผูกติดกับแม่ก่อนคลอด] แล้วสร้างเป็นรากฐานของความผูกพันซึ่งกันและกัน (Mutual)

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

ทารกและวัยเตาะแตะ-ดูแลอย่างไรไปสู่ความเป็นเลิศ-ตอนที่12

ปฏิบัติการที่เป็นเลิศ

ปฏิบัติการที่เป็นเลิศ (Best practice) ซึ่งสนับสนุนการดูแลและการศึกษาของทารกและวัยเตาะแตะ ได้แก่

  1. สุขภาพและความปลอดภัย คือรากฐาน (Foundation) ของการวางแผนโปรแกรม โดยมีหลักการ (Principle) สนับสนุน ดังนี้
    • สภาพแวดล้อมทางกายภาพ (Physical) สนองตอบมาตรฐานของรัฐ และของท้องถิ่น
    • อัตราส่วนผู้ดูแล (Care-giver) สนองตอบมาตรฐานของรัฐและของท้องถิ่น ในขณะเดียวกันก็ทำให้เด็กเล็กมีอิสระในการเคลื่อนไหวและสำรวจ โดยมีการเฝ้าระวังเรื่องความปลอดภัย
    • อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

ทารกและวัยเตาะแตะ-ดูแลอย่างไรไปสู่ความเป็นเลิศ-ตอนที่11

พัฒนาการจิต-สังคม

เอริค เอริคสัน (Erik Erikson) เจ้าของทฤษฎี “พัฒนาการจิตสังคม” (Psycho-social development) ได้กล่าวถึงขั้นตอนพื้นฐาน (Basic) ของความเชื่อใจได้ (Trust) กับ ความเชื่อใจไม่ได้ (Mistrust) ว่าเริ่มต้น ณ แรกเกิด แล้วดำเนินต่อไปอีกประมาณ 1 ปีครึ่ง ถึง 2 ปี

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน