วัยอนุบาล-ดูแลอย่างไรไปสู่ความเป็นเลิศ-ตอนที่92

ภาพสะท้อนเด็กชายอายุ 6 ขวบ

ต่อไปนี้เป็นภาพสะท้อน (Portrait) ของบริกแฮม (Brigham) เด็กชายอายุ 6 ขวบ ชาวอเมริกัน เชื้อสายอัฟริกัน (African American) อาศัยอยู่กับพ่อแม่ เขาเป็นลูกคนเดียว

ลักษณะโดยทั่วไปของเขา ก็คือเขาเป็นเด็กที่สุภาพเรียบร้อย (Well-mannered) และเคยอยู่ในสถานดูแลเด็กเล็กระบบมอนเตสเซอรี่ (Montessori) มาก่อน

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

วัยอนุบาล-ดูแลอย่างไรไปสู่ความเป็นเลิศ-ตอนที่91

ภาพสะท้อนเด็กหญิงอายุ 5 ขวบ

วัยอนุบาล ก็เหมือนเด็กอื่นๆ ในหลากหลายมิติ มีลักษณะเฉพาะ (Characteristics) ของพัฒนาการร่างกาย จิตใจ และพฤติกรรมของเด็ก 5 – 6 ขวบ แต่ในขณะเดียวกัน ก็มีลักษณะเฉพาะของความแตกต่างแต่ละคน (Individual)

ภาพสะท้อน (Portrait) ของเด็กอนุบาล จะให้ข้อมูลเกี่ยวกับเด็กในปัจจุบัน ทำให้เราเข้าใจลึกซึ้ง (Insight) ถึงพัฒนาการของเด็กทางด้านสังคม อารมณ์ การรับรู้ และร่างกาย รวมทั้งทักษะการปรับตัว (Adaptive) ในการดำรงชีวิตประจำวัน

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

วัยอนุบาล-ดูแลอย่างไรไปสู่ความเป็นเลิศ-ตอนที่90

ประวัติศาตร์ของอนุบาลศึกษา

เมื่อ เฟรดริค เฟรอเบล (Friedrich Froebel) ก่อตั้งโรงเรียนอนุบาลครั้งแรกนั้น เขาตั้งชื่อว่า “สถาบันการเล่นและกิจกรรม” (Play and Activity Institute) โดยมีจุดมุ่งหมายที่จะทดลองประสบการณ์ทางสังคมของเด็กที่เข้าโรงเรียนเป็นครั้งแรก ต่อมาเขาเปลี่ยนชื่อสถาบันเป็น Kindergarten ที่สะท้อนความเชื่อมั่นว่า เด็กๆ ควรได้รับการฟูมฟัก (Nurtured) และทะนุถนอม (Nourish) [Kinder] เหมือนพืชในสวน [Like plants in a garden]

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

วัยอนุบาล-ดูแลอย่างไรไปสู่ความเป็นเลิศ-ตอนที่89

วิชาการกับพัฒนาการ

อนุบาลศึกษามีประวัติศาสตร์อันยาวนานที่น่าสนใจ ซึ่งจะช่วยให้เราเข้าใจพัฒนาการจากอดีตจนถึงปัจจุบัน เริ่มต้นที่แนวความคิด (Concept) ในด้านการศึกษาและโปรแกรมอนุบาลของ เฟรดริค เฟรอเบล (Friedrich Froebel) ซึ่งมีผู้ศรัทธาในความคิดและวิธีการของเขา ได้นำเข้าจากเยอรมนีสู่สหรัฐอเมริกา ในคริสต์ศตวรรษที่ 19 โดยไม่เปลี่ยนแปลงใดๆ (Intact)

แม้ว่าอิทธิพลของเขาได้ครอบงำอยู่เกือบ 50 ปี และยังคงเป็นที่ยอมรับกันจนถึงปัจจุบัน แต่ในสมัยกลางคริสต์ศตวรรษที่ 19 นั้น ความคิดของเขามิได้เป็นที่ยอมรับกัน โดยเฉพาะการเรียนรู้ที่ตั้งอยู่บนพื้นฐานของการเล่น และความสนใจของเด็ก กล่าวคือ การเรียนรู้ที่ยึดเด็กเป็นศูนย์กลาง (Child-centered)

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

วัยอนุบาล-ดูแลอย่างไรไปสู่ความเป็นเลิศ-ตอนที่88

วิชาการกับพัฒนาการ

ตั้งแต่ดั้งเดิม (Tradition) โรงเรียนอนุบาล (Kindergarten) เป็นวิธีการ (Approach) ที่ตั้งอยู่บนพื้นฐานของการเล่น ร้องรำทำเพลง และกิจกรรมปฏิบัติ อาทิ การวาดรูป และปฏิสัมพันธ์ทางสังคม อันเป็นส่วนหนึ่งของการเปลี่ยนผ่าน (Transition) จากบ้านสู่โรงเรียน

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

วัยก่อนเข้าเรียน-ดูแลอย่างไรไปสู่ความเป็นเลิศ-ตอนที่87

รูปแบบของการเล่น

การเปลี่ยนผ่าน (Transition) เป็นการเปลี่ยนบริบท (Setting), ระดับ (Grade), โปรแกรม, หรือประสบการณ์ อาทิ จากทารกและวัยเตาะแตะในบ้านสู่วัยก่อนเข้าเรียน และสู่วัยอนุบาล ผู้ดูแลสามารถช่วยเด็กเล็กและครอบครัวเปลี่ยนผ่าน อย่างมีความสุข อย่างง่ายดาย และอย่างมีความเชื่อมั่นสูง ดังต่อไปนี้

  • ให้การศึกษาและเตรียมตัวเด็กเล็กก่อนเวลาสำหรับสถานการณ์ใหม่ เด็กเล็กสามารถทดลองปฏิบัติกิจวัตร (Routine) ที่เขาจะประสบพบเห็นในโรงเรียนอนุบาล อาทิ การเก็บข้าวของเข้าที่ทุกๆ วัน
  • อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

วัยก่อนเข้าเรียน-ดูแลอย่างไรไปสู่ความเป็นเลิศ-ตอนที่86

รูปแบบของการเล่น

  • การเล่นตามหน้าที่ (Functional play) – เกิดขึ้นในช่วงเวลา “การกระตุ้นประสาทสัมผัส” (Sensorimotor) เพื่อสนองตอบกิจกรรมที่ต้องใช้กล้ามเนื้อ (Muscular) ซึ่งต้องกระฉับกระเฉง (Active) มีลักษณะเฉพาะ (Characteristics) คือการกระทำซ้ำ (Repetition) การใช้มือ (Manipulation) และการเลียนแบบตนเอง (Self-imitation)

    ลักษณะเฉพาะดังกล่าว ทำให้เด็กเล็กมีโอกาสฝึกฝนและเรียนรู้ขีดความสามารถ (Capability) ทางร่างกาย ในขณะที่เขาสำรวจสภาพแวดล้อมรอบตัว เด็กเล็กชอบ (Fond) การเคลื่อนย้ายที่ซ้ำซาก เพราะมีความประทับใจตามประสาทสัมผัส (Sensory impression) จากการทำตามหน้าที่ของร่างกาย การเรียนซ้ำซากของภาษาก็เป็นส่วนหนึ่งของการเล่นตามหน้าที่ เช่นกัน

  • อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

วัยก่อนเข้าเรียน-ดูแลอย่างไรไปสู่ความเป็นเลิศ-ตอนที่85

รูปแบบของการเล่น

การเล่นเกิดขึ้นในหลายรูปแบบ ความเข้าใจในแต่ละแบบจะช่วยให้การนำโปรแกรมการเรียนรู้ผ่านการเล่นไปลงมือปฏิบัติ จนสัมฤทธิ์ผล แต่ละรูปแบบของการเล่นได้แก่ . . .

การเล่นทางสังคม (Social play) – นักวิจัยได้ศึกษาพบว่า เด็กเล็กมักเคยผ่าน 6 รูปแบบของการเล่น ดังนี้

  1. การเล่นที่ไม่หมกมุ่น (Unoccupied) – เป็นการเล่นที่เด็กเล็กมิได้เล่นกับสิ่งของใดๆ ทั้งสิ้น เขาเพียงยืนหรือนั่ง โดยปราศจากการทำอะไรให้เป็นที่สังเกตได้ (Observable)
  2. การเล่นคนเดียว (Solitary) – เป็นการเล่นที่เด็กเล็กเล่นตามลำพัง โดยเขาไม่รับรู้เรื่องของเด็กเล็กอื่นๆ
  3. อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

วัยก่อนเข้าเรียน-ดูแลอย่างไรไปสู่ความเป็นเลิศ-ตอนที่84

การวางแผนสำหรับการเล่น

ผู้ดูแลเด็กเล็กคือกุญแจสำคัญในการส่งเสริมการเล่นที่มีความหมาย กล่าวคือการเล่นเป็นพื้นฐานของการเรียนรู้ โดยผู้ดูแลจะเตรียมสภาพแวดล้อมสำหรับการเล่น ทัศนคติของผู้ดูแลจะช่วยกำหนดคุณภาพของเด็กเล็ก ผู้ดูแลพึงเข้าใจแนวความคิด (Concept) ของหลักสูตร และความคิด (Idea) ที่ต้องการให้เด็กเล็กเรียนรู้ผ่านการเล่น

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

วัยก่อนเข้าเรียน-ดูแลอย่างไรไปสู่ความเป็นเลิศ-ตอนที่83

ใช้บล็อคสร้างทักษะคำนวณ

ต่อไปนี้ เป็นประเภทของบล็อค (Block) ที่ใช้กันมากในวัยก่อนเข้าเรียน และแนวความคิด (Concept) ทางคณิตศาสตร์ที่เด็กเล็กพัฒนาเมื่อใช้วัสดุเหล่านี้

  • บล็อคสถาปนิก (Architect) – แนวความคิดทางคณิตศาสตร์จะเป็น รูปแบบ (Pattern) การแยกแยะ (Sorting) เรขคณิต การวัดผล (Measurement) ความสัมพันธ์ของเทศะ (Spatial relationship) และการนับ ตัวอย่างเช่น เด็กเล็กจะสร้างนานาโครงสร้างด้วยวัสดุเหล่านี้ หรือเกมนักสืบ ซึ่งเด็กเล็กจะค้นหารูปทรง (Shape) ต่างๆ ในการสร้างสรรค์ของตน
  • อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

วัยก่อนเข้าเรียน-ดูแลอย่างไรไปสู่ความเป็นเลิศ-ตอนที่82

การเล่นในโปรแกรมวัยก่อนเข้าเรียน

เฟรดริค เฟรอเบล (Friedrich Froebel) บิดาแห่งโรงเรียนอนุบาล (Father of Kindergarten) ได้แนะนำบล็อค (Block) เข้าสู่หลักสูตรเด็กปฐมวัย ด้วยการสร้าง “ของขวัญ” (Gift) เพื่ออำนวยความสะดวกให้เกิดความคิดสร้างสรรค์ในเด็กเล็ก และให้โอกาสเด็กเล็กในการสร้างรูปแบบทางเรขาคณิต (Geometric form) ดังนั้น ในการวางแผนประสบการณ์การเรียนรู้ ผู้ดูแลพึงพิจารณาความคิดต่อไปนี้

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

วัยก่อนเข้าเรียน-ดูแลอย่างไรไปสู่ความเป็นเลิศ-ตอนที่81

การเล่นในโปรแกรมวัยก่อนเข้าเรียน

อย่างไรก็ตาม การเล่นมิใช่สิ่งที่จะอุบัติขึ้นทันทีทันใด (Spontaneous) ผู้ที่ดูแลเด็กเล็กต้องมีการส่งเสริมการเล่น ดังนี้

  • จัดให้มีโอกาสเล่นหลากหลาย โดยจัดแจงห้องต่างๆ ให้เป็นศูนย์การเรียนรู้ อาทิ ศูนย์บล็อค (Block center) ซึ่งประกอบด้วยบล็อคหลายประเภท อาทิ ตามน้ำหนักและตามขนาด ศูนย์บทบาทสมมุติ (Dramatic play) ซึ่งประกอบด้วยพร้อมเสื้ออาภรณ์ในการแสดง และศูนย์บ้าน (Home center) ซึ่งประกอบด้วยของเล่นเด็ก อาทิ ตุ๊กตา รถยนต์ และวีรชนในการ์ตูน (Action figure)
  • อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

วัยก่อนเข้าเรียน-ดูแลอย่างไรไปสู่ความเป็นเลิศ-ตอนที่80

ศูนย์การเรียนรู้ในชั้นเรียน

การเล่นเป็น “หัวใจ” (Heart) ของโปรแกรมวัยก่อนเข้าเรียนมาแต่ดั้งเดิม (Traditional) แล้วดำเนินต่อมายังปัจจุบัน และคาดดว่าจะยังคงมีความสำคัญต่อไปในอนาคต เนื่องจากการเล่นในเด็กเล็กส่งผลให้เกิดการเรียนรู้จากการค้นพบ (Discovery learning)

ความคิด (Notion) ที่ว่า เด็กเล็กได้เรียนรู้และพัฒนาผ่านการเล่นนั้น ได้เริ่มต้นจาก เฟรดริค เฟรอเบล (Friedrich Froebel) ชาวเยอรมันผู้ให้กำเนิดโรงเรียนอนุบาล (Kindergarten) เป็นคนแรก หลังจากนั้นมา โปรแกรมเด็กเล็กส่วนใหญ่ได้ผนวกการเล่นเข้าไปในหลักสูตร จวบจนมาถึงปัจจุบัน

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

วัยก่อนเข้าเรียน-ดูแลอย่างไรไปสู่ความเป็นเลิศ-ตอนที่79

ศูนย์การเรียนรู้ในชั้นเรียน

ศูนย์การเรียนรู้คณิตศาสตร์ – จัดให้มีแผ่นตัวเลขพลาสติก (Plastic number tile) บัตรคำนวณ กระดานปักหมุด(Pegboard) ศูนย์นี้ควรมีวัสดุถาวร (Concrete) จำนวนมาก เพื่อส่งเสริมประสบการณ์เชิงปฏิบัติการ (Hands-on) และควรมีหนังสือภาพ เกี่ยวกับการคำนวณ หรือเรื่องราวที่น่าอ่านเกี่ยวกับการคำนวณ

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

วัยก่อนเข้าเรียน-ดูแลอย่างไรไปสู่ความเป็นเลิศ-ตอนที่78

ศูนย์การเรียนรู้ในชั้นเรียน

ศูนย์การเรียนรู้ในชั้นเรียนตามวิชาเรียน (Subject center)

  • ภาษา – ต้องเปลี่ยนหนังสือบ่อยๆ เพิ่มหนังสือใหม่ทุกๆ 2 ถึง 3 สัปดาห์ จุดประสงค์ก็คือ ให้เด็กคุ้นเคยกับหนังสือ 100 เล่ม นอกจากนี้ควรมีหนังสือเกี่ยวกับชีวิตประจำวัน (Genre) อาทิ หนังสือภาพ นิยาย (Fiction) และวิทยาศาสตร์ (Science)

แนวความคิด (Concept) ในเรื่องนี้ ก็คือ พูด (Verbalize) ฟัง และเข้าใจคำสั่ง (Direction); วิธีใช้หนังสือ; สี, ขนาด, รูปร่าง, และชื่อเรียก; ความรู้เกี่ยวกับการพิมพ์ (Print) และหนังสือ พัฒนาประมวลคำศัพท์ (Vocabulary); และการตระหนัก (Awareness) เรื่องการพิมพ์

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

วัยก่อนเข้าเรียน-ดูแลอย่างไรไปสู่ความเป็นเลิศ-ตอนที่77

ศูนย์การเรียนรู้ในชั้นเรียน

ศูนย์การเรียนรู้บนพื้นฐานของหัวเรื่อง (Theme-based center) – เป็นการขยายหัวเรื่องจากเนื้อหาในชั้นเรียน อาทิ อวกาศ (Space) ไดโนเสาร์ (Dinosaur) มหาสุมทร (Ocean) เรื่องราวของฉัน (All about me) และครอบครัวของฉัน (My family)

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

วัยก่อนเข้าเรียน-ดูแลอย่างไรไปสู่ความเป็นเลิศ-ตอนที่76

ศูนย์การเรียนรู้ในชั้นเรียน

ศูนย์การเรียนรู้ในชั้นเรียน (Classroom learning center) แต่ละแห่งควรเป็นศูนย์การอ่านออก-เขียนได้ (Literacy) กล่าวคือควรมีวัสดุสำหรับพัฒนาการในด้านการเขียนและการอ่าน ศูนย์ดังกล่าวทำหน้าหลายอย่าง เพื่อให้ผู้ดูแลสามารถสนองตอบความต้องการที่หลากหลาย (Diverse) ของการเรียนรู้และความสนใจของเด็กเล็ก นอกจากนี้ ศูนย์การเรียนรู้ยัง . . .

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

วัยก่อนเข้าเรียน-ดูแลอย่างไรไปสู่ความเป็นเลิศ-ตอนที่75

ตารางกิจวัตรประจำวัน (2)

ตารางกิจวัตรประจำวันของโปรแกรมเต็มวัน ในช่วงเที่ยงและบ่ายของวัยก่อนเข้าเรียน มักประกอบด้วย

  • อาหารกลางวัน (Lunch) – อาหารกลางวัน ควรเป็นช่วงเวลาพักผ่อน ส่วนมื้ออาหาร (Meal) ควรบริการโดยมืออาชีพ ในวิถีครอบครัว (Family style) ที่มีเด็กเล็กรับประทานร่วมกัน เด็กควรจัดโต๊ะของตนเอง และประดับประดาแผ่นรองจาน (Place mat) และดอกไม้ที่เขาประดิษฐ์กันในศูนย์ศิลปะ (Art center) หรือโครงงานพิเศษ เด็กควรมีส่วนร่วมในการทำความสะอาด หลังมื้ออาหารและขนม อย่างไรก็ตาม ในหลายโปรแกรมของวัยก่อนเข้าเรียน เด็กเล็กไปรับประทานอาหารกลางวันที่โรงอาหาร (Cafeteria)
  • อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

วัยก่อนเข้าเรียน-ดูแลอย่างไรไปสู่ความเป็นเลิศ-ตอนที่74

หลักสูตรที่เหมาะสมตามวัย

ตารางกิจวัตรประจำวันของโปรแกรมเต็มวัน ในช่วงเช้า มักประกอบด้วย

  • กิจกรรมเปิด (Open activities) – เมื่อเด็กเล็กเดินเข้าชั้นเรียน ผู้ดูแลจะต้อนรับแต่ละคน ทำให้เด็กเล็กมีความรู้สึกว่าเป็นบุคคลสำคัญ เป็นการสร้างทัศนคติในเชิงบวกต่อสถานดูแลเด็กเล็ก และสร้างโอกาสให้เด็กเล็กได้ใช้ทักษะภาษา การต้อนรับเด็กเล็กแต่ละคน ก็เป็นโอกาสให้ผู้ดูแลตรวจสอบสถานะสุขภาพและอารมณ์ของเด็กด้วย
  • ตามปรกติ เด็กทุกคนมักมิได้มาถึงสถานดูแลเด็กเล็กในเวลาเดียวกัน ดังนั้น ต้องมีอะไรบางอย่างให้เด็กที่มาก่อนทำระหว่างรอคอยเพื่อนร่วมชั้น โดยให้เด็กมีอิสระในการเลือกกิจกรรมต่างๆ ซึ่งอาจเป็นกิจกรรมที่ไม่ส่งเสียงอึกทึก อาทิ การต่อภาพตัดต่อ (Puzzle) และกระดานปักหมุด (Peg board) การระบายสี การอ่านหนังสือ และการบันทึก [เหตุการณ์] รายวัน (Journal)
  • อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

วัยก่อนเข้าเรียน-ดูแลอย่างไรไปสู่ความเป็นเลิศ-ตอนที่73

หลักสูตรที่เหมาะสมตามวัย

แม้ว่าหลักสูตรของแต่ละสถานดูแลเด็กเล็กจะแตกต่างกัน และได้รับอิทธิพลจากมาตรฐานแกนร่วม (Common Core Standards) ของรัฐ แต่ทุกโปรแกรมก็ครอบคลุมขอบเขตเนื้อหา (Content area) ที่จำเป็น อันได้แก่ (1) สังคมและอารมณ์ (2) ภาษาและการสื่อสาร (3) การเริ่มอ่านออก-เขียนได้ (Emergent literacy) (4) การคำนวณ (5) วิทยาศาสตร์ (6) สังคมศาสตร์ (7) ศิลปะประณีต [Fine art] (8) พัฒนาการทางร่างกาย และ (9) เทคโนโลยี

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน