ชั้นเรียนประถม-ประสมศาสตร์ประสานศิลป์-STEAM-ตอนที่29

การคิดและการเรียนรู้

ในการคิดเชิงกระจาย (Divergent) เราจะให้เด็กสร้าง (Generate) ความคิดมากมายเกี่ยวกับหนทางที่เป็นไปได้ในการแก้ปัญหา โดยมักจะซอยย่อย (Break down) เป็นชิ้นส่วน (Component) และแสวงหาวิธีใหม่ในการมองปัญหาที่ลึกซึ้ง (Insight) แล้วนำชิ้นส่วนนั้นกลับมาประกอบเข้ากัน โดยอาศัยการคิดเชิงกระจุก (Convergent) เพื่อแก้โจทย์ในวิถีที่แตกต่างอย่างไม่เคยคาดคิดมาก่อน (Unexpected)

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

ชั้นเรียนประถม-ประสมศาสตร์ประสานศิลป์-STEM-ตอนที่29

เปลไกวของนิวตัน

เมื่ออากาศภายในลูกโป่งถูกปลดปล่อย (Release) เพราะเราคลายนิ้วมือที่ปลายหลอด อากาศจะเคลื่อนย้ายไปตามหลอดกาแฟ แต่แท้จริงแล้ว อากาศถูกผลักดันโดยพลังการหดตัว (Deflation) ของลูกโป่ง กล่าวอีกนัยหนึ่งก็คือ ลูกโป่งผลักดันให้อากาศออก เรียกว่า “แรงกิริยา” (Action force) ส่วน “แรงปฏิกิริยา” (Reaction force) คือ พลังที่อากาศตอบโต้กลับยังลูกโป่ง ทำให้ลูกโป่งเคลื่อนไหว คู่พลังนี้คือ กฎข้อที่ 3 ของนิวตัน หากปราศจากแสดงออกแรงปฏิกิริยาแล้ว ลูกโป่งก็ไม่มีวันเคลื่อนไหว

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

ชั้นเรียนประถม-ประสมศาสตร์ประสานศิลป์-STEAM-ตอนที่28

การคิดและการเรียนรู้

อันที่จริง การบูรณาการศิลปะ (Arts integration) เป็นวิธีการสอน ที่ครูประถมศึกษา หรือครูสาขาวิชา STEM ใช้ศิลปะช่วยนักเรียนสร้าง (Construct) ความหมาย และสาธิตความเข้าใจในรูปแบบเฉพาะ (Particular) ของศิลปะ กับอีกสาขาวิชา (Subject area) หนึ่ง เพื่อสนองตอบวัตถุประสงค์เฉพาะ (Specific) ของทั้ง 2 สาขาวิชา

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

ชั้นเรียนประถม-ประสมศาสตร์ประสานศิลป์-STEM-ตอนที่28

กฎของคู่พลัง

อะไรคือความหนาแน่นของน้ำ? อันที่จริง น้ำมีความหนาแน่น (Density) 1 กรัมต่อลูกบาศก์เซนติเมตร (Cubic centimeter) [หรือ gm/cm3] ซึ่งหมายความถึง 1 กรัมของมวลสาร อันเป็นมาตรวัด (Measure) ว่า มีส่วนประกอบของน้ำอยู่มากน้อยเพียงใดในปริมาตร (Volume) 1 ลูกบาศก์เซนติเมตรของน้ำ

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

ชั้นเรียนประถม-ประสมศาสตร์ประสานศิลป์-STEAM-ตอนที่27

การจัดระเบียบของสมอง

ในขณะเดียวกัน สมองซีกขวารวบรวมข้อมูลจากภาพ (Image) มากกว่าจากคำพูด (Word) และมองหารูปแบบการเห็น (Visual pattern) โดยแปรผล (Interpret) ภาษาผ่านบริบท (Context) อาทิ ภาษากาย (Body language) เนื้อหาตามอารมณ์ (Emotional content) และระดับเสียง (Tone of voice) แทนที่จะผ่านความหมายข้างเคียง (Lateral meaning)

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

ชั้นเรียนประถม-ประสมศาสตร์ประสานศิลป์-STEM-ตอนที่27

สสารต่างชนิด

เมื่อเราพยายามวางวัตถุ (Object) บนน้ำที่เต็มถ้วย น้ำจะล้นถ้วย มากหรือน้อยขึ้นอยู่กับความหนาแน่น (Density) เพราะทุกสิ่งทุกอย่างครอบครอง (Occupy) พื้นที่ (Space) ในปริมาณหนึ่ง น้ำที่เต็มถ้วยครอบครองพื้นที่ทั้งหมดในถ้วย เมื่อเราพยายามเพิ่มบางสิ่งบางอย่างเข้าไปในพื้นที่นั้น ปริมาณบางส่วนของน้ำต้องล้นออกมา เพราะถูกแทนที่ (Displaced)

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

ชั้นเรียนประถม-ประสมศาสตร์ประสานศิลป์-STEAM-ตอนที่26

การจัดระเบียบของสมอง

เรามักพูดถึงนักวิทยาศาสตร์ นักคณิตศาสตร์ และวิศวกรว่า เป็นบุคคลที่มีเหตุผล (Logical) ช่างวิเคราะห์ (Analytic) และแม่นยำ (Precise) ในทางตรงข้าม เรามักพูดถึงศิลปินว่า เป็นบุคคลที่สร้างสรรค์ (Creative) พิจารณาองค์รวม (Holistic) และจินตนาการเห็น (Visualized)

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

ชั้นเรียนประถม-ประสมศาสตร์ประสานศิลป์-STEM-ตอนที่26

เลนส์นูนกับความหนาแน่น

เลนส์นูนเท่านั้น ที่จะสามารถขยายตัวอักษร และเป็นจริงก็ต่อเมื่อเราถือแผ่นกระดาษที่มีตัวอักษร (หรือวัตถุที่ต้องการขยาย) ให้อยู่ใกล้กว่าระยะทางเฉพาะ ซึ่งอยู่ด้านหลัง (Beyond) ตัวเลนส์ หากเราถือวัตถุห่างไกลจากตัวเลนส์ มันจะเริ่มมองไม่ชัด (Blur) อะไรคือระยะทางเฉพาะดังกล่าว ที่ทำให้การมองขุ่นมัว? คำตอบก็คือ “ความยาวจุดมุ่งเน้น” (Focal length)

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

ชั้นเรียนประถม-ประสมศาสตร์ประสานศิลป์-STEAM-ตอนที่25

วิทยาศาสตร์มองศิลปะ

อัลเบิร์ต ไอนสไตน์ กล่าวว่า “ลำพังการตั้งคำถาม มักมีความสำคัญ (Essential) มากกว่าการแสวงหาคำตอบเสียอีก ซึ่งอาจเป็นเพียงเรื่องของทักษะทางคณิตศาสตร์ (Mathematical) หรือการทดลอง (Experimental) ส่วนการตั้งคำถามใหม่ๆ แสวงหาคำตอบใหม่ๆ หรือการแก้ปัญหาเก่าจากมุมมองใหม่ ๆ ต้องอาศัยจินตนาการสร้างสรรค์ (Creative imagination) ในการสร้างความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์”

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

ชั้นเรียนประถม-ประสมศาสตร์ประสานศิลป์-STEM-ตอนที่25

การลอยตัวกับแว่นขยาย

แผ่นอลูมินัม (Aluminum foil) กับลูกบอลอลูมินัม ต่างก็ทำจากวัสดุเดียวกัน และเริ่มต้นด้วยขนาดเท่ากัน [กล่าวคือ มีมวลสารเท่ากัน] เพียงแต่ว่า แผ่นอลูมินัมมีบริเวณพื้นผิว (Surface area) ที่กว้างใหญ่กว่าลูกบอลอลูมินัมเท่านั้น แล้วความแตกต่างดังกล่าวมีความสำคัญไฉน?

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

ชั้นเรียนประถม-ประสมศาสตร์ประสานศิลป์-STEAM-ตอนที่24

ศิลปะกับทักษะการเรียนรู้STEM

ความคิดริเริ่ม (Initiative) ของ STEM เป็นการขยายขอบเขตที่สมเหตุผล (Logical extension) ของกรอบการทำงาน (Framework) ที่นำเสนอโดยสภาการวิจัยแห่งชาติ (National Research Council : NRC) ของสหรัฐอเมริกา โดยได้รับการออกแบบเพื่อรับมือ (Address) กับจุดอ่อนที่มองเห็น (Perceived weakness) ในการศึกษาวิชาวิทยาศาสตร์ขั้นพื้นฐาน ระดับ K – 12 [หรือ ระดับอนุบาล 1 ถึง มัธยมศึกษาปีที่ 6 ในประเทศไทย]

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

ชั้นเรียนประถม-ประสมศาสตร์ประสานศิลป์-STEM-ตอนที่24

แรงกดดันกับแรงพยุงตัว

หากเรายืนอยู่บนเครื่องเล่นกระดอนขึ้น-ลง (Trampoline) เรากำลังใช้แรงกดดันไปที่บริเวณพื้นผิวของเครื่องเล่นดังกล่าว โดยเราจะเห็นผล (Effect) ของมัน เนื่องจากเครื่องเล่นขยายตัวในแนวที่ต่ำลง (Stretch down) ในทำนองเดียวกัน โมเลกุลอากาศกดทับบริเวณพื้นผิวของลูกโป่ง จนกระเด้งออก (Bounce off) แรงกดดันทำให้ลูกโป่งขยายตัวออก (Stretch out)

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

ชั้นเรียนประถม-ประสมศาสตร์ประสานศิลป์-STEAM-ตอนที่23

STEMกับSTEAM

ศิลปะสามารถเสริมส่งการเรียนรู้ STEM ได้หลากหลายหนทางด้วยกัน ดังตัวอย่างเด่นชัด (Vivid) ต่อไปนี้

  • รูปทรงอันอลังการณ์ (Elegant) ของยอดกลมอาคารพื้นผิวโลก (Geodesic dome) สะท้อนถึงลูกฟุตบอล อาคารสถาปัตยกรรม และโครงสร้างของไวรัส
  • องค์การบริหารการบินและอวกาศแห่งชาติของสหรัฐอเมริกา (National Aeronautics and Space Administration : NASA) ได้ว่าจ้างศิลปินในการออกแบบทัศนภาพ (Visual display) ที่นำเสนอข้อมูลดาวเทียม (Satellite) ที่ถูกต้องแม่นยำ แต่ง่ายต่อการเข้าใจสำหรับผู้ที่มิใช่นักวิทยาศาสตร์ (Non-scientist)
  • อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

ชั้นเรียนประถม-ประสมศาสตร์ประสานศิลป์-STEM-ตอนที่23

ฟิสิกส์ในชีวิตประจำวัน

เรามักมีประสบการณ์โดยตรงว่า ฟิสิกส์อยู่ทุกหนทุกแห่งรอบตัวเรา แม้ว่าบางครั้งเราอาจไม่รู้ตัว เราจะสัมผัสฟิสิกส์ ทุกครั้งที่เรานั่งในอ่างอาบที่เต็มไปด้วยน้ำ ทุกครั้งที่เคลื่อนย้ายกล่องหรือวัตถุหนัก และทุกครั้งที่เราเล่นลูกบอล รวมทั้งเมื่อเราเปิดวิทยุเพื่อฟังข่าวเกี่ยวกับลมฟ้าอากาศ เราก็จะได้ยินเรื่องราวของฟิสิกส์ที่มีอิทธิพลต่อการพยากรณ์อากาศ

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

ชั้นเรียนประถม-ประสมศาสตร์ประสานศิลป์-STEAM-ตอนที่22

ศิลปะกับครูสอนSTEM

การสำรวจความคิดเห็นในปี พ.ศ. 2554 พบว่า 44% ของผู้ยึดอาชีพเป็นครูในสหรัฐอเมริกา มีความพึงพอใจต่องานที่ทำอยู่ ซึ่งเป็นระดับต่ำสุดในประวัติศาสตร์ของการสำรวจดังกล่าวใน 28 ปีที่ผ่านมา บรรดาครูรายงานว่า พวกเขาถูกกำหนดให้ยึดติดอยู่กับหลักสูตรมากเกินไป และมีระยะเบี่ยงเบน (Leeway) น้อยในการวางแผนการสอนที่สร้างสรรค์ (Creative)

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

ชั้นเรียนประถม-ประสมศาสตร์ประสานศิลป์-STEM-ตอนที่22

วิทยาศาสตร์กับความจริง

วิทยาศาสตร์เทียม (Pseudo-science) เป็นนานาความเชื่อ หรือปฏิบัติการที่ดูเหมือนว่าจะเป็นวิทยาศาสตร์ แต่ปราศจากความจริงที่เป็นรากฐาน (Foundation) ของวิทยาศาสตร์ รวมทั้งข้ออ้าง (Claim) ที่พิสูจน์ไม่ได้หรือยังรอการพิสูจน์ ดังตัวอย่างของบางคนที่ทำตัวเป็นผู้เชี่ยวชาญยืนยัน (Assert) ว่า มนุษย์ต่างดาว (Alien) มีจริง

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

ชั้นเรียนประถม-ประสมศาสตร์ประสานศิลป์-STEAM-ตอนที่21

ศิลปะกับความเครียด

การสร้างผลิตภัณฑ์ศิลปะ (Artistic product) เป็นประสบการณ์ที่น่ารื่นรมย์ (Pleasurable) ซึ่งกระตุ้นสมองในส่วนที่เป็นระบบให้รางวัล (Reward system) และรีบเร่งส่งสารเคมีที่ชื่อ “โดปามีน” (Dopamine) ไปทั่วเซลล์ประสาท (Neuron) กระแสไหลเชี่ยว (Torrent) ของโดปามีนทำให้เรารู้สึกสุขสดชื่น (Euphoria) และลดระดับความเครียดลง

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

ชั้นเรียนประถม-ประสมศาสตร์ประสานศิลป์-STEM-ตอนที่21

 ข้อจำกัดของวิทยาศาสตร์ (2)

ตัวอย่างที่เราได้เคยกล่าวถึงก่อนหน้านี้ เรื่องกุญแจของชายคนหนึ่งที่อาจถูกขโมยไป โดยภูตผีตัวเล็กจิ๋ว (Leprechaun) การกำหนดข้อสมมุติฐานนี้ ไม่อาจทดสอบโดยใช้กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ (Scientific process) เพราะเกี่ยวข้องกับธาตุแท้ (Element) ของสิ่งที่อยู่เหนือธรรมชาติ (Supernatural) ผู้คนจำนวนไม่น้อยเชื่ออย่าง “เต็มหัวใจ” (Wholeheartedly) ในปรากฏการณ์ (Phenomenon) เหนือธรรมชาติ

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

ชั้นเรียนประถม-ประสมศาสตร์ประสานศิลป์-STEAM-ตอนที่20

ศิลปะกับสิ่งแปลกใหม่

เรามักได้ยินครูบ่นว่า การตรึงสมาธิ (Capture attention) ของเด็กชั้นประถมทุกวันนี้ ไม่ใช่งานที่ง่ายเลย แต่สมาธิก็เป็นสิ่งจำเป็นสำหรับการเรียนรู้ นักประสาทวิทยาศาสตร์ (Neuro-scientist) ได้สำรวจลักษณะ (Nature) ของสมาธิมาเป็นเวลาหลายทศวรรษ (Decade) จนถึงปัจจุบัน ซึ่งดูเหมือนจะตกลงกันได้ว่า เป็นกระบวนการที่ซับซ้อน (Complex)

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

ชั้นเรียนประถม-ประสมศาสตร์ประสานศิลป์-STEM-ตอนที่20

 ข้อจำกัดของวิทยาศาสตร์ (1)

วิทยาศาสตร์นำไปสู่การค้นพบที่ยิ่งใหญ่ (Breakthrough) และนวัตกรรม (Innovation) ที่เพิ่มพูนความสมบูรณ์ (Enrich) ให้ชีวิตมนุษย์ในหลายศตวรรษที่ผ่านมา อย่างไรก็ตาม วิทยาศาสตร์ก็มีข้อจำกัด เพราะไม่สามารถตอบคำถามในเรื่องการตัดสินใจในค่านิยม (Value judgment)

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน