ชั้นเรียนประถม-ประสมศาสตร์ประสานศิลป์-STEAM-ตอนที่32

วิจัยการคิดเชิงกระจาย

มักจะมีคำถามว่า การคิดเชิงกระจาย (Divergent) นั้น เปลี่ยนแปลงโครงสร้างของสมอง (Brain structure) จริงหรือ? คำตอบดูเหมือน (Apparently) จะใช่ ประจักษ์หลักฐาน (Evidence) แรก มาจากการศึกษาบรรดานักดนตรี ดังตัวอย่างในการศึกษาหนึ่ง ที่มีการฉายแสงสมอง (Brain imaging) ของนักดนตรีมืออาชีพ (Professional musician) จำนมวน 30 คน

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

ชั้นเรียนประถม-ประสมศาสตร์ประสานศิลป์-STEM-ตอนที่32

ความรวดเร็วกับแรงกระตุ้น

ความรวดเร็ว (Velocity) เป็นมาตรวัด (Measurement) ของทั้งการเคลื่อนไหว (Speed) และทิศทาง เมื่อวัตถุเปลี่ยนจากสภาวะอยู่นิ่งไปสู่สภาวะเคลื่อนไหว กฎทางฟิสิกส์กล่าวว่า มันจะทวีความเร่ง (Accelerate) กล่าวคือ การเร่งความเร็วของการเปลี่ยนแปลง วัตถุที่อยู่นิ่ง ไม่มีความเร็ว วัตถุที่เคลื่อนไหว มีความเร็ว

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

ชั้นเรียนประถม-ประสมศาสตร์ประสานศิลป์-STEAM-ตอนที่31

การคิดเชิงกระจุกและกระจาย

การศึกษาด้วยการฉายรังสี (Imaging) ยืนยันว่า สมองที่มีจุดเชื่อมโยงของเส้นประสาท (Neural connection) กว้างขวาง (Extensive) กว่า จะแสดงให้เห็น (Demonstrate) ถึงความคิดสร้างสรรค์ (Creativity) ที่เหนือกว่า ผู้มีจุดเชื่อมโยงของเส้นประสาทที่น้อยกว่า กล่าวอีกนัยหนึ่งก็คือ ผู้ที่มีการคิดเชิงกระจาย (Divergent) จะมีความคิดสร้างสรรค์ มากกว่าผู้ที่มีการคิดเชิงกระจุก (Convergent)

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

ชั้นเรียนประถม-ประสมศาสตร์ประสานศิลป์-STEM-ตอนที่31

การวิ่งแข่งของน้ำผลไม้กระป๋อง

ในการเตรียมการทดลอง เราจะนำผลไม้ 1 กระป๋องไปแช่ไว้ในช่องแช่แเข็ง (Freezer) ส่วนอีก 1 กระป๋อง วางบนโต๊ะครัว (Kitchen countertop) เมื่อแน่ใจว่า กระป๋องที่แช่ไว้แข็งเต็มที่แล้ว ก็นำแผ่นไม้กระดานมาวางด้านหนึ่งบนกองหนังสือหรือนิตยสาร เพื่อให้เกิดการลาดเอียง (Incline) แล้วนำผลไม้ทั้ง 2 กระป๋องมาวิ่งแข่งกัน

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

ชั้นเรียนประถม-ประสมศาสตร์ประสานศิลป์-STEAM-ตอนที่30

การคิดเชิงกระจุกและกระจาย

คำถามปลายเปิด (Open-ended) ต้องอาศัยสมองในการค้นหาผ่านเครือข่ายเส้นประสาท (Neural network) มากมาย (Numerous) สำหรับความคิด (Idea) ข้อมูล และกรอบการทำงาน (Framework) ที่ถูกเก็บกัก (Store) ไว้เพื่อช่วยสร้างคำตอบที่เป็นไปได้สำหรับโจทย์ที่ได้รับ

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

ชั้นเรียนประถม-ประสมศาสตร์ประสานศิลป์-STEM-ตอนที่30

ฟิสิกส์ของวัตถุเคลื่อนไหว

การเคลื่อนไหว (Movement) ของวัตถุมีอยู่รอบตัวเรา ผู้คนเดิน (Pedestrian) บนเส้นทางริมถนน (Sidewalk) อาจเห็นคนเล่นกระดานสเก็ต (Skateboard) ผ่านไปมา หรือขณะที่เราถีบจักรยาน อาจพบรถยนต์วิ่งพลุกพล่าน (Heavy traffic) หรือเราอาจจะโดยสารเครื่องบินทะยานขึ้นสู่ท้องฟ้า

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

ชั้นเรียนประถม-ประสมศาสตร์ประสานศิลป์-STEAM-ตอนที่29

การคิดและการเรียนรู้

ในการคิดเชิงกระจาย (Divergent) เราจะให้เด็กสร้าง (Generate) ความคิดมากมายเกี่ยวกับหนทางที่เป็นไปได้ในการแก้ปัญหา โดยมักจะซอยย่อย (Break down) เป็นชิ้นส่วน (Component) และแสวงหาวิธีใหม่ในการมองปัญหาที่ลึกซึ้ง (Insight) แล้วนำชิ้นส่วนนั้นกลับมาประกอบเข้ากัน โดยอาศัยการคิดเชิงกระจุก (Convergent) เพื่อแก้โจทย์ในวิถีที่แตกต่างอย่างไม่เคยคาดคิดมาก่อน (Unexpected)

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

ชั้นเรียนประถม-ประสมศาสตร์ประสานศิลป์-STEM-ตอนที่29

เปลไกวของนิวตัน

เมื่ออากาศภายในลูกโป่งถูกปลดปล่อย (Release) เพราะเราคลายนิ้วมือที่ปลายหลอด อากาศจะเคลื่อนย้ายไปตามหลอดกาแฟ แต่แท้จริงแล้ว อากาศถูกผลักดันโดยพลังการหดตัว (Deflation) ของลูกโป่ง กล่าวอีกนัยหนึ่งก็คือ ลูกโป่งผลักดันให้อากาศออก เรียกว่า “แรงกิริยา” (Action force) ส่วน “แรงปฏิกิริยา” (Reaction force) คือ พลังที่อากาศตอบโต้กลับยังลูกโป่ง ทำให้ลูกโป่งเคลื่อนไหว คู่พลังนี้คือ กฎข้อที่ 3 ของนิวตัน หากปราศจากแสดงออกแรงปฏิกิริยาแล้ว ลูกโป่งก็ไม่มีวันเคลื่อนไหว

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

ชั้นเรียนประถม-ประสมศาสตร์ประสานศิลป์-STEAM-ตอนที่28

การคิดและการเรียนรู้

อันที่จริง การบูรณาการศิลปะ (Arts integration) เป็นวิธีการสอน ที่ครูประถมศึกษา หรือครูสาขาวิชา STEM ใช้ศิลปะช่วยนักเรียนสร้าง (Construct) ความหมาย และสาธิตความเข้าใจในรูปแบบเฉพาะ (Particular) ของศิลปะ กับอีกสาขาวิชา (Subject area) หนึ่ง เพื่อสนองตอบวัตถุประสงค์เฉพาะ (Specific) ของทั้ง 2 สาขาวิชา

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

ชั้นเรียนประถม-ประสมศาสตร์ประสานศิลป์-STEM-ตอนที่28

กฎของคู่พลัง

อะไรคือความหนาแน่นของน้ำ? อันที่จริง น้ำมีความหนาแน่น (Density) 1 กรัมต่อลูกบาศก์เซนติเมตร (Cubic centimeter) [หรือ gm/cm3] ซึ่งหมายความถึง 1 กรัมของมวลสาร อันเป็นมาตรวัด (Measure) ว่า มีส่วนประกอบของน้ำอยู่มากน้อยเพียงใดในปริมาตร (Volume) 1 ลูกบาศก์เซนติเมตรของน้ำ

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

ชั้นเรียนประถม-ประสมศาสตร์ประสานศิลป์-STEAM-ตอนที่27

การจัดระเบียบของสมอง

ในขณะเดียวกัน สมองซีกขวารวบรวมข้อมูลจากภาพ (Image) มากกว่าจากคำพูด (Word) และมองหารูปแบบการเห็น (Visual pattern) โดยแปรผล (Interpret) ภาษาผ่านบริบท (Context) อาทิ ภาษากาย (Body language) เนื้อหาตามอารมณ์ (Emotional content) และระดับเสียง (Tone of voice) แทนที่จะผ่านความหมายข้างเคียง (Lateral meaning)

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

ชั้นเรียนประถม-ประสมศาสตร์ประสานศิลป์-STEM-ตอนที่27

สสารต่างชนิด

เมื่อเราพยายามวางวัตถุ (Object) บนน้ำที่เต็มถ้วย น้ำจะล้นถ้วย มากหรือน้อยขึ้นอยู่กับความหนาแน่น (Density) เพราะทุกสิ่งทุกอย่างครอบครอง (Occupy) พื้นที่ (Space) ในปริมาณหนึ่ง น้ำที่เต็มถ้วยครอบครองพื้นที่ทั้งหมดในถ้วย เมื่อเราพยายามเพิ่มบางสิ่งบางอย่างเข้าไปในพื้นที่นั้น ปริมาณบางส่วนของน้ำต้องล้นออกมา เพราะถูกแทนที่ (Displaced)

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

ชั้นเรียนประถม-ประสมศาสตร์ประสานศิลป์-STEAM-ตอนที่26

การจัดระเบียบของสมอง

เรามักพูดถึงนักวิทยาศาสตร์ นักคณิตศาสตร์ และวิศวกรว่า เป็นบุคคลที่มีเหตุผล (Logical) ช่างวิเคราะห์ (Analytic) และแม่นยำ (Precise) ในทางตรงข้าม เรามักพูดถึงศิลปินว่า เป็นบุคคลที่สร้างสรรค์ (Creative) พิจารณาองค์รวม (Holistic) และจินตนาการเห็น (Visualized)

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

ชั้นเรียนประถม-ประสมศาสตร์ประสานศิลป์-STEM-ตอนที่26

เลนส์นูนกับความหนาแน่น

เลนส์นูนเท่านั้น ที่จะสามารถขยายตัวอักษร และเป็นจริงก็ต่อเมื่อเราถือแผ่นกระดาษที่มีตัวอักษร (หรือวัตถุที่ต้องการขยาย) ให้อยู่ใกล้กว่าระยะทางเฉพาะ ซึ่งอยู่ด้านหลัง (Beyond) ตัวเลนส์ หากเราถือวัตถุห่างไกลจากตัวเลนส์ มันจะเริ่มมองไม่ชัด (Blur) อะไรคือระยะทางเฉพาะดังกล่าว ที่ทำให้การมองขุ่นมัว? คำตอบก็คือ “ความยาวจุดมุ่งเน้น” (Focal length)

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

ชั้นเรียนประถม-ประสมศาสตร์ประสานศิลป์-STEAM-ตอนที่25

วิทยาศาสตร์มองศิลปะ

อัลเบิร์ต ไอนสไตน์ กล่าวว่า “ลำพังการตั้งคำถาม มักมีความสำคัญ (Essential) มากกว่าการแสวงหาคำตอบเสียอีก ซึ่งอาจเป็นเพียงเรื่องของทักษะทางคณิตศาสตร์ (Mathematical) หรือการทดลอง (Experimental) ส่วนการตั้งคำถามใหม่ๆ แสวงหาคำตอบใหม่ๆ หรือการแก้ปัญหาเก่าจากมุมมองใหม่ ๆ ต้องอาศัยจินตนาการสร้างสรรค์ (Creative imagination) ในการสร้างความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์”

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

ชั้นเรียนประถม-ประสมศาสตร์ประสานศิลป์-STEM-ตอนที่25

การลอยตัวกับแว่นขยาย

แผ่นอลูมินัม (Aluminum foil) กับลูกบอลอลูมินัม ต่างก็ทำจากวัสดุเดียวกัน และเริ่มต้นด้วยขนาดเท่ากัน [กล่าวคือ มีมวลสารเท่ากัน] เพียงแต่ว่า แผ่นอลูมินัมมีบริเวณพื้นผิว (Surface area) ที่กว้างใหญ่กว่าลูกบอลอลูมินัมเท่านั้น แล้วความแตกต่างดังกล่าวมีความสำคัญไฉน?

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

ชั้นเรียนประถม-ประสมศาสตร์ประสานศิลป์-STEAM-ตอนที่24

ศิลปะกับทักษะการเรียนรู้STEM

ความคิดริเริ่ม (Initiative) ของ STEM เป็นการขยายขอบเขตที่สมเหตุผล (Logical extension) ของกรอบการทำงาน (Framework) ที่นำเสนอโดยสภาการวิจัยแห่งชาติ (National Research Council : NRC) ของสหรัฐอเมริกา โดยได้รับการออกแบบเพื่อรับมือ (Address) กับจุดอ่อนที่มองเห็น (Perceived weakness) ในการศึกษาวิชาวิทยาศาสตร์ขั้นพื้นฐาน ระดับ K – 12 [หรือ ระดับอนุบาล 1 ถึง มัธยมศึกษาปีที่ 6 ในประเทศไทย]

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

ชั้นเรียนประถม-ประสมศาสตร์ประสานศิลป์-STEM-ตอนที่24

แรงกดดันกับแรงพยุงตัว

หากเรายืนอยู่บนเครื่องเล่นกระดอนขึ้น-ลง (Trampoline) เรากำลังใช้แรงกดดันไปที่บริเวณพื้นผิวของเครื่องเล่นดังกล่าว โดยเราจะเห็นผล (Effect) ของมัน เนื่องจากเครื่องเล่นขยายตัวในแนวที่ต่ำลง (Stretch down) ในทำนองเดียวกัน โมเลกุลอากาศกดทับบริเวณพื้นผิวของลูกโป่ง จนกระเด้งออก (Bounce off) แรงกดดันทำให้ลูกโป่งขยายตัวออก (Stretch out)

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

ชั้นเรียนประถม-ประสมศาสตร์ประสานศิลป์-STEAM-ตอนที่23

STEMกับSTEAM

ศิลปะสามารถเสริมส่งการเรียนรู้ STEM ได้หลากหลายหนทางด้วยกัน ดังตัวอย่างเด่นชัด (Vivid) ต่อไปนี้

  • รูปทรงอันอลังการณ์ (Elegant) ของยอดกลมอาคารพื้นผิวโลก (Geodesic dome) สะท้อนถึงลูกฟุตบอล อาคารสถาปัตยกรรม และโครงสร้างของไวรัส
  • องค์การบริหารการบินและอวกาศแห่งชาติของสหรัฐอเมริกา (National Aeronautics and Space Administration : NASA) ได้ว่าจ้างศิลปินในการออกแบบทัศนภาพ (Visual display) ที่นำเสนอข้อมูลดาวเทียม (Satellite) ที่ถูกต้องแม่นยำ แต่ง่ายต่อการเข้าใจสำหรับผู้ที่มิใช่นักวิทยาศาสตร์ (Non-scientist)
  • อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

ชั้นเรียนประถม-ประสมศาสตร์ประสานศิลป์-STEM-ตอนที่23

ฟิสิกส์ในชีวิตประจำวัน

เรามักมีประสบการณ์โดยตรงว่า ฟิสิกส์อยู่ทุกหนทุกแห่งรอบตัวเรา แม้ว่าบางครั้งเราอาจไม่รู้ตัว เราจะสัมผัสฟิสิกส์ ทุกครั้งที่เรานั่งในอ่างอาบที่เต็มไปด้วยน้ำ ทุกครั้งที่เคลื่อนย้ายกล่องหรือวัตถุหนัก และทุกครั้งที่เราเล่นลูกบอล รวมทั้งเมื่อเราเปิดวิทยุเพื่อฟังข่าวเกี่ยวกับลมฟ้าอากาศ เราก็จะได้ยินเรื่องราวของฟิสิกส์ที่มีอิทธิพลต่อการพยากรณ์อากาศ

อ่านเนื้อหาทั้งหมด | แบ่งปันบน Facebook

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน