หน้าหลัก » Blogs » การรู้เท่าทันสื่อ - บทเรียนจากอินเทอร์เน็ต (ตอนที่ 1)

สารบัญ

บทความที่เกี่ยวข้อง


การสำรวจครูจำนวนกว่า 2,000 ในสหรัฐอเมริกา โดยสถาบันวิจัย Pew ในรายงานที่ชื่อว่า “โครงการพิวอินเทอร์เน็ต” (Pew Internet Project)พบว่า ครูร้อยละ 75 ที่ตอบแบบสอบถามกล่าวว่า นักเรียนชั้นมัธยมต้นและมัธยมปลาย ได้รับประโยชน์จากโลกออนไลน์ด้านพฤติกรรมและทักษะในการค้นหาข้อมูล

อย่างไรก็ตาม ในขณะเดียวกัน อินเทอร์เน็ต ก็ทำให้นักเรียนขาดทักษะในการวิเคราะห์ข้อมูล โดยครูให้ความเห็นว่านักเรียนยังขาด ความรู้เท่าทันของข้อมูลทางอินเทอร์เน็ต และร้อยละ 87 ของครูผู้เข้ารับการสำรวจ เห็นว่าเทคโนโลยีใหม่ๆ ทำให้สมาธินักเรียนสั้นลง

นอกจากนี้ครูร้อยละ 64 กล่าวว่า เทคโนโลยีเหล่านี้ดึงความสนใจนักเรียนไปเรื่องอื่นมากกว่าเรื่องเรียนหนังสือ ครูยังกังวลอีกด้วยว่าการที่นักเรียนสามารถหาข้อมูลได้อย่างรวดเร็วจากอินเทอร์เน็ต อาจทำให้นักเรียนไม่พยายามที่จะแสวงหาข้อมูลจากแหล่งอื่น ซึ่งอาจให้ความรู้เชิงกว้างและลึกกว่า อาทิ จากหนังสือและห้องสมุด

รองผู้อำนวยการจาก “โครงการการเขียนแห่งชาติ” (National Writing Project) และเป็นผู้ร่วมเขียนรายงาน สรุปการสำรวจในครั้งนี้ ว่านักเรียนควรเรียนรู้การแยกแยะข้อมูลที่เชื่อถือได้ ออกจากข้อมูลที่ไม่น่าเชือถือ ซึ่งเป็นทักษะที่ครูสามารถช่วยพัฒนาได้

การรู้เท่าทันสื่อ (Media literacy) คือ ความสามารถที่จะเข้าใจวิธีการทำงานของสื่อสารมวลชน ว่ามีความหมายอย่างไร บริหารจัดการอย่างไร และจะใช้สื่อให้ฉลาดอย่างไร คนที่รู้เท่าทันสื่อจะสามารถอธิบายถึงบทบาทที่สื่อมีต่อชีวิตของพวกเขาได้ คนที่รู้เท่าทันสื่อจะเข้าใจธรรมเนียมปฏิบัติของสื่อหลากหลายประเภท และจะเพลิดเพลินกับการใช้สื่อชนิดต่างๆอย่างตั้งใจ

ตัวอย่างเช่น เขาจะเข้าใจผลกระทบของเพลงและอุปกรณ์ประกอบฉากที่มีต่อบทละครทางโทรทัศน์ ซึ่งการตระหนักรู้แบบดังกล่าว จะไม่ไปลดอรรถรสของการชมละคร แต่จะช่วยป้องกันไม่ให้ผู้ชม “อิน” มากเกินไป จึงพูดได้ว่า คนที่รู้เท่าทันสื่อนั้นสามารถ ควบคุมประสบการณ์การรับสื่อของตนได้

การประชุมสัมมนาในปี พ.ศ. 2532 จัดโดยสมาคมการรู้เท่าทันสื่อแห่งประเทศ แคนาดา ได้ให้คำนิยามไว้ว่า “จุดมุ่งหมายของการสอนการรู้เท่าทันสื่อนั้น เพื่อพัฒนาให้คนที่รู้เท่าทันสื่อสามารถที่จะอ่าน วิเคราะห์ ประเมิน และสื่อสารบรรดาสื่อหลากหลายประเภท

[ในปัจจุบัน] สื่อสารมวลชนนำของโลกได้เข้ามาหาเราถึงในบ้าน เราพึ่งพาสื่อในการเรียนรู้ว่าเกิดอะไรขึ้นบ้างกับสิ่งแวดล้อมทางกาย สังคม เศรษฐกิจ และการเมือง พูดง่ายๆ ก็คือ ทุกสิ่งที่เรารู้เกี่ยวกับผู้คน สถานที่ และเหตุการณ์ต่างๆ ซึ่งเราไม่สามารถรู้เห็นด้วยตาตนเองนั้น เราก็ได้รับรู้มาจากสื่อนั่นเอง โทรทัศน์ ภาพยนตร์ และอินเทอร์เน็ตได้กลายเป็นผู้เล่าเรื่องประจำรุ่นเราไปแล้ว เรื่องราวเหล่านั้นบอกเล่าเกี่ยวกับตัวตน ความเชื่อ และความต้องการของเรา

สื่อต่างๆสอนให้เรารู้ว่าการเป็นผู้หญิงนั้นหมายถึงอะไร การเป็นครอบครัวควรเป็นอย่างไร หรือการแก่ตัวลงเป็น อย่างไร และเป็นเพราะเราได้รับสารเหล่านั้นซ้ำไปซ้ำมา จิตใต้สำนึกลึกๆ ของเราจึงยอมรับสิ่งเหล่านั้นว่าเป็นความจริง โดยที่เราไม่ทันรู้ตัวหรือคิดถึงสิ่งเหล่านั้นด้วยซ้ำ

แหล่งข้อมูล

  1. เปิดโพล"ครูมะกัน" ชี้ จุดดี และจุดด้อย ของอินเทอร์เน็ต !!! - http://www.matichon.co.th/news_detail.php?newsid=1359362252&grpid=&catid=19&subcatid=1903 [2013, February 7].
  2. A Few Words about "Media Literacy" - http://www.cmp.ucr.edu/education/programs/digitalstudio/studio_programs/vidkids/medialit.html [2013, February 7].

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน