หน้าหลัก » Blogs » ครูปฐมวัย - พันธุ์ใหม่มืออาชีพ ตอนที่ 110 : โปรแกรม “มอนเตสซอรี่” (2)

สารบัญ

บทความที่เกี่ยวข้อง


โปรแกรมไฮสโคป

ในโปรแกรม “มอนเตสซอรี่” (Montessori) การตระเตรียมสภาพแวดล้อมจะมุ่งเน้นกิจกรรมการเคลื่อนไหว (Motor) ขั้นพื้นฐานที่ปฏิบัติอยู่ทุกวัน อาทิ การเดินจากที่หนึ่งไปอีกที่หนึ่งอย่างมีระเบียบ (Orderly) การยกวัตถุ (อาทิ ถาด และเก้าอี้) [ในชั้นเรียน] การต้อนรับผู้มาเยือน การเรียนรู้ทักษะดูแลตนเอง และทำกิจกรรมอื่นๆ

ในโปรแกรม “มอนเตสซอรี่” มี “กรอบการแต่งตัว” (Dressing frame) ที่ได้รับการออกแบบเพื่อความสมบูรณ์ของการใช้ทักษะเคลื่อนไหว อาทิ การติดกระดุม การรูดซิป การถัก (Lacing) การรัดเข็มขัด (Buckling) และการผูกเชือก (Tying) ปรัชญาที่อยู่เบื้องหลังกิจกรรมเหล่านี้ คือการทำให้เด็กพึ่งพาตนเองมากกว่าพึ่งพาผู้ใหญ่ และพัฒนาสมาธิในเวลาเดียวกัน

ความเชื่อมั่นในปรัชญานี้ เกิดจากการเฝ้าสังเกตติดตามความสนใจและความจำเป็นของเด็ก แล้วตระเตรียมสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัย และน่าสนใจจากมิติของการศึกษา ซึ่งจะเชื้อเชิญ และส่งเสริมให้เด็กสามารถเรียนรู้ได้ด้วยตนเอง (Self-directed) ให้มากที่สุด และครูมีส่วนแนะนำ (Guide) น้อยที่สุด

กิจกรรมบนพื้นฐานของน้ำ (Water-based) ก็มีบทบาทสำคัญในวิธีการ “มอนเตสซอรี่” ตัวอย่างเช่น เด็กจะได้รับการสอนให้รู้จักถูตัว (Scrub) ล้างมือ และเทน้ำ เพื่อพัฒนาการประสานงาน (Coordination) นอกจากนี้ การฝึกหัดกิจกรรมในชีวิต ประจำวัน ยังรวมถึงการขัดกระจกและรองเท้าให้แวววาว การกวาดพื้นให้สะอาด การปัดฝุ่นเฟอร์นิเจอร์ และการปอกผักผลไม้

ผู้ศรัทธาในวิธีการ “มอนเตสซอรี่” เชื่อมั่นว่า เด็กจะถูก “ดูดซึม” (Absorb) เข้าไปในกิจกรรม และค่อยๆ ขยายช่วง (Span) ของสมาธิให้กว้างขึ้น เมื่อได้ลงมือปฏิบัติตามขั้นตอน (Sequence) อย่างสม่ำเสมอ เด็กจะเริ่มเรียนรู้การให้ความสนใจต่อรายละเอียด นอกจากนี้ ยังเชื่อมั่นว่า สมาธิและการมีส่วนร่วม ผ่านประสาทสัมผัส จะเอื้ออำนวยต่อการเรียนรู้

ในโปรแกรม “มอนเตสซอรี่” นั้น การสอนด้วยวาจาจากครูจะมีน้อยมาก เพราะการเน้นหนักในกระบวนการการสอน อยู่ที่การสาธิตให้เด็กเห็น (Showing how) ทั้งในรูปแบบจำลอง (Model) และการลงมือปฏิบัติ โดยที่จะมีการสอนกิจกรรมภาคปฏิบัติในชีวิตประจำวัน ผ่านการฝึกหัดใน 4 ประเภทที่แตกต่างกัน ดังนี้

  1. การดูแลตนเอง (Care of person) เกี่ยวข้องกับกิจกรรมต่างๆ อาทิ ใช้ “กรอบการแต่งตัว” [ที่กล่าวไว้ข้างต้น] การขัดรองเท้า และการล้างมือ
  2. การดูแลสภาพแวดล้อม (Care of environment) ได้แก่ การปัดฝุ่น การขัดถูตัว การกวาดใบไม้ที่ร่วงอยู่บนพื้นดิน
  3. ความสัมพันธ์ทางสังคม (Social relations) ประกอบด้วยบทเรียนในเรื่องความนิ่มนวล (Grace) และมรรยาท (Courtesy)
  4. การวิเคราะห์และควบคุมการเคลื่อนไหว (Analysis and control of movement) ซึ่งได้แก่ กิจกรรมเคลื่อนจากที่หนึ่งไปอีกที่หนึ่ง (Locomotor) อาทิ การเดิน และการทรงตัว (Balancing)

แหล่งข้อมูล

  1. Morrison, George S. (2014). Fundamentals of Early Childhood Education (7th Ed). Upper Saddle River, NJ: Pearson Education, Inc.
  2. Montessori education - http://en.wikipedia.org/wiki/Montessori_education [2014, May 5].

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน