หน้าหลัก » Blogs » ครูปฐมวัย - พันธุ์ใหม่มืออาชีพ ตอนที่ 163 : ขั้นตอนของการสังเกต (1)

สารบัญ

บทความที่เกี่ยวข้อง


ขั้นตอนของการสังเกต1

การวางแผนสำหรับการสังเกต (Observation plan) เป็นสิ่งจำเป็นหากครูปฐมวัยต้องการผลสัมฤทธิ์จากการสังเกต โดยไม่ต้องเสียเวลาไปเปล่าๆ ขั้นตอนต่อไปนี้ จะช่วยเพิ่มทักษะให้ครูปฐมวัยในการเป็นนักสังเกต เพื่อให้ผลลัพธ์ปรับปรุงการสอน ซึ่งจะช่วยให้เด็กประสบความสำเร็จในระดับสูง [ในที่สุด]

ขั้นตอนที่ 1 แผนสำหรับการสังเกต - การวางแผนเป็นส่วนสำคัญของกระบวนการสังเกต ทุกๆ อย่างที่เกี่ยวข้องกับการสังเกต ต้องได้รับการวางแผนล่วงหน้าก่อนเริ่มการสังเกต โดยมีแนวทางในการตั้งคำถาม 5 ข้อ กล่าวคือ ใคร? ทำอะไร? ที่ไหน? เมื่อไร? และอย่างไร?

การกำหนดเป้าประสงค์ (Goal) สำหรับการสังเกต เป็นส่วนสำคัญ (Critical) ของกระบวนการวางแผน เพราะทำให้ครูปฐมวัยสะท้อน (Reflect) คำถามที่ว่า ทำไมครูปฐมวัยจึงต้องการสังเกต? และกำหนดทิศทางว่า อะไรที่ครูจะสังเกต? การเริ่มต้นด้วยเป้าประสงค์ เป็นการตอกย้ำความสนใจในเรื่องจุดประสงค์ (Purpose) ของการสังเกต

ตัวอย่างเช่น หากครูปฐมวัยต้องการค้นหาประสิทธิผลของความพยายามในการจัดให้มีชั้นเรียนคละ (Inclusive) ซึ่งมีเด็กพิเศษ (Exceptional child) [อาทิ เด็กสมองพิการ (Cerebral palsy)] รวมอยู่ด้วย เขาก็ควรผนวกการประเมินผล (Assessment) เข้าไปในแผนงานด้วย ซึ่งรวมทั้งพัฒนาแผนการปรับตัว (Assimilation) ของเด็กพิเศษให้เข้ากับชั้นเรียนคละ

ขั้นตอนที่ 2 ดำเนินการสังเกต - ในการดำเนินการสังเกต สิ่งสำคัญที่ครูปฐมวัยพึงตระหนัก ก็คือ เที่ยงตรง (Objective) เฉพาะเจาะจง (Specific) และละเอียดลออ (Thorough) เท่าที่จะเป็นไปได้ ตัวอย่างเช่น ระหว่างการสังเกต ครูปฐมวัยพบว่า ไม่มีที่ทางเพียงพอสำหรับเด็กสมองพิการที่ต้องอาศัยรถเข็น (Wheel-chair) ผ่านขาตั้งภาพ (Easel) ไปยังหิ้ง (Shelf) ซึ่งเป็นที่เก็บสีเทียน (Crayon) หากไม่มีใครช่วย เขาก็ไม่สามารถยื่นมือไปหยิบสีเทียนได้ เมื่อครูปฐมวัยทราบข้อมูลนี้ ก็จะสามารถแก้ไขสถานการณ์ได้

ครูปฐมวัยต้องบันทึกข้อมูลตามที่สังเกตเห็น ต่อไปนี้เป็นวิธีการที่ครูปฐมวัยสามารถรวบรวมและบริหารจัดการข้อมูลจากการสังเกตได้อย่างรวดเร็วและง่ายดาย

  • สวมผ้ากันเปื้อน (Apron) ที่มีกระเป๋า เก็บปากกา กระดาษบันทึก และกระดาษติดกาว (Post-It Note)
  • ใช้กระดาษติดกาวบันทึกสิ่งที่สังเกตเห็น แล้วติดในสมุดโน้ต หรือแฟ้มของเด็กแต่ละคน
  • ใช้รายชื่อตรวจสอบ (Check-list) การสังเกต
  • ใช้เครื่องบันทึกเสียง กล้องวีดิทัศน์ (Video) และกล้องดิจิตอล (Digital) ในการรวบรวมข้อมูล เพียงแต่อาจมีปัญหาในการใช้เครื่องบันทึกเสียงที่ต้อง “ถอดเทป” (Transcribe) ในภายหลัง กล้องวีดิทัศน์น่าจะเป็นวิธีการที่ดีที่สุด สำหรับการบันทึกภาพการสังเกตเป็นกลุ่มเด็ก และกล้องดิจิตอล ก็เป็นวิธีการที่ดีเยี่ยมในการบันทึกและเก็บข้อมูล

แหล่งข้อมูล

  1. Morrison, George S. (2014). Fundamentals of Early Childhood Education (7th Ed). Upper Saddle River, NJ: Pearson Education, Inc.
  2. Observation and Assessment - http://www.sagepub.com/upm-data/9656_022816Ch5.pdf [2014, September 7].

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน