หน้าหลัก » Blogs » ครูปฐมวัย - พันธุ์ใหม่มืออาชีพ ตอนที่ 36 : พัฒนาการสมอง (1)

สารบัญ

บทความที่เกี่ยวข้อง


สมอง (Brain) มีบทบาทที่สำคัญและทรงพลังในการเจริญเติบโตและพัฒนาการของเด็ก จึงไม่น่าแปลกใจที่การวิจัยเรื่องสมอง และการนำไปปฏิบัติ มุ่งเน้นความสนใจไปยัง 3 ขวบปีแรกของชีวิต ผลวิจัยเรื่องสมองมีผลกระทบมากสำหรับการศึกษาปฐมวัย และการกำหนดนโยบายของรัฐ

ผลวิจัยใช้เป็นพื้นฐานในการตัดสินใจว่า จะจัดโปรแกรมอะไรให้เด็กเล็ก? และสภาพแวดล้อมที่ส่งเสริมพัฒนาการของเด็กได้ดีที่สุด (Optimum) เป็นอย่างไร? แล้วยังตอกย้ำความสำคัญของประสบการณ์แรกเริ่มของชีวิต ตลอดจนประโยชน์ของการแก้ไข (Intervention) ที่แสดงถึงผลตอบแทนจากการลงทุนในเด็กเล็ก

สาธารณชนเริ่มมีความสนใจมากขึ้น ในการนำผลวิจัยเรื่องสมองไปประยุกต์ใช้กับการศึกษาของเด็กปฐมวัย ในหลายๆ กรณี ผลวิจัยสนับสนุนสิ่งที่นักการศึกษาปฐมวัยได้เรียนรู้จากประสบการณ์ก่อนหน้านี้ (Intuition) อาทิ การดูแลของพ่อแม่ ความผูกพัน (Attachment) ที่อบอุ่นด้วยความรัก และการกระตุ้น (Stimulation) ในเชิงบวกไปตามวัยตั้งแต่แรกเกิด ปัจจัยเหล่านี้สามารถสร้างความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญ ต่อพัฒนาการรับรู้ (Cognitive) ตลอดชีวิต

อันที่จริง สมองเป็นอวัยวะที่ซับซ้อน (Complex) แต่น่าสนใจ (Fascinating) ในทางกายวิภาค (Anatomy) สมองของเด็กเล็ก ก็เหมือนสมองของผู้ใหญ่ เพียงแต่ขนาดเล็กกว่าเท่านั้น ถัวเฉลี่ยแล้ว สมองมีน้ำหนักประมาณ 1.36 กิโลกรัม เปรียบเทียบกับเมื่อแรกเกิด สมองทารกจะมีน้ำหนักเพียง 397 กรัม

แต่เมื่ออายุได้ 6 เดือน สมองจะมีน้ำหนักเพิ่มขึ้น 594 กรัม และเมื่ออายุได้ 3 ขวบ สมองจะมีน้ำหนักเพิ่มอีกเป็น 1.09 กิโลกรัม ดังนั้น เราจะเห็นได้ว่า ในช่วง 2 ขวบปีแรกของชีวิต สมองได้เจริญเติบโตอย่างมากในทางกายภาพ แต่สมองจะเริ่มหยุดพัฒนา เมื่ออายุประมาณ 10 ขวบ ซึ่งเป็นวัยที่ขนาดสมองโตเท่าผู้ใหญ่

เมื่อแรกเกิด สมองของทารกมีเซลประสาท (Neurons) อยู่นับ 100,000,000,000 เส้น ซึ่งเป็นจำนวนสูงสุดตลอดชีวิต พ่อแม่หรือผู้ดูแลอื่นๆ จะต้องเล่นด้วย สนองตอบ มีปฏิสัมพันธ์ และพูดคุยกับเด็ก เพราะนั่นเป็นวิถีทางที่จุดเชื่อมโยง (Connection) ของสมองพัฒนาและเกิดการเรียนรู้ เมื่อได้รับการกระตุ้นดังกล่าวอย่างสม่ำเสมอ จุดเชื่อมโยงของสมองเริ่มกลายเป็นสิ่งถาวร

อย่างไรก็ตาม จุดเชื่อมโยงที่ไม่ได้รับการกระตุ้น หรือได้รับการกระตุ้นเพียงเล็กน้อย ก็จะค่อยๆ ฝ่อไป และสิ่งนี้ช่วยอธิบายว่า ทำไมเด็กที่ได้รับการเลี้ยงดูในสภาพแวดล้อมที่อุดมด้วยภาษา (Language-rich) จะประสบผลสำเร็จในการเรียน มากกว่าที่เด็กที่ไม่ได้รับการเลี้ยงดูในสภาพแวดล้อมดังกล่าว

แหล่งข้อมูล

  1. Morrison, George S. (2014). Fundamentals of Early Childhood Education (7th Ed). Upper Saddle River, NJ: Pearson Education, Inc.
  2. Brain - http://en.wikipedia.org/wiki/Brain [2013, November 14].

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน