หน้าหลัก » Blogs » ครูปฐมวัย - พันธุ์ใหม่มืออาชีพ ตอนที่ 74 : ทฤษฎีพัฒนาการการรับรู้ (2)

สารบัญ

บทความที่เกี่ยวข้อง


ทฤษฎีพัฒนาการการรับรู้

ในทฤษฎีพัฒนาการการรับรู้ของ ฌอง เพียเจต์ (Jean Piaget) “การซึมซับ” (Assimilation) คือการนำข้อมูลที่รับรู้จากประสาทสัมผัส (Sensory data) ไปผนวกกับความรู้ที่มีอยู่ในปัจจุบัน ผ่านประสบการณ์ และความประทับใจ (Impression) ในกระบวนการนี้ เด็กจะใช้วิธีเก่า หรือประสบการณ์เดิม เพื่อเข้าใจข้อมูล (Information) และประสบการณ์ใหม่

กล่าวอีกนัยหนึ่ง เด็กอาศัยสิ่งที่เรียนรู้จากประสบการณ์ในอดีต เป็นฐานในการเรียนรู้สิ่งใหม่ๆ และนี่ตอบคำถามว่า ทำไมคุณภาพของประสบการณ์การเรียนรู้ มีความสำคัญยิ่งยวด? เนื่องจากทุกประสบการณ์แตกต่างกันไป

ครูปฐมวัยจึงต้องรู้จักคัดเลือกประสบการณ์การเรียนรู้ที่มีศักยภาพสูงสุด ในการส่งเสริมการเรียนรู้ของเด็ก ส่วน “การปรับเปลี่ยน” (Accommodation) คือการเปลี่ยนวิธีเก่า โดยปรับตัวไปตามสถานการณ์ใหม่ ตัวอย่างเช่น เด็กคนหนึ่งอาจมีแมวหลายตัวที่บ้าน แต่เมื่อเขาเห็นหมาเป็นครั้งแรก เด็กอาจเรียกสัตว์ตัวนั้นว่า “แมว” เพราะ [ในจิตใจของ] เขาได้ “ซึมซับ” คำว่า “หมา” เข้าไปในการจัดระเบียบ (Organization) ของ “แมว” แล้วก่อนหน้านี้

อย่างไรก็ตาม เด็กคนนั้น ต้อง “ปรับเปลี่ยน” รูปแบบ (Model) ของเขาใหม่ โดยแยก “หมา” ออกจากประเภทของ “แมว” ผ่านการสร้างโครงความรู้ (Scheme) เกี่ยวกับ “หมา” แทนข้อมูลเดิมที่เป็น “แมว” กระบวนการการรับรู้ทั้ง “ซึมซับ” และ “ปรับเปลี่ยน” ทำงานร่วมกัน จนก่อให้เกิด “การปรับตัว” (Adaptation) ฌอง เพียเจต์ ใช้คำว่า “โครงความรู้” ในความหมายของหน่วยความรู้ที่เด็กพัฒนาผ่าน “การปรับตัว” ซึ่งนิยามว่า “สรรพสิ่งควรจะเป็นอย่างไร?” (How things should be)

“สภาวะสมดุล” (Equilibrium) เกิดขึ้นระหว่างกระบวนการการรับรู้ทั้งสอง เพื่อให้เด็กเข้าใจข้อมูลใหม่อย่างถูกต้องแม่นยำ กล่าวคือ เมื่อเด็กได้รับข้อมูลใหม่ผ่านประสาทความรู้สึกและประสบการณ์ เด็กจะ “ซึมซับ” หรือผนวกข้อมูลนี้ ให้เข้ากับโครงความรู้ที่มีอยู่แล้วในโลกรอบตัวในปัจจุบัน จนเกิด “สภาวะสมดุล”

แต่ถ้าเด็กไม่สามารถ “ซึมซับ” ข้อมูลดังกล่าว เขาจะพยายาม “ปรับเปลี่ยน” ตามวิถีทางที่เขาคิด กระทำ และดำรงรักษาไว้ (Preserve) เพื่ออธิบายข้อมูลใหม่ และฟื้นฟู (Restore) “สภาวะสมดุล” ในระบบสติปัญญา (Intellectual system) แต่ถ้าเด็กไม่สามารถ “ซึมซับ” หรือ “ปรับเปลี่ยน” ข้อมูลใหม่ เขาก็จะปฏิเสธการรับรู้ข้อมูลโดยสิ้นเชิง

การปฏิเสธข้อมูลใหม่ เป็นสิ่งปรกติ ถ้าประสบการณ์และความคิดที่เด็กพยายาม “ซึมซับ” และ “ปรับเปลี่ยน” นั้น แตกต่างอย่างมากจากประสบการณ์ในอดีต และระดับความรู้ความเข้าใจของเขา ซึ่งเป็นเหตุผลหนึ่งที่อธิบาย ทำไม ฌอง เพียเจต์ จึงยืนยันว่า ประสบการณ์ใหม่จะต้องเชื่อมโยง หรือมีความสัมพันธ์กับประสบการณ์ในอดีต ดังนั้น ประสบการณ์ในบ้านและ ณ สถานเลี้ยงเด็กหรือในชั้นเรียน ควรได้รับการสร้างบนพื้นฐานของประสบการณ์ก่อนหน้านี้ในชีวิต [ผ่านพ่อแม่] และในโรงเรียน [ผ่านครูปฐมวัย]

แหล่งข้อมูล:

  1. Morrison, George S. (2014). Fundamentals of Early Childhood Education (7th Ed). Upper Saddle River, NJ: Pearson Education, Inc.
  2. Theory of cognitive development - http://en.wikipedia.org/wiki/Theory_of_cognitive_development [2014, February 10].

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน