หน้าหลัก » Blogs » ครูปฐมวัย - พันธุ์ใหม่มืออาชีพ ตอนที่ 75 : ทฤษฎีพัฒนาการการรับรู้ (3)

สารบัญ

บทความที่เกี่ยวข้อง


ทฤษฎีพัฒนาการการรับรู้

ฌอง เพียเจต์ (Jean Piaget) เชื่อมั่นว่า ในกระบวนการพัฒนาโครงความรู้ (Scheme of knowledge) ใหม่ของเด็ก กิจกรรมทางกายภาพเป็นสิ่งสำคัญยิ่ง เพราะจะนำพาไปสู่การกระตุ้นจิตใจให้เกิดความคิดและการเรียนรู้ในที่สุด ซึ่งเป็นแนวความคิดของประสบการณ์จากการลงทำมือทำ (Hands-on) และประสบการณ์จากกิจกรรมทางจิตใจ (Minds-on)

ในเด็กเล็ก เป็นการยากที่จะแบ่งเส้นให้ชัดเจนระหว่างกิจกรรมทางกายภาพ กับกิจกรรมทางจิตใจ พ่อแม่และครูปฐมวัย จึงควรจัดแจงบ้าน และชั้นเรียนที่สนับสนุนการเรียนรู้อย่างกระตือรือร้น โดยเอื้ออำนวยให้เด็กสามารถสำรวจและมีปฏิสัมพันธ์กับผู้คนและสิ่งของ [เพื่อสร้างโอกาสการเรียนรู้]

ฌอง เพียเจต์ นำเสนอว่า ขั้นตอนของพัฒนาการเด็กทุกคนเหมือนกันหมด กล่าวคือเด็กทุกคนต้องผ่านแต่ละขั้นตอนของพัฒนาการในลักษณะเดียวกัน โดยแต่ละขั้นตอนมีการแยกแยะเป็นกลุ่มอายุ ลำดับขั้นตอนของการเจริญเติบโตของเด็กกำหนดไว้ตายตัว แต่อายุแปรผันได้ตามความก้าวหน้าของพัฒนาการเด็ก

ในขั้นตอนแรกของพัฒนาการการรับรู้ เรียกว่า “การเคลื่อนไหวของประสาทสัมผัส” (Sensorimotor) สำหรับทารกแรกเกิดถึง 2 ขวบ ลักษณะเฉพาะ (Characteristics) ของขั้นตอนนี้ก็คือ เด็กทารกใช้ระบบประสาทสัมผัสที่ติดตัวมาแต่แรกเกิด (Innate) อันได้แก่ การดูด การไขว่คว้า และกิจกรรมที่ใช้ลำตัวในการสร้างโครงความรู้

เด็กทารกเริ่มต้นพัฒนาเรื่อง “ความถาวรของวัตถุ” (Object permanency) และ “คิด” ด้วยความรู้สึก (Senses) แล้ว “ทำ” ด้วยปฏิกิริยาสะท้อนกลับ (Reflexive) ที่ได้มาแต่กำเนิด นอกจากนี้เด็กทารกยังแก้ปัญหา ด้วยการเล่นกับของเด็กเล่น และอาศัย“เครื่องมือ” ประจำวัน อาทิ ช้อน ในการเรียนรู้การป้อนอาหารเข้าปาก ดังนั้น ในการพัฒนาสติปัญญาเด็ก บทบาทของครูปฐมวัยในขั้นนี้ จึงควร . . .

  • จัดให้มีของเล่นที่โต้ตอบได้ (Interactive) อาทิ เครื่องเขย่าเสียงรัว (Rattle) สิ่งที่เคลื่อนไหวไปมาได้ (Mobile) และไม้ตอกรู (Pound-a-peg)
  • จัดให้มีของเล่นที่ต้องใช้หลากหลายประสาทสัมผัส (Multi-sensory) ในการค้นหารายการต่างๆ ภายในบ้าน อาทิ หม้อ กะทะ และช้อน
  • จัดให้มีสภาพแวดล้อมที่เด็กทารกและเด็กวัยเตาะแตะสามารถคลานและสำรวจสิ่งต่างๆ ที่อยู่นอกคอกนอน (Crib)
  • เล่นเกมซ่อนหา ที่ต้องค้นหาวัตถุที่ซ่อนไว้
  • จัดให้มีสภาพแวดล้อมที่อุดมด้วยภาษา เพื่อสนับสนุนให้เกิดปฏิสัมพันธ์กับผู้คนและวัตถุ

แหล่งข้อมูล:

  1. Morrison, George S. (2014). Fundamentals of Early Childhood Education (7th Ed). Upper Saddle River, NJ: Pearson Education, Inc.
  2. Theory of cognitive development - http://en.wikipedia.org/wiki/Theory_of_cognitive_development [2014, February 13].

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน