หน้าหลัก » Blogs » ครูปฐมวัย - พันธุ์ใหม่มืออาชีพ ตอนที่ 76 : ทฤษฎีพัฒนาการการรับรู้ (4)

สารบัญ

บทความที่เกี่ยวข้อง


ทฤษฎีพัฒนาการการรับรู้

ในขั้นตอนที่ 2 ของพัฒนาการการรับรู้ เรียกว่า “ก่อนลงมือปฏิบัติการ” (Pre-operational) สำหรับเด็กอายุ 2 ขวบถึง 7 ขวบ ลักษณะเฉพาะ (Characteristics) ของขั้นตอนนี้ก็คือ เด็กอาศัยตัวแทนที่จับต้องได้ (Concrete representation) และ “คิด” ด้วยวัสดุที่จับต้องได้ โดยใช้โลกของปัจจุบัน เป็นกรอบการอ้างอิง (Frame of reference)

เด็กในขั้นตอนนี้ จะมีพัฒนาการด้านภาษาในอัตราเร่ง (Accelerated) และมักจะเอาตนเองเป็นศูนย์กลาง (Ego-centric) ในเรื่องความคิดและการกระทำ จึงมีแนวโน้มของการมองเหตุการณ์จากภายใน (Internalize event) โดยคิดว่าทุกสิ่งทุกอย่างต้องมีเหตุผล หรือจุดประสงค์ และตัดสินใจบนพื้นฐานของสิ่งที่ปรากฏให้เห็น บทบาทของครูปฐมวัยในขั้นตอนนี้ ได้แก่

  • จัดให้มีของเล่น และวัสดุสำหรับการเล่นสมมุติ (Pretend play)
  • จัดให้มีบล็อก (Block) ที่เป็นตัวต่อ หลากหลายชนิด
  • จัดให้มีวัสดุสำหรับงานศิลปะและงานฝีมือ (Arts and crafts)
  • จัดให้มีเครื่องเล่นสัมผัส (Manipulative) อาทิ ภาพตัดต่อ (Puzzle) วัสดุสำหรับนับ (Counter) และดินน้ำมัน
  • จัดให้มีวัสดุการเรียนรู้ที่จับต้องได้ และทำกิจกรรมได้
  • จัดให้มีโอกาสใช้ภาษาที่เหมาะสมแก่พัฒนาการตามวัย ในการพูด ฟัง อ่าน และเขียน
ในขั้นตอนที่ 3 ของพัฒนาการการรับรู้ เรียกว่า “ปฏิบัติการที่จับต้องได้” (Concrete operation) สำหรับเด็กอายุ 7 ขวบถึง 17 ปี ลักษณะเฉพาะ (Characteristics) ของขั้นตอนนี้ก็คือ เด็กสามารถ “ย้อนกลับ” (Reverse) กระบวนการความคิด และสงวนความคิด (Conserve)ไว้ ตลอดจนเข้าใจตัวเลข แต่เริ่มลดการเอาตนเองเป็นศูนย์กลางลง

เด็กเริ่มเข้าใจในโครงสร้างของเวลาและสถานที่ [กาลเทศะ] รวมทั้งการคิดอย่างมีเหตุผล และเริ่มประยุกต์ใช้ตรรกะ (Logic) ในสถานการณ์ที่มองเห็นได้ กล่าวคือ เด็กอาศัยสิ่งที่ปรากฏให้เห็นในการตัดสินใจ ในขั้นตอนนี้ อาจเรียกกันว่า เป็นช่วงของประสบการณ์ลงมือทำ (Hands-on) บทบาทของครูปฐมวัยในขั้นตอนนี้ ได้แก่

  • ใช้วัสดุสมัยใหม่ (Sophisticated material) มาเป็นส่วนประกอบหรือตกแต่ง (Prop) เพื่อช่วยให้เด็กเห็นภาพ (Visual aids)
  • ให้เด็กมีโอกาสเล่นและทดสอบวัตถุด้วยมือ
  • ทำให้แน่ใจว่า การนำเสนอและการอ่าน สั้นและกระชับ
  • ใช้ตัวอย่างที่คุ้นเคยในการอธิบายความคิดที่ซับซ้อน
  • ให้โอกาสแยกแยะวัตถุเป็นกลุ่มก้อน และความคิดอ่านที่ค่อยๆ เพิ่มระดับความซับซ้อน
  • นำเสนอปัญหาที่ต้องการความคิดที่มีตรรกกะ และเชิงวิเคราะห์ (Analytic)
  • จัดให้มีโอกาสเล่นบทบาท แก้ปัญหา และสะท้อนกลับตนเอง (Self-reflection)

แหล่งข้อมูล:

  1. Morrison, George S. (2014). Fundamentals of Early Childhood Education (7th Ed). Upper Saddle River, NJ: Pearson Education, Inc.
  2. Theory of cognitive development - http://en.wikipedia.org/wiki/Theory_of_cognitive_development [2014, February 16].

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน