หน้าหลัก » Blogs » ครูปฐมวัย - พันธุ์ใหม่มืออาชีพ ตอนที่ 83 : ทฤษฎีจิตสังคม (2)

สารบัญ

บทความที่เกี่ยวข้อง


ทฤษฎีจิตสังคม

ขั้นตอนที่ 2 ของทฤษฎีจิตสังคม (Psycho-social) เป็นเรื่องของความเป็นอิสระของตนเอง (Autonomy) กับความละอายใจ และความสงสัย (Shame and doubt) ของเด็กช่วงอายุตั้งแต่ 18 เดือนถึง 3 ขวบ เป็นขั้นตอนที่เด็กต้องการทำสรรพสิ่งด้วย ตนเอง ถ้าได้รับโอกาสอย่างเพียงพอ เด็กจะเรียนรู้การพึ่งพาตนเอง (Independence) และ “สมรรถนะ” (Competency) แต่ถ้าไม่ได้รับโอกาส และมีการปกป้องมากเกินไป เขาจะเริ่มสงสัยในตัวเอง ล้มเหลว และเริ่มรู้สึกละอายใจ

ลักษณะพิเศษ (Characteristics) ในช่วงวัยเตาะแตะนี้ ก็คือ เด็กเรียนรู้ที่จะพึงพาตนเอง หรือสงสัยในความสามารถของตนในกิจกรรมต่างๆ อาทิ การขับถ่าย (Toileting) การกิน การเดิน และการพูด อันที่จริง เด็กในวัยนี้ เริ่มสำรวจสภาพแวดล้อม และความสัมพันธ์ต่างๆ โดยเรียนรู้ที่จะไว้วางใจตนเอง หรือเรียนรู้ที่จะสงสัยผู้อื่น

ดังนั้น บทบาทของครูปฐมวัยในช่วงนี้ ได้แก่

  • สนับสนุนให้เด็กทำในสิ่งเขาสามารถทำได้
  • อย่าทำให้เด็กรู้สึกละอายใจ ในพฤติกรรมใดๆ ของตนเอง
  • อย่าใช้การลงโทษที่รุนแรง หรือวินัยที่เคร่งครัด
  • จัดให้มีการสำรวจภายในชั้นเรียน และบริเวณภายนอกที่ปลอดภัย

ในขั้นตอนที่ 3 เป็นเรื่องของความคิดริเริ่ม (Initiative) และการสำนึกผิด (Guilt) ของเด็กช่วงอายุตั้งแต่ 3 ขวบ ถึง 5 ขวบ เป็นขั้นตอนของเด็กก่อนเข้าโรงเรียน ที่ต้องการโอกาสตอบสนองด้วยความคิดริริ่มในกิจกรรม ที่ทำให้เขารู้สึกถึงความสำเร็จ เด็กจะรู้สึกผิด ถ้าเขาไม่ได้รับการสนับสนุน หรือถูกสั่งห้ามมิให้มีความคิดริเริ่ม หรือถูกจำกัดมิให้ทำในสิ่งที่ตนเห็นสมควร

ลักษณะพิเศษ ในช่วงวัยนี้ ก็คือ เด็กกำลังเรียนรู้ และต้องการทำหลากหลายกิจกรรมที่ผู้ใหญ่เขาทำกัน และบางครั้งเกินเลยขอบเขตที่พ่อแม่กำหนดไว้ ซึ่งอาจทำให้รู้สึกผิด เด็กแสวงหาและตอบสนองต่อโอกาสที่จะสำรวจ เรียนรู้ ทดลอง และผ่านประสบการณ์ใหม่ๆ เด็กเริ่มสัมผัสความรู้สึกของความสำเร็จและความล้มเหลว ซึ่งหากเป็นความล้มเหลว เด็กจะรู้สึกสำนึกผิด

ดังนั้น บทบาทของครูปฐมวัยในช่วงนี้ ได้แก่

  1. สังเกตและติดตามความสนใจของเด็ก
  2. สนับสนุนให้เด็กมีส่วนร่วมในกิจกรรมต่างๆ
  3. จัดให้มีสภาพแวดล้อมที่เด็กสามารถสำรวจได้
  4. จัดให้มีพัฒนาการด้านภาษา โดยให้เด็กแต่ละคนมีโอกาสประสบความสำเร็จ

แหล่งข้อมูล:

  1. Morrison, George S. (2014). Fundamentals of Early Childhood Education (7th Ed). Upper Saddle River, NJ: Pearson Education, Inc.
  2. Psychosocial development - http://en.wikipedia.org/wiki/Psychosocial_development [2014, March 3].

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน