หน้าหลัก » Blogs » ครูปฐมวัย - พันธุ์ใหม่มืออาชีพ ตอนที่ 84 : ทฤษฎีจิตสังคม (3)

สารบัญ

บทความที่เกี่ยวข้อง


ทฤษฎีจิตสังคม

ขั้นตอนที่ 4 และขั้นตอนสุดท้ายของทฤษฎีจิตสังคม (Psycho-social) เป็นเรื่องของ ความอุตสาหะ (Industry) กับ ความรู้สึกด้อย (Inferiority) ของเด็กช่วงอายุตั้งแต่ 5 ขวบถึง 8 ขวบ เป็นขั้นตอนที่เด็กแสดงทัศนคติของความอุตสาหะ และต้องการสร้างผลงาน (Productive) จัดแจงด้วยมือ (Manipulative) และค้นหาว่า สรรพสิ่งทำงานกันอย่างไร?

เด็กยังต้องการการยอมรับ (Recognition) ในผลงาน และต้องการให้ผู้ใหญ่ตอบสนองต่อความพยายามและความสำเร็จของเขา ซึ่งช่วยพัฒนาความรู้สึกของคุณค่าในตนเอง (Self-worth) ในทางตรงข้าม ความรู้สึกของด้อยจะเกิดขึ้น หากเด็กถูกวิพากษ์วิจารณ์ หรือทำให้รู้สึกด้อยค่า (Belittled) หรือมีโอกาสน้อยลงในการแสดงออกถึงผลงาน

ลักษณะพิเศษ (Characteristics) ในช่วงวัยนี้ ก็คือ เด็กมุ่งเรียนรู้อย่างกระตือรือร้นที่จะให้มี “สมรรถนะ” (Competency) และผลงาน มิฉะนั้น จะรู้สึกด้อย และไม่สามารถจะทำอะไรได้ดี เด็กต้องการความรู้สึกว่า เขามีความสามารถเท่าเทียมกับเพื่อนรุ่นราวคราวเดียวกัน (Peer)

ดังนั้น บทบาทของครูปฐมวัยในช่วงนี้ ได้แก่

  • ช่วยให้เด็กทำในสิ่งเขาสามารถทำได้ เพื่อการยอมรับจากผู้อื่น
  • ช่วยให้เด็กประสบความสำเร็จในทักษะการอ่านออก-เขียนได้ (Literacy)
  • ให้การสนับสนุนเด็ก ที่อาจดูสับสนหรือขาดกำลังใจ
  • สร้างงาน (Task) ในชั้นเรียน ให้เด็กมีส่วนร่วม

ในทฤษฎีดั้งเดิมของ เอริค เอริคสัน (Erik Erikson) นั้น ประกอบด้วย 8 ขั้นตอนของพัฒนาการทางจิตสังคมในมนุษย์ ที่วิวัฒนาจากวัยทารก (Infancy) สู่วัยผู้ใหญ่ (Adulthood) จนถึงวัยดึก ในแต่ละขั้นตอน คนเราจะเผชิญและเรียนรู้สิ่งท้าทาย (Challenge) ใหม่ๆ โดยที่แต่ละขั้นตอน เกิดขึ้นหลังสิ้นสุดขั้นตอนก่อนหน้านี้อย่างสมบูรณ์ สิ่งท้าทายในขั้นตอนใดที่ยังไม่เสร็จสิ้นสมบูรณ์ จะปรากฏใหม่เป็นปัญหาในขั้นตอนอนาคต

ในมุมมอง เอริค เอริคสัน แต่ละบุคคลก้าวสู่ขั้นตอนดังกล่าวของชีวิต ท่ามกลางความขัดแย้งกันระหว่างพลังชีวภาพ (Biological force) กับพลังวัฒนธรรมทางสังคม (Socio-cultural force) หากผู้ใดสามารถ “ปรับความสมดุล” (Reconcile) พลังทั้งสองได้ เขาก็จะก้าวพ้นขั้นตอนด้วยคุณธรรม (Virtue) ที่กำหนดไว้

ตัวอย่างเช่น หากทารก ซึ่งพร้อมด้วยความไว้วางใจ (Trust) มากกว่าความไม่ไว้วางใจ (Mistrust) เข้าสู่ขั้นตอนของวัยเตาะแตะ (Toddler) เขาก็จะมีคุณธรรมของความไว้วางใจมาก ในขณะที่เขาเผชิญกับความท้าทายของคุณธรรมใหม่ ระหว่างความเป็นอิสระของตนเอง (Autonomy) กับความละอายใจและความสงสัย (Shame and Doubt)

แหล่งข้อมูล:

  1. Morrison, George S. (2014). Fundamentals of Early Childhood Education (7th Ed). Upper Saddle River, NJ: Pearson Education, Inc.
  2. Psychosocial development - http://en.wikipedia.org/wiki/Psychosocial_development [2014, March 6].

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน