หน้าหลัก » Blogs » จิตวิทยาเด็ก - จากในครรภ์สู่ปฐมวัย ตอนที่ 13 : การพัฒนาทักษะการเคลื่อนไหว (1)

สารบัญ

บทความที่เกี่ยวข้อง


เมื่อทารกเรียนรู้การคลาน และเดิน เขาจะเปลี่ยนจากผู้สังเกตการณ์มาเป็นผู้มีส่วนร่วมในชีวิตสังคมของครอบครัว และนี่คือจุดแรกที่นักจิตวิทยาให้ความสนใจในการศึกษาพัฒนาการของเด็ก ซึ่งเรียกว่า “การพัฒนาทักษะการเคลื่อนไหว” (Motor skills) เพื่อควบคุมกล้ามเนื้อ (Muscular control) อันจำเป็นต่อการเคลื่อนไหวที่ประสานกัน

เนื่องจากเด็กแต่ละคนมีโปรแกรมทางพันธุกรรมที่ไม่ซ้ำแบบใคร เขาจะได้รับการพัฒนาทักษะการเคลื่อนในเวลาต่างๆ กัน ซึ่งในช่วงแรก จะเป็นพัฒนาการของการนั่ง การคลาน และการเดิน ตามกฎเกณฑ์ซึ่งมีชื่อเรียกว่า หลักการ Proximodistal และ หลักการ Cephalocaudal

หลักการแรก กล่าวว่า ส่วนต้น (Proximo) หรืออยู่ใกล้ศูนย์กลางของร่างกายทารก จะได้รับการพัฒนาก่อนส่วนปลาย (Distal) หรืออยู่ไกลออกไปจากศูนย์กลางของร่างกายทารก อาทิ กิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับลำตัว จะได้รับการฝึกฝนจนชำนาญ (Master) ก่อนกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับการใช้แขนและขา ด้วยเหตุผลดังกล่าว ทารกจะพลิกตัวก่อนที่สามารถเดินได้ หรือก่อนนำแขนเข้าหากันเพื่อคว้าขวดนม

ส่วนหลักการหลัง กล่าวว่า ส่วนของร่างกายที่อยู่ใกล้ศีรษะ (Cephalo = หัว) จะได้รับการพัฒนาก่อนส่วนของร่างกายที่อยู่ไกลจากศีรษะ (Caudal = หาง) ตั้งแต่ยังอยู่ในครรภ์ จนแรกเกิด แล้วดำนินต่อไปจนเป็นเด็กอายุ 6 ขวบ และในที่สุดเป็นผู้ใหญ่อายุ 25 ปี ดังนั้น ทารกจะสามารถชูหัวขึ้น ก่อนสามารถควบคุมลำตัวของเขามากพอที่จะลุกขึ้นนั่ง และเขาจะนั่งได้ก่อนที่จะสามารถควบคุมขาของเขาเพื่อคลาน

หลักการทั้งสองนี้ จะควบคุมลำดับการพัฒนาทักษะการเคลื่อนไหวตั้งแต่วัยต้นๆ ของชีวิต และเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการที่เรียกว่า “การเจริญเติบโต” (Maturation) ซึ่งเป็นการเปลี่ยนแปลงที่ได้รับการโปรแกรมทางพันธุกรรมหรือชีวภาพ มากกว่าจะได้จาการเรียนรู้หรือประสบการณ์ของชีวิต

ในการพัฒนาทักษะการเคลื่อนไหว (อาทิ การลุกขึ้นนั่งเอง การคลาน และการเดิน) ทารกทุกคนในทุกส่วนของโลก จะผ่านขั้นตอนพัฒนาการที่เหมือนกันหมดในช่วงเวลาเดียวกัน แต่หากทารกใดได้รับโอกาสมากขึ้นในการลองปฏิบัติ (Practice) ดูหลายๆ ครั้ง ปฏิกิริยาสนองตอบการก้าวย่าง (Step reflex) ของเขา จะทำให้เขาเริ่มเดินก่อนทารกอื่นๆ ในวัยเดียวกันที่ขาดโอกาสดังกล่าว

ดังนั้น พัฒนาการของทักษะการเคลื่อนไหวในช่วงต้นของชีวิต จะได้รับอิทธิพลจากโปรแกรมทางพันธุกรรม (Nature) แต่ช่วงเวลาอาจช้าลงหรือเร็วขึ้น โดยการเรียนรู้จากประสบการณ์ (Nurture) และต้องไม่ลืมว่า พันธุกรรมเป็นเพียงชิ้นเดียวของปริศนา ซึ่งจะสมบูรณ์ขึ้นได้ด้วยสภาพแวดล้อม ที่ประกอบกันขึ้นเป็นองค์รวม

แหล่งข้อมูล-

  1. Plotnik, Rod. (2002). Introduction to Psychology (6th Ed). Pacific Grove, CA: Wadsworth -Thompson Learning.
  2. Experience and Development - http://psychology.about.com/od/early-child-development/a/experience-and-development.htm [2013, February 12].

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน