หน้าหลัก » Blogs » จิตวิทยาเด็ก - จากในครรภ์สู่ปฐมวัย ตอนที่ 2 : อิทธิพล

สารบัญ

บทความที่เกี่ยวข้อง


อะไรคืออิทธิพล (Influence) ที่กำหนดวิธีการพัฒนาการของเด็ก ในความเป็นจริง เราไม่สามารถค้นหาอิทธิพลดังกล่าวได้ทุกๆ ตัว เราเพียงสามารถอธิบายอิทธิพลบางตัวที่เห็นเด่นชัด อาทิ พันธุกรรม (Genetics) การเป็นพ่อแม่ (Parenting) ประสบการณ์ เพื่อนฝูง ความสัมพันธ์ภายในครอบครัว และโรงเรียน ซึ่งช่วยให้เราเข้าใจสิ่งที่ช่วยการเจริญเติบโตของเด็ก

เราอาจเปรียบเทียบอิทธิพลเหล่านี้ เหมือนการก่ออิฐบล๊อค ซึ่งสามารถปะติดปะต่อเข้าด้วยกันด้วยวิธีการหลากหลายอย่างไม่จำกัด ลองพิจารณาบุคลิกภาพของตัวเราเอง แล้วตั้งถามว่า ก่อตัวขึ้นจากพันธุกรรมที่ตกทอดมาจากบรรพบุรุษ มากน้อยเพียงใด หรือเป็นผลพวงจากประสบการณ์ที่สั่งสมมาตลอดชีวิต มากน้อยเพียงใด

คำถามเหล่านี้ ได้สร้างความสงสัยในบรรดานักปรัชญา นักจิตวิทยา และนักการศึกษา มาหลายร้อยปีแล้ว และเป็นการอภิปรายภายใต้หัวข้อระหว่าง “อิทธิพลตามธรรมชาติ” (Nature) กับ “อิทธิพลจากการฟูมฟัก” (Nurture) เพื่อพยายามตอบโจทย์ว่า เราเป็นผลพวงของธรรมชาติ (ด้วยภูมิหลังของพันธุกรรม) หรือจากการฟูมฟัก (สภาพแวดล้อมของเรา)

ทุกวันนี้ นักวิจัยส่วนมาก เห็นพ้องต้องกันว่า พัฒนาการของเด็กเป็นเรื่องปฏิสัมพันธ์ (Interaction) ที่ซับซ้อนของทั้งสองอิทธิพล ในบางแง่มุมของพัฒนาการ เด็กอาจได้รับอิทธิพลมากจากชีวภาพ อาทิ ช่วงเวลาที่เริ่มเจริญพันธ์ (Puberty) ได้ มักเป็นผลพวงของลักษณะพันธุกรรมที่สืบทอด แต่อิทธิพลของสภาพแวดล้อมก็มีบทบาทสำคัญ อาทิ โภชนาการ (Nutrition) ก็มีผลกระทบได้

ตั้งแต่แรกเริ่มของการกำเนิดชีวิต ปฏิสัมพันธ์ระหว่างการสืบทอดทางพันธุกรรมกับสภาพแวดล้อม เป็นตัวกำหนดรูปร่างและพัฒนาการของเด็ก ข้อกำหนดพันธุกรรม (Genetic instruction) ที่เด็กได้รับการสืบทอดจากพ่อแม่ มีอิทธิพลต่อ “แผนที่ถนน” (Road map) สำหรับการย่างก้าวของพัฒนาการเด็ก แต่สภาพแวดล้อมก็มีผลกระทบต่อวิธีการที่จะแสดงออก ก่อตัว หรือแม้แต่สยบ (Silence) ทิศทางดังกล่าวได้

ปฏิสัมพันธ์อันซับซ้อนของอิทธิพลทั้งสอง มิได้เกิดขึ้นเป็นบางเวลา หรือบางช่วงเวลา แต่เกิดขึ้นตลอดเวลาและตลอดชีวิต แต่จุดมุ่งหมายสำคัญประการหนึ่ง คือการศึกษาถึงพัฒนาการของเด็ก ว่าได้รับผลกระทบมากน้อยเพียงใด จากปัจจัยก่อนกำเนิด (Pre-natal) อาทิ การดื่มแอลกอฮอล์ของแม่ ซึ่งเป็นสาเหตุหลักเท่าที่ทราบของการเกิดสติปัญญาอ่อน (Mental retardation) ในลูก

นอกจากนี้ เรายังต้องการคำอธิบายถึงความสามารถที่อัศจรรย์ของเด็กแรกเกิด (New-born) การปรากฎในวัยแรกเริ่มของส่วนประกอบพื้นฐานทางอารมณ์ การเจริญเติบโตที่น่าประหลาดใจของความสามารถทางจิตใจ (Mental ability) ปัจจัยต่างๆ ที่มีอิทธิพลต่อพัฒนาการด้านสังคม และเหตุการณ์เลวร้ายของทารุณกรรมต่อเด็ก (Child abuse) ที่มีผลกระทบต่อเด็กจำนวนล้านๆ คนทุกปี

แหล่งข้อมูล -

  1. How Genetics Influence Child Development by Kendra Cherry, About.com Guide -http://psychology.about.com/od/early-child-development/a/genes-and-development.htm [2013, January 17].
  2. Plotnik, Rod. (2002). Introduction to Psychology (6th Ed). Pacific Grove, CA: Wadsworth-Thompson Learning.

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน