หน้าหลัก » Blogs » จิตวิทยาเด็ก - จากในครรภ์สู่ปฐมวัย ตอนที่ 21 : ความรู้สึกผูกพัน (1)

สารบัญ

บทความที่เกี่ยวข้อง


ในช่วง 2 ปีครึ่งของชีวิตเจ็สสิกา (Jessica) พ่อแม่ที่เธอรู้จักคือ โรเบอร์ตา และ เจน เดอบัวร์ (Roberta and Jane DeBoer) ซึ่งได้เลี้ยงดูเธอ และต้องการรับเธอเป็นลูกบุญธรรม อย่างไรก็ตาม ศาลรัฐไอโอวา ในสหรัฐอเมริกาพิพากษาว่า จะต้องคืนเธอให้กับพ่อแม่ตามสายเลือด (Biological)

เมื่อตอนที่เจ็สสิกาเกิดนั้น แม่ของเธอคือคลารา คลอเซน (Clara Clausen) เป็นหญิงที่มิได้แต่งงาน และต้องการยกเจ็สสิกาให้ผู้อื่นเป็นลูกบุญธรรม แต่ในเวลาต่อมา เธอเปลี่ยนใจ และได้แต่งงานกับพ่อตามสายเลือดที่แท้จริง ทั้งคู่ต้องการเจ็สสิกาคืน ในขณะที่โรเบอร์ตา และเจน ถือว่าเจ็สสิกาเป็นลูกสาวของตนตามกฎหมาย และได้ต่อสู้เป็นเวลากว่า 2 ปี โดยอ้างกรรมสิทธินี้

เจ็สสิกา ไม่เคยพบหน้าตาของพ่อแม่ตามสายเลือดของเธอตลอดเวลา 2 ปีครึ่ง เธอจึงร่ำไห้ ร้องหาแต่พ่อแม่บุญธรรม เมื่อถูกพรากจากพ่อแม่ดังกล่าว กรณีเจ็สสิกานี้ ได้สร้างความสั่นสะเทือนในอารมณ์ความรู้สึกไปทั่วประเทศ เป็นประเด็นที่ถกเถียงกันมากในเรื่องจิตวิทยาเด็ก ระหว่างอิทธิพลพันธุกรรมตามธรรมชาติ (Nature) กับอิทธิพลสภาพแวดล้อมการฟูมฟัก (Nurture)

การพรากทารกจากพ่อแม่ที่เลี้ยงดูเธอมาตลอด 2 ปีครึ่ง เป็นการทำลายความผูกพันพิเศษ (Special bond) ที่เธอได้วิวัฒนามากับโรเบอร์ตา และเจน ความผูกพันทางอารมณ์นี้ เรียกว่า “ความรู้สึกผูกพัน” (Attachment) ระหว่างทารก กับพ่อแม่ของเขา หรือผู้ให้การเลี้ยงดู (Caregiver)

ทฤษฎีความรู้สึกผูกพัน มาจากนักจิตวิทยาชื่อ จอห์น โบลบี (John Bowlby) ผู้ซึ่งเชื่อว่า พฤติกรรมความรู้สึกผูกพันวิวัฒนา ผ่านกระบวนการคัดเลือกตามธรรมชาติ (Natural selection) ด้วย “คุณค่าการปรับตัว” (Adaptive value) และความรู้สึกผูกพันทำให้ทารกมีโอกาสอยู่รอดได้มากกว่า เพราะมีพ่อแม่อยู่ใกล้เพื่อให้การเลี้ยงดูและปกป้องคุ้มครอง

แต่ผลงานวิจัยในเรื่องความรู้สึกผูกพัน ส่วนใหญ่เป็นของ แมรี ไอนสเวิร์ด (Marry Ainsworth) ผู้ซึ่งตั้งคำถามเพียง 3 ข้อ ในเรื่องความรู้สึกผูกพันนี้ กล่าวคือ (1) “ความรู้สึกผูกพันเกิดขึ้นได้อย่างไร?” (2) “ความรู้สึกผูกพันแต่ละประเภทมีความแตกต่างกันอย่างไร?” และ (3) “อะไรคือผลกระทบในระยะยาวของความรู้สึกผูกพัน?”

นักจิตวิทยาพัฒนาการ (Developmental psychologist) ให้ความสนใจว่า ทารกอย่างเจ็สสิกา สามารถปรับตัวเข้ากับการรับเป็นลูกบุญธรรม (Adoption) กับการพรากจากกัน (Divorce) ได้อย่างไร และการเปลี่ยนแปลงดังกล่าว มีผลกระทบเป็นปัญหาจิตวิทยาในระยะยาวหรือไม่

จากผลงานวิจัยของนักจิตวิทยาพัฒนาการ เราได้เรียนรู้ว่า คำถามระหว่างอิทธิพลพันธุกรรมและอิทธิพลสภาพแวดล้อม เป็นเรื่องของปฏิสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยทั้งสองต่างหาก ที่เป็นกุญแจสำคัญอันจะนำไปสู่ความเข้าใจวิธีการที่ทารกวิวัฒนาไปสู่เด็กวัยรุ่นและผู้ใหญ่ที่ทวีความซับซ้อนยิ่งขึ้น พร้อมด้วยบุคลิกภาพ พฤติกรรม และจุดมุ่งหมายของตนเองโดยเฉพาะ

แหล่งข้อมูล-

  1. Plotnik, Rod. (2002). Introduction to Psychology (6th Ed). Pacific Grove, CA: Wadsworth -Thompson Learning.
  2. Attachment theory - http://en.wikipedia.org/wiki/Attachment_theory [2012, March 3].

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน