หน้าหลัก » Blogs » จิตวิทยาเด็ก - จากในครรภ์สู่ปฐมวัย ตอนที่ 22 : ความรู้สึกผูกพัน (2)

สารบัญ

บทความที่เกี่ยวข้อง


ตามทฤษฎีความรู้สึกผูกพัน (Attachment) เจ็สสิกา ก็เหมือนกับทารกทั่วไป ที่จะมีความรู้สึกผูกพันกับพ่อแม่ผ่านกระบวนการค่อยเป็นค่อยไปที่เริ่มต้นทันทีที่คลอด แล้วดำเนินต่อไปในช่วงที่ยังเป็นทารก ในฐานะทารกเกิดใหม่ เธอมีสัญญาณทางสังคม (Social signal) ที่ทรงพลัง นั่นคือ การร้องไห้ อันจะนำมาซึ่งการดูแล และความเห็นอกเห็นใจ (Sympathy)

ในช่วงอายุ 4 ถึง 6 สัปดาห์ เธอจะเริ่มส่งสัญญาณทางสังคมผ่านการยิ้ม (Social smiling) อันจะนำมาซึ่งความยินดีปรีดาจากพ่อแม่ ณ อายุ 6 เดือน เจ็สสิกา เริ่มแสดงความสุขเมื่อพบพ่อแม่ โดยการยิ้มแล้วคล้องแขนพ่อแม่ เป็นต้น พฤติกรรมเหล่านี้สร้างให้เกิดความรู้สึกผูกพันระหว่างพ่อแม่กับทารก

เมื่อทารกพัฒนาความรู้สึกผูกพันที่ใกล้ชิดกับพ่อแม่ ก็จะแสดงความทุกข์ (Distress) มากเมื่อพ่อแม่จากไปชั่วคราว เรียกว่า “ความกังวลเมื่อจากไป” (Separation anxiety) โดยการร้องเสียงดัง ร้องไห้ หรือไม่สงบ (Agitation) ความกังวลนี้ เป็นสัญญาณชัดเจนว่า ทารกเริ่มมีความรู้สึกผูกพัน เมื่อสิ้นสุดปีแรก ทารกจะแสดงความรู้สึกผูกพันที่ใกล้ชิดกับพ่อแม่และสมาชิกอื่นๆ ในครอบครัว

แมรี ไอนสเวิร์ด (Marry Ainsworth) เป็นที่รู้จักกันทั่ว เพราะได้พัฒนาวิธีการศึกษาปฏิกิริยาของทารก ต่อการการจากไปชั่วคราวและการกลับมาพบใหม่ของแม่ เธอใช้ปฏิกิริยาหล่านี้ เพื่อแสดงคุณภาพของความรู้สึกผูกพันของทารก ซึ่งมีหลายประเภทด้วยกัน ขึ้นอยู่กับอารมณ์ความรู้สึก (ง่ายหรือยาก) ของทารกและทัศนคติของแม่ (ดูแลใส่ใจ หรือไม่สนองตอบ)

ประมาณ 65% ของทารก จะแสดงความรู้สึกผูกพันที่มั่นคง (Secure) และประมาณ 20% ของทารกจะแสดงความผูกพันที่ไม่มั่นคง (Insecure) ประเภทแรกเป็นลักษณะเฉพาะ (Characteristics) ของทารกที่ยึดพ่อแม่เป็นฐานมั่นความปลอดภัย ในการเดินเพ่นพ่านเพื่อสำรวจสภาพแวดล้อม ส่วนประเภทหลังเป็นลักษณะเฉพาะของทารกที่หลีกเลี่ยง (Avoid) หรือแสดงความไม่แน่ใจ (Ambivalence) รวมทั้งต่อต้านพ่อแม่

ตัวอย่างเช่น เมื่อทารกต้องอยู่ในห้องที่ไม่คุ้นเคย ซึ่งเต็มไปด้วยของเล่น ทารกที่มีความรู้สึกผูกพันที่มั่นคง มีแนวโน้มที่จะสำรวจของเล่นดังกล่าวอย่างอิสระ ตราบใดที่อยู่ในสายตาพ่อแม่ แต่เมื่อพ่อแม่ออกจากห้องไป ทารกส่วนใหญ่จะร้องไห้ จนกว่าพ่อแม่จะกลับเข้ามาในห้องอีกครั้ง ทารกก็จะแสดงความรู้สึกดีใจและง่ายต่อการปลอบประโลม

ส่วนทารกที่มีความรู้สึกผูกพันที่ไม่มั่นคง อาจเกาะติด (Cling) พ่อแม่และต้องการให้พ่อแม่อุ้มสักพักหนึ่ง แต่หลังจากนั้นจะรู้สึกอึดอัด (Squirm) และผลักพ่อแม่ออกไป แสดงความไม่ไว้วางใจ (Trust) ในพ่อแม่ นักวิจัยพบว่า ความรู้สึกไว้วางใจหรือความรู้สึกผูกพัน ไม่ได้ขึ้นอยู่กับการเลี้ยงดูในช่วงเวลากลางวัน แต่ขึ้นอยู่กับการเอาใส่ใจ และการสนองตอบของพ่อแม่ที่มีต่อความต้องการของทารก

แหล่งข้อมูล-

  1. Plotnik, Rod. (2002). Introduction to Psychology (6th Ed). Pacific Grove, CA: Wadsworth -Thompson Learning.
  2. Attachment theory - http://en.wikipedia.org/wiki/Attachment_theory [2012, March 5].

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน