หน้าหลัก » Blogs » จิตวิทยาเด็ก - จากในครรภ์สู่ปฐมวัย ตอนที่ 26 : พัฒนาการการรับรู้ (1)

สารบัญ

บทความที่เกี่ยวข้อง


สมองและประสาทสัมผัสของทารกแรกเกิด จะพัฒนาค่อนข้างรวดเร็ว เพื่อให้ทารกมีความพร้อมในเวลาอันสั้น ที่จะคืบคลานและเดินย่างก้าว แล้วสำรวจและเรียนรู้เกี่ยวกับโลกอันน่าอัศจรรย์ ผ่านกระบวนการที่เรียกว่า “พัฒนาการการรับรู้” (Cognitive development)

การรับรู้ หมายถึงวิธีการที่คนมองเห็น (Perceive) คิด และเข้าใจโลกของเขา ผ่านปฏิสัมพันธ์และอิทธิพลของปัจจัยพันธุกรรมและประสบการณ์ ตัวอย่างเช่น ถ้าคุณให้บล็อค (Block = ลูกเต๋าไม้ก้อนโตๆ) แก่ทารกน้อยที่มีอายุเพียง 5 เดือน เขาก็จะเอาชิ้นหนึ่งเข้าปาก แต่ถ้าเอาบล็อคดังกล่าวให้ทารกวัยเตาะแตะ (Toddler) ณ อายุ 2 ขวบ เขาก็จะวางเรียงซ้อนเป็นชั้น (Stack)

แต่ถ้าเด็กเติบโตจนเป็นวัยรุ่น (Adolescent) เเล้วคุณเอาบล็อคก้อนเดียวกันให้เขาอีก เขาก็อาจจะนำไปเล่นเกม โยนใส่ถัง หรือทำอย่างอื่น ขึ้นอยู่กับประสบการณ์และระดับพัฒนาการการรับรู้ของเขา ในประวัติศาสตร์ของจิตวิทยาพัฒนาการ (Development psychology) บุคคลผู้สร้างผลกระทบต่อการศึกษาเรื่องพัฒนาการการรับรู้ คือ ฌอง เปียเจต์ (Jean Piaget)

เปียเจต์ เป็นทั้งนักชีววิทยาและนักจิตวิทยา จากคริสตทศวรรษที่ 1920 (พ.ศ. 2463) จนถึงปีที่เขาตาย ใน พ.ศ. 2523 เขาศึกษาวิธีการที่เด็กแก้ปัญหาตามธรรมชาติ เมื่ออยู่ในคอกเด็ก (Crib) ในกล่องทราย (Sandbox) และในสนามเด็กเล่น (Play-ground) เขาได้พัฒนา “ทฤษฎีพัฒนาการการรับรู้” ที่ทรงอิทธิพลจวบจนปัจจุบันนี้

เปียเจต์ เชื่อว่า ตั้งแต่แรกเริ่ม เด็กจะทำตัวเหมือนนักวิทยาศาสตร์ที่ตั้งข้อสมมุติฐานในเรื่องความเป็นไปของโลกรอบๆ ตัวเขา ดังตัวอย่างข้างต้น เมื่อให้บล็อคแก่ทารกวัยต่างๆ จนเติบโตเป็นเด็กและวัยรุ่น เปียเจต์เชื่อว่า เด็กเรียนรู้ที่จะเข้าใจสิ่งต่างๆ ผ่านกระบวนการที่เขาเรียกว่า “การซึมซับ” (Assimilation) กับ “การปรับเปลี่ยน” (Accommodation)

ในกระบวนการแรก เด็กจะใช้วิธีเก่าหรือประสบการณ์เดิม เพื่อรับมือกับสถานการณ์ใหม่ ส่วนในกระบวนการหลัง เด็กจะใช้วิธีเก่า รับมือกับ (หรือปรับเปลี่ยนไปตาม) สถานการณ์ใหม่ เด็กจะพัฒนาการใช้เหตุผล (Reasoning) การคิด (Thinking) และการเข้าใจ (Understanding) [สิ่งต่างๆ รอบตัวเอง] ผ่านสองกระบวนการนี้

การที่ทารก ณ อายุ 5 เดือน จะเอาสิ่งของ [บล็อค] เข้าปาก เพราะทารก “คิด” ว่าบล็อคนั้น มีไว้เพื่อการดูด (Sucking) แต่เขาจะ “ซึมซับ” ว่า วัตถุใหม่นี้แข็งเกินกว่าที่จะเคี้ยวกิน แต่ยังเหมาะสมที่จะดูดได้ ส่วนประสบการณ์ของทารก ณ อายุ 2 ขวบที่มีต่อสิ่งของต่างๆ ทำให้เขาเรียนรู้ว่า วัตถุแข็งทรงจัตุรัส [บล็อค] นี้ไม่ใช่อาหารที่กินได้ แต่เป็นสิ่งของที่สามารถนำไปวางเรียงซ้อนกันได้ (Stack) เขากำลังเรียนรู้ที่จะ “ปรับเปลี่ยน” ความรู้เดิมไปสู่ความรู้ใหม่ เป็นการเจริญเติบโตทางจิตใจ (Mental growth)

แหล่งข้อมูล-

  1. Plotnik, Rod. (2002). Introduction to Psychology (6th Ed). Pacific Grove, CA: Wadsworth-Thompson Learning.
  2. Cognitive development - http://en.wikipedia.org/wiki/Cognitive_development [2013, March 14].

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน