หน้าหลัก » Blogs » จิตวิทยาเด็ก - จากในครรภ์สู่ปฐมวัย ตอนที่ 27: พัฒนาการการรับรู้ (2)

สารบัญ

บทความที่เกี่ยวข้อง


ขณะที่เด็กสำรวจสภาพแวดล้อมของเขา เขาจะมีโอกาสมากมายในการ “ซึมซับ” (Assimilation) หรือการ “ปรับเปลี่ยน” (Accommodation) จะยังผลให้เกิดประเภทต่างๆ ของการเติบโตและพัฒนาการการรับรู้ เด็กใช้กระบวนการทั้งสองนี้ผ่าน 4 ขั้นตอน (Stage) ต่อเนื่องของการรับรู้

ฌอง เปียเจต์ (Jean Piaget) มีชื่อเสียงโด่งดังจากการเป็นเจ้าของความคิด 4 ขั้นตอนดังกล่าว อันได้แก่ (1) การเคลื่อนไหวผ่านประสาทสัมผัส (Sensimotor) (2) ก่อนเริ่มปฏิบัติการ (Preoperational) (3) ปฏิบัติการเชิงรูปธรรม (Concrete operations) และ (4) ปฏิบัติการสมบูรณ์ (Formal operations)

ในแต่ละขั้นตอนหลัง จะได้รับการพัฒนาขึ้นจากขั้นตอนก่อน เพราะเกี่ยวข้องกับความสามารถในการคิดและการมีเหตุผล เขาได้อธิบายการเปลี่ยนแปลงต่างๆ ใน 4 ขั้นตอนของพัฒนาการการรับรู้ ว่าเกิดขึ้นตั้งแต่ช่วงเวลาที่เป็นทารกไปจนถึงผู้ใหญ่

เปียเจต์ เชื่อว่า ทุกคนต้องผ่านกระบวนการทั้ง 4 ขั้นตอนดังกล่าว แต่ก็ยอมรับว่า แต่ละคนอาจผ่านกระบวนในอัตราความเร็วไม่เท่ากัน ข้อสมมุติฐานของเขา ก็คือ แต่ละขั้นตอนเกี่ยวข้องกับประเภทต่างๆ ของการคิด และแนวความคิดนี้เป็นสิ่งที่สร้างคุณประโยชน์ (Contribution) ให้กับวงการจิตวิทยาพัฒนาการ (Development psychology) เป็นอย่างมาก

ขั้นตอนแรก (การเคลื่อนไหวผ่านประสาทสัมผัส) จะเริ่มตั้งแต่แรกเกิดจนถึงอายุ 2 ขวบ โดยทารกจะมีปฏิสัมพันธ์กับสภาพแวดล้อม ผ่านประสบการณ์ประสาทสัมผัสของเขา (อาทิ การได้ยินและการเห็น) เพื่อปฏิบัติการที่เคลื่อนไหว (Motor action) อาทิ การเคี้ยวในปาก และการไขว่คว้า

ขั้นตอนที่ 2 (ก่อนเริ่มปฏิบัติการ) จะเริ่มตั้งแต่อายุ 2 ขวบ จนถึงอายุ 7 ขวบ โดยเด็กจะเรียนรู้การใช้สัญลักษณ์ (Symbol) อาทิ คำพูดหรือภาพในใจ (Mental image) เพื่อแก้ปัญหาง่ายๆ และคิดหรือพูดเกี่ยวกับสิ่งที่ไม่ปรากฏอยู่เบื้องหน้า ตัวอย่างเช่น การเข้าใจว่า สิ่งของยังมี “ตัวตนคงอยู่” (Conservation) แต่อาจเปลี่ยนรูปร่างไป หรือแม้ไม่อาจได้ยิน สัมผัส หรือเห็นอีกต่อไป

ขั้นตอนที่ 3 (ปฏิบัติการเชิงรูปธรรม) เริ่มตั้งแต่อายุ 7 ขวบ ถึงอายุ 11 ปี โดยเด็กจะเริ่มปฏิบัติการในใจ (Mental operations) หลากหลายด้วยเหตุผล (Logical) เกี่ยวกับสิ่งของที่จับต้องได้ และปรากฎอยู่เบื้องหน้า เริ่มมองเห็นและคิดถึงโลกรอบตัวจากมุมมองของผู้อื่น นอกจากของตนเอง

ขั้นตอนสุดท้าย (ปฏิบัติการสมบูรณ์) จะเริ่มตั้งแต่อายุ 12 ปี จนถึงวัยผู้ใหญ่ (Adulthood) โดยวัยรุ่น (Adolescent) และผู้ใหญ่ จะพัฒนาความสามารถในการคิดและแก้ปัญหาในเชิงนามธรรม (Abstract) ด้วยเหตุผล อาทิ ความสามารถในการค้นหาข้อมูลจากอินเทอร์เน็ต เพื่อตอบโจทย์ที่เป็นประเด็นอยู่

แหล่งข้อมูล-

  1. Plotnik, Rod. (2002). Introduction to Psychology (6th Ed). Pacific Grove, CA: Wadsworth-Thompson Learning.
  2. Cognitive development - http://en.wikipedia.org/wiki/Cognitive_development [2013, March 17].

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน