หน้าหลัก » Blogs » จิตวิทยาเด็ก - จากในครรภ์สู่ปฐมวัย ตอนที่ 29 : การเรียนรู้ในโลกของเด็ก (2)

สารบัญ

บทความที่เกี่ยวข้อง


หลังอายุ 2 ขวบ การเรียนรู้จะทวีความเร็วในการใช้สัญลักษณ์และภาษา เมื่อเด็กเล่นกับของเล่นประเภทเป็นบล๊อค (Block) บนพื้นบ้าน อาจสมมุติ (Pretend) ว่า กำลังเล่นกับแมว หรือสมมุติว่า กล่องใหญ่เป็นบ้านหรือโต๊ะ และพูดกับสิ่งของหรือวาดภาพสิ่งของที่อาจมิได้อยู่เบื้องหน้า

ความสามารถในการรับรู้เรื่องสมมุติ เป็นสัญญาณ (Sign) ว่า เด็กกำลังอยู่ในขั้นตอนที่ 2 (ก่อนเริ่มปฏิบัติการ) ซึ่งเขากำลังเรียนรู้การใช้ถ้อยคำและภาพในการออกเสียง ตลอดจนการเล่น แต่ก็มีข้อจำกัดในการปฏิสัมพันธ์ ที่แตกต่างจากผู้ใหญ่ โดยเฉพาะใน 2 ประเด็นหลัก กล่าวคือ “ความคงที่ [ของวัตถุ]” (Conservation) และ “ความคิดส่วนตน” (Ego-centric)

ประเด็นแรก คือความคงที่ของวัตถุในปริมาณเดิม แม้จะเปลี่ยนรูปร่างไป อาทิ การเทน้ำนมจากแก้วเล็กไปยังแก้วใหญ่ทรงสูง เด็กจะเข้าใจว่า น้ำนมในแก้วใหญ่ทรงสูงมีปริมาณมากกว่าแก้วเล็ก ส่วนในประเด็นหลังคือการเห็นและคิดถึงโลกรอบตัวจากมุมมองของตนเท่านั้น ไม่สามารถเข้าใจจากมุมมองของผู้อื่น ดังนั้น ในกรณีที่ไม่ได้สิ่งที่ต้องการ เด็กอาจแสดงอาการโกรธ หรือไม่พอใจ (Pout)

แต่เด็กยังไม่สามารถเข้าใจหลักการนามธรรม (Abstract) และยังไม่สามารถคิดคำนวณ (Mental operation) หรือบวก ลบ คูณ หารได้ หรือ “การคิดเป็นส่วนกลับ” (Reverse operation) อาทิ เด็กในขั้นตอนนี้รู้เพียงว่า โบว์เป็นพี่สาวของเขา แต่ไม่เข้าใจ ”ส่วนกลับ” ว่าเขาเป็นน้องชายของโบว์

ในบรรดาทักษะใหม่ๆ ที่สำคัญของการเรียนรู้ในขั้นตอนที่ 3 ของทฤษฎีการรับรู้ (ปฏิบัติการเชิงรูปธรรม) ก็คือ “การแยกประเภท” (Classification) หากเราให้สิ่งของหลายๆ อย่างผสมปนเปกันอยู่ เด็กอายุ 4 ขวบ (ซึ่งอยู่ในขั้นตอนที่ 2 : ก่อนเริ่มปฏิบัติการ) จะสามารถแยกแยะสิ่งของผสมออกเป็นประเภทเดียว อาทิ ขนาดของวัตถุ

แต่เด็กอายุ 10 ขวบ จะสามารถแยกแยะสิ่งของผสมออกเป็น 2 ประเภท อาทิ ขนาดและสีของวัตถุ แสดงว่า เด็กได้พัฒนาการรับรู้เพิ่มขึ้นจากขั้นตอนที่ 2 เป็นขั้นตอนที่ 3 (ปฏิบัติการเชิงรูปธรรม) เด็กจะเริ่มเรียนรู้วิธีแก้ปัญหาต่างๆ และเข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งของ ที่จับต้องได้ (Concrete) และปรากฏอยู่เบื้องหน้าของเด็ก

ณ อายุระหว่าง 7 ขวบ ถึง 11 ปี เด็กเริ่มเข้าใจ “ความคงที่ [ของวัตถุ]” (Conservation) ตัวอย่างเช่น เมื่อเขาเห็นการยืดดินน้ำมันลูกกลมออกเป็นแผ่นยาว เขาสามารถเข้าใจได้ว่า ปริมาณดินน้ำมันยังคงเดิม แม้จะเปลี่ยนรูปร่างไป ในขณะเดียวกัน เด็กจะเริ่มเรียนรู้ทักษะการรับรู้ใหม่ๆ อีกด้วย

แหล่งข้อมูล-

  1. Plotnik, Rod. (2002). Introduction to Psychology (6th Ed). Pacific Grove, CA: Wadsworth-Thompson Learning.
  2. Wade, Carole & Carol Tavris. (2008). Invitation to Psychology (4th Ed). Upper Saddle River, NJ : Pearson Education.

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน