หน้าหลัก » Blogs » จิตวิทยาเด็ก - จากในครรภ์สู่ปฐมวัย ตอนที่ 30 : การเรียนรู้ในโลกของเด็ก (3)

สารบัญ

บทความที่เกี่ยวข้อง


ในขั้นตอนที่ 3 (ปฏิบัติการเชิงรูปธรรม) เด็กเริ่มสามารถมีมุมมองในโลกรอบตัวของผู้อื่น ไม่ใช่มุมองของตนเอง (Ego-centric) แต่ฝ่ายเดียวอีกต่อไป และเด็กยังสามารถเชื่อมโยงความสัมพันธ์กับข้อมูลที่เป็นรูปธรรม (Concrete) กล่าวคือประสบการณ์จริงที่เกิดขึ้น หรือแนวความคิด (Concept) ที่มีความหมายจับต้องได้ (Tangible)

นอกจากนี้ เด็กจะเริ่มเข้าใจหลักการ “ความคงที่ [ของวัตถุ]” (Conservation) หลักการ “เหตุและผล” (Cause and effect) โดยเฉพาะ การคิดคำนวณ (Mental operations) กล่าวคือ บวก ลบ คูณ หาร และหลักการ “ส่วนกลับ” (Reversibility) อาทิ 2 x 3 = 6 การคำนวณส่วนกลับ (Reverse operation) คือ 6/3 = 2

อย่างไรก็ตาม ในขั้นตอนที่ 3 เด็กยังไม่สามารถเข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งของที่ไม่ปรากฎอยู่เบื้องหน้า หรือในสถานการณ์ที่ต้องจินตนาการเอา (Imaginary) หรือตั้งข้อสมมติฐาน (Hypothetical) ซึ่งอยู่ในขั้นตอนที่ 4 (ปฏิบัติการสมบูรณ์) ซึ่งเป็นขั้นตอนสุดท้าย

ฌอง เปียเจต์ (Jean Piaget) เชื่อว่า ในขั้นสุดท้ายนี้ เด็กวัยรุ่นเริ่มพัฒนาการคิด (Thinking) และการมีเหตุผล (Reasoning) เหมือนผู้ใหญ่ (Adult) โดยสามารถเปรียบเทียบทฤษฎีต่างๆ ว่า ทำไมไดโนเสาร์จึงตายไป ไม่ว่าจะถูกทำลายโดยก้อนอุกกาบาต (Asteroid) อุณหภูมิเปลี่ยนแปลงอย่างสุดขั้ว หรือการแพร่ระบาดของไวรัสร้าย

เด็กวัยรุ่นยังเข้าใจสถานการณ์ที่เขายังไม่มีประสบการณ์โดยตรง สามารถคิดถึงความเป็นไปได้ในอนาคต และเรียนรู้การแก้ปัญหาต่างๆ เชิงนามธรรม (Abstract) อย่างมีระบบ (Systematic) ตลอดจนสรุปคำตอบด้วยเหตุผล (Logical) ตัวอย่างเช่น เขาอาจใช้โปรแกรมคอมพิวเตอร์ และเกมวีดิทัศน์ล่าสุด ในการวางแผนอย่างรอบคอบเพื่อเอาชนะ 7 ด่านของค่ายกลที่ปีศาจร้ายได้วางกับดักไว้

เมื่อเด็กวัยรุ่นบรรลุขั้นตอนสุดท้ายดังกล่าวข้างต้น เขาจะเผชิญกับโลกใหม่ที่น่าตื่นเต้น เพราะเต็มไปด้วยความคิดนามธรรม และแนวความคิดสมมุติฐาน อาทิ ผู้ที่เข้าไป “เจาะรหัส” (Hack) คอมพิวเตอร์ สมควรถูกจับเข้าคุกหรือไม่? หรือพ่อแม่ควรจะเข้มงวดกับลูกวัยรุ่นมากน้อยแค่ไหน?

ความสามารถในการคิดอย่างมีเหตุผล มีระบบ และเชิงนามธรรม คือลักษณะเฉพาะ (Characteristics) ที่สำคัญของปฏิบัติการสมบูรณ์ ซึ่งเปิดโลกใหม่ของนานาความคิด ทำให้ทฤษฎีของเปียเจต์ มีอิทธิพลอย่างใหญ่หลวงต่อแวดวงพัฒนาการการรับรู้ (Cognitive development) มาจวบจนปัจจุบัน

แหล่งข้อมูล-

  1. Plotnik, Rod. (2002). Introduction to Psychology (6th Ed). Pacific Grove, CA: Wadsworth-Thompson Learning.
  2. Wade, Carole & Carol Tavris. (2008). Invitation to Psychology (4th Ed). Upper Saddle River, NJ : Pearson Education.

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน