หน้าหลัก » Blogs » จิตวิทยาเด็ก - จากในครรภ์สู่ปฐมวัย ตอนที่ 36 : พัฒนาการทางสังคม

สารบัญ

บทความที่เกี่ยวข้อง


กรณีของทารก เจ็สสิกา (Jessica) ถูกพรากจากพ่อแม่บุญธรรม (Adoptive) ผู้เลี้ยงดูเธอตั้งแต่เกิดจนอายุได้ 2 ขวบครึ่ง คืนสู่พ่อแม่ตามสายเลือด (Biological) ซึ่งเธอไม่เคยพบมาก่อน นักจิตวิทยาบางคนสงสัยว่า อารมณ์ขุ่นหมอง (Emotional difficulties) ของเธอจะมีผลกระทบอย่างไรต่อพัฒนาการทางสังคม (Social development) ของเธอในอนาคต

พัฒนาการดังกล่าว หมายถึงวิธีการที่บุคคลจะพัฒนาความรู้สึกของตนเอง (Sense of self) หรืออัตลักษณ์ (Identity) ของตนเอง พัฒนาความสัมพันธ์กับผู้อื่น และพัฒนาประเภทของทักษะทางสังคมที่สำคัญในปฏิสัมพันธ์ส่วนบุคคล (Personal interaction)

เราทราบว่าหลังจาก เจ็สสิกาอยู่กับพ่อแม่ตามสายเลือดได้ 8 เดือน ดูเหมือนว่า เธอจะปรับตัวได้ดี อย่างไรก็ตาม นักจิตวิทยาบางคนเชื่อว่า 5 ปีแรกของเธอเป็นช่วง [พัฒนการ] ที่สำคัญที่สุด และปัญหาทางอารมณ์ของเธอในช่วงเวลาดังกล่าว อาจนำไปสู่ปัญหาทางสังคมเมื่อเธอเติบโตเป็นผู้ใหญ่

พัฒนาการทางสังคมของเจ็สสิกา เป็นกระบวนการที่ยาวนานและซับซ้อน ซึ่งได้รับอิทธิพลจากหลายปัจจัยทางอารมณ์และการรับรู้ (Cognitive) ในพัฒนาการทางสังคม มี 3 ทฤษฎี ที่แตกต่างกัน ซึ่งในแต่ละทฤษฎีก็มุ่งเน้นแง่มุมที่แตกต่างกันของพฤติกรรม หนึ่งในจำนวนนี้ ซึ่งเป็นที่รู้จักกันมากที่สุด คือทฤษฎีของ ซิกมันด์ ฟรอยด์ (Sigmund Freud)

ฟรอยด์เชื่อว่า เราทุกคนผ่านกระบวนการ 5 ขั้นตอนของ “จิตเพศ” (Psycho-sexual) ในแต่ละขั้นตอน เราจะแสวงหาความสุข (Pleasure) จากส่วนต่างๆ ของร่างกายที่เกี่ยวข้องกับความรู้สึกทางเพศ อันได้แก่ (1) ปาก (Oral) (2) ก้น (Anal) (3) อวัยวะเพศ (Phallic) (4) การซ่อนเร้น (Latent) สัญชาตญาณเพศ (Sexuality) และ (5) การสนองตอบสัญชาตญาณเพศ (Genital)

เขาตอกย้ำว่า 5 ปีแรกของเด็กมีความสำคัญมากที่สุดต่อการพัฒนการทางสังคม และบุคลิกภาพ (Personality) ในทฤษฎีของฟรอยด์ จะมีความขัดแย้งระหว่างเด็กกับพ่อแม่เป็นประจำ เนื่องจากเด็กต้องการความพึงพอใจ (Gratification) ทันทีตามความจำเป็น แต่พ่อแม่มักกำหนดว่า ความต้องการดังกล่าว ควรได้รับการสนองตอบเมื่อไร ที่ไหน และอย่างไร

ดังนั้น ตามทฤษฎีของฟรอย์ อนาคตของเจ็สสิกาในเรื่องพัฒนาการของบุคลิกภาพและทางสังคม ส่วนใหญ่แล้วจะขึ้นอยู่กับสิ่งที่เธอจะประสบใน 3 ขั้นตอนแรกของทฤษฎี “จิตเพศ” ซึ่งเกิดขึ้นในระหว่าง 5 ขวบแรก เพราะฟรอยด์เชื่อว่า ปฏิสัมพันธ์ (Interaction) ระหว่างพ่อแม่กับลูกในการสนองตอบความต้องการทาง “จิตเพศ” มีอิทธิพลอย่างมากต่อพัฒนาการทางสังคมของเด็ก และปฏิสัมพันธ์ทางสังคมในอนาคต

แหล่งข้อมูล

  1. Plotnik, Rod. (2002). Introduction to Psychology (6th Ed). Pacific Grove, CA: Wadsworth-Thompson Learning.
  2. Major Theories of Personality Development By Kendra Cherry, About.com Guide - http://psychology.about.com/od/personalitydevelopment/a/personality-dev.htm [2013, April 7]

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน