หน้าหลัก » Blogs » จิตวิทยาเด็ก - จากในครรภ์สู่ปฐมวัย ตอนที่ 37 : ทฤษฎี “จิตเพศ” ของฟรอยด์

สารบัญ

บทความที่เกี่ยวข้อง


ซิกมันด์ ฟรอยด์ (Sigmund Freud) ผู้มีชีวิตอยู่ระหว่าง พ.ศ. 2399 – 2482 สังเกตว่าระหว่าง 5 ขั้นตอนที่พยากรณ์ได้ในช่วงต้นของพัฒนาการเด็ก พฤติกรรมของเด็กมีแนวโน้มไปตามส่วนต่างๆ ของร่างกาย อาทิ ปากระหว่างป้อนนมจากเต้า (Breast feeding) และก้นระหว่างการฝึกวินัยการขับถ่าย (Toilet training)

ขั้นตอนแรกของทฤษฎี “จิตเพศ” (Psycho-sexual) เริ่มตั้งแต่แรกเกิดจนถึง 18 เดือน ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่ทารกแสวงหาความสุข(Pleasure) จากกิจกรรมทางปาก (Oral) อันได้แก่การดูด (Sucking) การเคี้ยว (Chewing) และการกัด (Biting) และสะท้อนความขัดแย้งที่เด็กอาจต้องการการป้อนอาหารทันที แต่พ่อแม่อาจชะลอการป้อนอาหารไปก่อน จนกว่าจะถึงเวลาที่สะดวก

ในขั้นตอนที่ 2 เริ่มตั้งแต่อายุ 1 ขวบครึ่ง ถึง 3 ขวบ ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่ทารกแสวงหาความสุขจากกิจกรรมทางก้น (Anus) และสะท้อนความขัดแย้งระหว่างความต้องการของเด็กในการกำจัด (Elimination) ของเสียออกจากร่างกายทันที กับความต้องการของพ่อแม่ที่จะชะลอหรือคงไว้ (Retention) จนกว่าจะถึงเวลาเหมาะสม

ในขั้นตอนที่ 3 เริ่มตั้งแต่อายุ 3 ขวบถึง 6 ขวบ ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่เด็กแสวงหาความสุขจากอวัยวะเพศ หลังจากที่สามารถแยกแยะความแตกต่างระหว่างเพศชายกับเพศหญิง และสะท้อนความขัดแย้งระหว่างเด็กชายที่แย่งความสนใจของพ่อ เพื่อแสงหาความรัก (Affection) จากแม่ หรือเด็กหญิงที่แย่งความสนใจของแม่ เพื่อแสวงหาความรักจากพ่อ

ในขั้นตอนที่ 4 เริ่มตั้งแต่อายุ 6 ขวบถึงวัยเริ่มเจริญพันธ์/วัยรุ่น (Puberty) ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่เด็กควบคุม (Repress) ความคิดทางด้านเพศ และทำกิจกรรมที่ไม่เกี่ยวข้องกับเพศ อาทิ พัฒนาทักษะทางสังคม [เช่นมิตรภาพ] และทางปัญญา (Intellectual) [เช่นเข้าโรงเรียน] แต่เมื่อถึงวัยเจริญพันธุ์ สัญชาตญาณเพศ (Sexuality) ก็จะหวนกลับมาอีก

ในขั้นตอนที่ 5 เริ่มตั้งแต่วัยเจริญพันธุ์ ถึง วัยผู้ใหญ่ (Adulthood) ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่แต่ละบุคคลเริ่มมีความต้องการทางเพศ และแสวงหาความสุขทางเพศ ผ่านการเติมเต็มความสัมพันธ์กับเพศตรงข้าม หากเด็กสามารถแก้ไขความขัดแย้งใน 3 ขั้นตอนแรก เขาก็จะมีพลังงานที่จะพัฒนาสายสัมพันธ์รัก (Loving relationship) และบุคลิกภาพที่แข็งแรง (Healthy) และเหมาะสมตามวัย (Mature) [อาทิ ในรูปแบบของครอบครัว และความรับผิดชอบของผู้ใหญ่]

ฟรอยด์ เชื่อว่า ถ้าเด็กประสบกับ “ความผิดหวังทางเพศ” (Sexual frustration) ในขั้นตอนใด ก็จะมีความกังวล (Anxiety) ซึ่งจะดำเนินอยู่จนกระทั่งเข้าสู่ภาวะผู้ใหญ่ กลายเป็นโรคประสาท (Neurosis) ซึ่งเป็นความบกพร่องในการทำงานของจิตใจ (Functional mental disorder)

แหล่งข้อมูล

  1. Plotnik, Rod. (2002). Introduction to Psychology (6th Ed). Pacific Grove, CA: Wadsworth-Thompson Learning.
  2. Psychosexual development. http://en.wikipedia.org/wiki/Psychosexual_development [2013, April 9].

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน