หน้าหลัก » Blogs » จิตวิทยาเด็ก - จากในครรภ์สู่ปฐมวัย ตอนที่ 76 : เด็กดื้อ (1)

สารบัญ

บทความที่เกี่ยวข้อง


เมื่อทีมนักวิจัยศึกษากลุ่มตัวอย่าง (Sample) ข้อมูลของแต่ละตัวอย่างอาจถูกกลืนไปกับคะแนนรวมของทั้งกลุ่ม เว้นแต่จะใช้เงื่อนไขปฏิบัติการ (Operant conditioning) ซึ่งเป็นกรณีการเรียนรู้ ผลลัพธ์ที่ตามมา (Consequence) ไม่ว่าจะเป็นการให้รางวัลหรือลงโทษ จะเพิ่มหรือลดโอกาสพฤติกรรมเกิดซ้ำในอนาคต

ข้อดีของเงื่อนไขนี้ ก็คือนักวิจัยสามารถสังเกต ศึกษา และดัดแปลงพฤติกรรมของแต่ละตัวอย่าง การมุ่งเน้นไปที่พฤติกรรมของแต่ละตัวอย่างทำให้เงื่อนไขปฏิบัติการเป็นขั้นตอนปฏิบัติ (Procedure) ที่ทรงพลังสำหรับการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมที่ไม่พึงปรารถนา

ตัวอย่างของพฤติกรรมดังกล่าว ก็คือ เด็กดื้อ ที่มักปฏิเสธการร้องขอของพ่อแม่อย่างสม่ำเสมอ อาทิ เรื่องราวของเด็กหญิงมอร์แกน (Morgan) อายุ 4 ขวบ เริ่มกลายเป็นเด็กที่จัดการยาก เพราะปัญหาของการไม่ยอมปฏิบัติตาม (Non-compliance) ซึ่งหมายถึงกรณีที่เด็กปฏิเสธที่จะทำตามคำแนะนำ คำร้องขอ และคำสั่งของพ่อแม่หรือผู้เลี้ยงดู

การไม่ยอมปฏิบัติตาม เป็นประเด็นทั่วไปของพ่อแม่หัวอกเดียวกัน ที่นำลูกไปพบจิตแพทย์ สำหรับการบำบัดปัญหาพฤติกรรม เมื่อการปฏิเสธดังกล่าว กลายเป็นปัญหาใหญ่ จนพ่อแม่ต้องได้รับการอบรมวิธีใช้เงื่อนไขปฏิบัติการ เพื่อลดการปฏิเสธของเด็กอย่างต่อเนื่องลง อาทิ การสรรเสริญด้วยวาจา หรือการใส่ใจเด็ก เพื่อเพิ่มความถี่ของพฤติกรรมสร้างสรรค์ หรือใช้การลงโทษ (Punishment) เพื่อลดพฤติกรรมที่ไม่พึงประสงค์ อาทิ การขอเวลานอก (Time-out)

การขอเวลานอก คือรูปแบบหนึ่งของการลงโทษ โดยการยกเลิกสิ่งกระตุ้นที่ตอกย้ำ (Reinforcing stimuli) หลังจากปฏิกิริยาสนองตอบที่ไม่พึงประสงค์ เพื่อลดโอกาสเกิดขึ้นซ้ำของปฏิกิริยาสนองตอบดังกล่าว ทีมนักวิจัย อธิบายวิธีการนี้แก่พ่อแม่ พร้อมแนะวิธีใช้ เพื่อเอาชนะเด็กดื้อที่ไม่เชื่อฟัง

การศึกษาที่ทีมนักวิจัยใช้ตัวอย่างของกลุ่มเด็กหญิง 4 ขวบ ซึ่งเป็นเด็กปรกติ แต่มีประวัติอันยาวนานของการปฏิเสธการร้องขอหรือไม่เชื่อฟังคำสั่งของพ่อแม่ บรรดาแม่ของเด็กกลุ่มนี้ ได้อาสาสมัครเข้ามีส่วนร่วมในการศึกษานี้ เพราะต้องการช่วยหาคำตอบของโจทย์นี้

ทีมนักวิจัยเริ่มต้นด้วยการสังเกตแม่ที่ร้องขอตามปรกติ แล้วบันทึกไว้ซึ่งอัตราที่เด็กปฏิเสธ เรียกว่า “เส้นบรรทัดฐาน” (Base line) จากนั้น ทีมนักวิจัยจะสอนคุณแม่ทั้งหลายถึงวิธีการต่างๆ นานา แต่มุ่งเน้นเพียงวิธีที่ประสบผลสำเร็จมากที่สุด นั่นคือ การขอเวลานอก

แหล่งข้อมูล:

  1. Plotnik, Rod. (2002). Introduction to Psychology (6th Ed). Pacific Grove, CA: Wadsworth -Thompson ณLearning.
  2. Operant conditioning - http://en.wikipedia.org/wiki/Operant_conditioning [2013, June 6].

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 1 คน
sirikul