หน้าหลัก » Blogs » จิตวิทยาเด็ก - จากในครรภ์สู่ปฐมวัย ตอนที่ 77 : เด็กดื้อ (2)

สารบัญ

บทความที่เกี่ยวข้อง


ในกรณีของเด็กหญิงมอร์แกน (Morgan) เมื่อแม่ของเธอร้องขอและเธอปฏิบัติตาม (Compliance) แม่ของเธอก็จะตอกย้ำ (Reinforce) ปฏิกิริยาสนองตอบของมอร์แกนด้วยคำชม แต่ถ้ามอร์แกนปฏิเสธ แม่ของเธอก็จะใช้วิธีการขอเวลานอก (Time-out) โดยการนำเธอไปยังมุมอีกห้องหนึ่ง แล้วให้อยู่ตามลำพัง โดยไม่มีโทรทัศน์ หนังสือ หรือของเล่นเด็ก

มอร์แกนได้รับการบอกให้นั่งเงียบๆ บนเก้าอี้ที่หันหน้าไปยังกำแพงเป็นเวลา 1 นาที หลังจาก 1 นาทีแล้ว เธอจะได้รับอนุญาตให้ออกจากมุมห้องกลับเข้าไปในห้องเดิมที่แม่ของเธอยู่ จากนั้นแม่ของเธอจะร้องขออีกครั้งหนึ่ง ถ้ามอร์แกนปฏิบัติตาม เธอจะได้รับคำชม แต่ถ้าเธอแสดงการไม่ปฏิบัติตาม แม่ของเธอก็จะใช้วิธีการขอเวลานอกอีก

กิจกรรมทั้งหมดนี้กระทำในบ้านของเด็ก โดยมีแม่ของเด็กเป็นผู้ดำเนินการ ทีมนักวิจัยบันทึกการสังเกตแม่ที่ร้องขอตามปรกติ ในเรื่องจำนวนครั้งที่เด็กปฏิเสธ เรียกว่า “เส้นบรรทัดฐาน” (Base line) ในระหว่างเวลาดังกล่าว แม่ของเธอได้ร้องขอ 5 - 8 ครั้ง ปรากฏว่า ใน 5 ครั้งหลัง มอร์แกนแสดงให้เห็นถึงการไม่ปฏิบัติตามเป็นส่วนใหญ่ แม้ว่าแม่ของเธอจะดุด่า (Scold) วิงวอน (Plead) และประนามอย่างรุนแรง (Reprimand) ก็ตาม

แต่ละครั้งที่มอร์แกนปฏิเสธการร้องขอของแม่ เธอก็จะได้รับการปฏิบัติในรูปแบบขอเวลานอก ปรากฎว่าการปฏิบัติตาม เริ่มต้นที่ 12% ค่อยๆ ไต่ขึ้นสูงถึง 60% ในการขอเวลานอกครั้งที่ 8 - 11 และบรรลุถึง 100% ในที่สุด ในเวลา 6 เดือนต่อมา มีการติดตามผลของการขอเวลานอก พบว่า มอร์แกนแสดงการปฏิบัติตาม 100% เหมือนเดิม

สรุปแล้ว การศึกษานี้แสดงให้เห็นว่า วิธีการขอเวลานอก มีประสิทธิผลในการลดพฤติกรรมที่ไม่พึงประสงค์ ซึ่งรวมทั้งการไม่ปฏิบัติตาม การมีอารมณ์เกรี้ยวกราด (Temper tantrum) และกิจกรรมก่อกวนความสงบ (Disruptive) วิธีการขอเวลานอก เป็นตัวอย่างของการลงโทษทางอ้อม (Indirect punishment) โดยการยกเลิกสิ่งจูงใจ (Stimuli) บางอย่าง อิสรภาพในการเล่น และการลดปฏิกิริยาสนองตอบที่ไม่พึงปราถนา ซึ่งในทางจิตวิทยาถือว่าเป็นการลงโทษที่ได้ผลดีกว่าการลงโทษทางตรง (Direct punishment)

ตัวอย่างที่เห็นชัดของการลงโทษทางตรง ก็คือการหวดก้นเด็ก (Spanking) ซึ่งอาจเป็นสาเหตุต่อปฏิกิริยาโต้ตอบที่อ่อนไหว (Emotional reactions) และความรู้สึกในเชิงลบต่อผู้ลงโทษ (คือพ่อแม่) การขอเวลานอกเป็นตัวอย่างการทำงานของหลักการเงื่อนไขปฏิบัติ (Operant conditioning) ที่ประยุกต์ใช้เพื่อเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมของมนุษย์

การรับมือกับการไม่ปฏิบัติตามคำแนะ คำร้องขอ หรือคำสั่งของพ่อแม่ ก็เป็นตัวอย่างว่า หลักการเรียนรู้สามารถประยุกต์ใช้กับพฤติกรรมของมนุษย์

แหล่งข้อมูล:

  1. Plotnik, Rod. (2002). Introduction to Psychology (6th Ed). Pacific Grove, CA: Wadsworth -Thompson ณLearning.
  2. Operant conditioning - http://en.wikipedia.org/wiki/Operant_conditioning [2013, June 9].

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน