หน้าหลัก » Blogs » ชั้นเรียนประถม – ประสมศาสตร์ประสานศิลป์ STEAM ตอนที่ 32 – วิจัยการคิดเชิงกระจาย (1)

สารบัญ

บทความที่เกี่ยวข้อง


วิจัยการคิดเชิงกระจาย

มักจะมีคำถามว่า การคิดเชิงกระจาย (Divergent) นั้น เปลี่ยนแปลงโครงสร้างของสมอง (Brain structure) จริงหรือ? คำตอบดูเหมือน (Apparently) จะใช่ ประจักษ์หลักฐาน (Evidence) แรก มาจากการศึกษาบรรดานักดนตรี ดังตัวอย่างในการศึกษาหนึ่ง ที่มีการฉายแสงสมอง (Brain imaging) ของนักดนตรีมืออาชีพ (Professional musician) จำนมวน 30 คน

ปรากฏว่า ส่วนที่เป็นกลุ่มใยประสาทใต้เปลือกสมอง (Corpus callosum) ของกลุ่มนักดนตรีดังกล่าวใหญ่กว่าขนาดของคนทั่วไปอย่างมีนัยสำคัญ โดยเชื่อม 2 ซีก (Hemisphere) ของสมองเข้าด้วยกัน เพื่อสื่อสาร (Communication) ซึ่งกันและกัน

อย่างไรก็ตาม ผลลัพธ์นี้ยังมิได้ตอบคำถามที่มีมาแต่งดั้งเดิม (Classic) ว่า “อะไรมาก่อน ไก่หรือไข่?” กล่าวคือ การใหญ่ขึ้นของขนาดโครงสร้างสมอง เป็นผลจากการฝึกปรือ (Practice) ด้านดนตรี หรือนักดนตรีเกิดมาพร้อมกับโครงสร้างสมองที่ใหญ่กว่า จนเป็นความโน้มเอนเอียง (Pre-dispose) ให้เขามุ่งมั่นไปเอาดี (Pursue) ทางด้านดนตรี?

คำถามเรื่อง “ไก่หรือไข่?” มาจากการศึกษาคนขับรถแท็กซี่ โดยนักวิจัย ณ มหาวิทยาลัยในลอนดอน (University College in London) โดยที่ผู้ประสงค์จะขึ้นทะเบียน (License) รถแท็กซี่ ต้องผ่านการฝึกอบรมอย่างครอบคลุม (Extensive training) เพื่อเรียนรู้ชื่อและสถานที่ของถนนในกรุงลอนดอนนับพันๆ แห่ง ซึ่งต้องใช้เวลาถัวเฉลี่ยถึง 2 ปี

โดยแก่นสารแล้ว (In essence) ผู้เข้ารับการทดสอบต้องสร้างแผนที่ในใจ (Mental map) ของนครหลวงแห่งนี้ และเส้นทาง (Route) ที่ดีที่สุดสำหรับการขับรอบนครหลวงอย่างมีประสิทธิภาพ ความรู้ดังกล่าวต้องอาศัยการใช้ “วิถีนำทางทางเทศะ” (Spatial navigation) ซึ่งเป็นทักษะที่เชื่อกันว่า มีผลกระทบต่อโครงสร้างสมอง

นักวิจัยเล็ง (Aim) เครื่องมือฉายรังสี (Imaging device) ไปยังสมองส่วนหน้าตรงกลีบขมับที่ชื่อ “ฮิปโปแคมปัส” (Hippocampus) ซึ่งตั้งอยู่ในส่วนลึกของสมองอารมณ์ (Emotional brain) โดยบทบาทหนึ่งของมันก็คือ อำนวยความสะดวกให้วิถีนำทางทางเทศะ และความทรงจำ (Memory) จึงช่วยให้คนขับรถแท็กซี่ สามารถจดจำเส้นทางที่ดีที่สุดสำหรับการขับรถและเส้นทางอื่น (Alternative) ในกรณีเส้นทางที่ดีที่สุดถูกขัดขวาง (Blocked)

นักวิจัย พบว่าฮิปโปแคมปัส ของคนขับรถแท็กซี่ใหญ่กว่าคนทั่วไปอย่างมีนัยสำคัญ นอกจากนี้ ปริมาตร (Volume) ของฮิปโปแคมปัสยังมีสหสัมพันธ์กับจำนวนปีในประสบการณ์ของการขับรถแท็กซี่ กล่าวคือ คนขับรถแท็กซี่ยิ่งขับยาวนาน ยิ่งมีปริมาตรที่มากกว่าของฮิปโปแคมปัส และนี่คือประจักษ์หลักฐานของการปรับไปตามประสบการณ์ (Plasticity) ของสมอง อันเป็นความสามารถพิเศษ (Remarkable) ในการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างเพื่อสนองตอบต่อสภาพแวดล้อม

แหล่งข้อมูล:

  1. Sousa, David A. and Tom Pilecki. (2013). From STEM to STEAM – Using Brain-Compatible Strategies to Integrate the Arts. Thousand Oaks, CA : Corwin – A SAGE Company.
  2. Convergent thinking - https://en.wikipedia.org/wiki/Convergent_thinking [2017, February 5].
  3. Divergent thinking - https://en.wikipedia.org/wiki/Divergent_thinking [2017, February 5].

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน