หน้าหลัก » Blogs » ชั้นเรียนประถม – ประสมศาสตร์ประสานศิลป์ STEAM ตอนที่ 29 – การคิดและการเรียนรู้ (2)

สารบัญ

บทความที่เกี่ยวข้อง


การคิดและการเรียนรู้

ในการคิดเชิงกระจาย (Divergent) เราจะให้เด็กสร้าง (Generate) ความคิดมากมายเกี่ยวกับหนทางที่เป็นไปได้ในการแก้ปัญหา โดยมักจะซอยย่อย (Break down) เป็นชิ้นส่วน (Component) และแสวงหาวิธีใหม่ในการมองปัญหาที่ลึกซึ้ง (Insight) แล้วนำชิ้นส่วนนั้นกลับมาประกอบเข้ากัน โดยอาศัยการคิดเชิงกระจุก (Convergent) เพื่อแก้โจทย์ในวิถีที่แตกต่างอย่างไม่เคยคาดคิดมาก่อน (Unexpected)

การคิดเชิงกระจาย เหมาะสำหรับการแก้โจทย์ที่มีคำตอบหลากหลายมิติ (Multi-faceted solution) ซึ่งเป็นลักษณะเฉพาะของกิจกรรมศิลปะ (Artistic activities) การวัดผลของการคิดเชิงกระจาย อาศัยการตั้งคำถามแบบปลายเปิด (Open-ended) ดังตัวอย่างต่อไปนี้

  • จงคิดถึงการใช้สิ่งของแต่ละอย่างให้มากที่สุดเท่าที่จะคิดได้ ของคลิปหนีบกระดาษ (Paper clip) ผ้าห่ม ก้อนอิฐ ฯลฯ
  • ถ้าเธอเห็นมนุษย์ (Creature) จากดาวเคราะห์ (Planet) ดวงอื่น เธอจะสื่อสารกับเขาอย่างไร จึงจะสื่อความหมายว่า เราจะไม่ทำร้าย (Harm) เขา?
  • อะไรจะเป็นเกณฑ์ในการกำหนดผลงานศิลปะที่ทรงคุณค่า?

กระบวนการคิดในใจ (Mental) ที่เกี่ยวข้องกับการคิดเชิงกระจาย ทำให้เด็กไต่สูงขึ้นจนถึงระดับของการคิดเชิงซับซ้อน (Complex) เวลาที่ครูอุทิศให้กับการคิดเชิงกระจายในชั้นเรียน STEM มักถูกจำกัด เพราะในสาขาวิชา STEM เท่าที่สอนอยู่ในโรงเรียนขณะนี้ เอื้ออำนวยต่อการคิดเชิงกระจุกมากทีเดียว เนื่องจากการทดสอบแนวความคิดของ STEM มักจะง่ายกว่าด้วยคำถามปลายปิด (Closed-ended) ที่มีเพียงคำตอบเดียว

อย่างไรก็ตาม การสอนประเภทนี้ อาจ “ดับสิ้น” (Extinguish) ซึ่งความคิดสร้างสรรค์ (Creativity) ในตัวเด็กประถมศึกษานักวิจัยบางคนเชื่อว่า การตอกย้ำ (Reinforce) เส้นทางประสาท (Neural pathway) อย่างสม่ำเสมอ ด้วยกิจกรรมการคิดเชิงกระจุก อาจจำกัดเส้นทางที่สนับสนุนการคิดเชิงกระจา ยที่สร้างสรรค์

มีโอกาสมากมายสำหรับคำถามปลายเปิด (Open-ended) ในสาขาวิชา STEM ถ้าครูเต็มใจวางแผนให้มันเกิดขึ้นในชั้นเรียน ตัวอย่างเช่น ครูอาจให้เด็กนักเรียนคิดถึงหลักการทางวิทยาศาสตร์ (Scientific principle) ที่เขาสามารถค้นหา (Investigate) โดยใช้คลิปหนีบกระดาษ ผ้าห่ม ก้อนอิฐ เป็นต้น หรือครูอาจสอบถามเด็กถึงวัตถุในบ้าน (Household object) ที่สามารถใช้ในการแปลงน้ำที่ตักจากคลองให้กลายเป็นน้ำที่ดื่มได้ หรือเกณฑ์ที่ควรใช้ในการคัดเลือกภาพเขียนที่ทรงคุณค่า

แหล่งข้อมูล:

  1. Sousa, David A. and Tom Pilecki. (2013). From STEM to STEAM – Using Brain-Compatible Strategies to Integrate the Arts. Thousand Oaks, CA : Corwin – A SAGE Company.
  2. The Relationship Between Thinking and Learning - http://ictnz.com/Thinking%20Pages/learnthink.htm [2017, January 15].

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน