หน้าหลัก » Blogs » ชั้นเรียนประถม – ประสมศาสตร์ประสานศิลป์ STEM ตอนที่ 111 – ลักษณะเด่นกับลักษณะด้อย (2)

สารบัญ

บทความที่เกี่ยวข้อง


ลักษณะเด่นกับลักษณะด้อย

ถึงเวลาให้เด็กตรวจสอบ (Examine) ข้อสังเกต (Observation) ของเขา เขาได้ค้นพบครอบครัวที่พ่อแม่มีดวงตาสีน้ำตาลในขณะที่อีกครอบครัวหนึ่งมีดวงตาสีฟ้า แต่ลูกๆ มีดวงตาสีน้ำตาล ถ้าเป็นเช่นนั้น เขาจะพบลักษณะเด่น (Dominant trait) สำหรับสีของดวงตา ส่วนมากสีน้ำตาลเป็นสีเด่นของดวงตา

ถ้าพ่อหรือแม่ (One parent) มียีนของดวงตาสีน้ำตาลหมด (Entirely) ลูกทั้งหมดของเขามีแนวโน้มที่จะมีดวงตาสีน้ำตาล ถ้าพ่อหรือแม่มีดวงตาสีน้ำตาล แล้วมียีนของดวงตาสีฟ้า ลักษณะของดวงตาสีฟ้าอาจไม่จำเป็นต้องแสดงออกในพ่อหรือแม่คนนั้น แต่ถ้าพ่อหรือแม่คนนั้น แต่งงานกับผู้มีดวงตาสีฟ้า ยีนของดวงตาสีฟ้า จะมีโอกาสสูงที่จะแสดงออกในลูกๆ

เมื่อยีนของดวงตาสีฟ้าจากพ่อและแม่แสดงออกด้วยกัน (Show up together) เด็กก็อาจมีดวงตาสีฟ้า กล่าวอีกนัยหนึ่ง ก็คือพ่อหรือแม่ที่มีดวงตาสีน้ำตาล อาจมียีนที่มีส่วนร่วม (Participate) ในการประกอบขึ้นเป็นดวงตาสีฟ้าในลูก ถ้าทั้งครอบครัวมีดวงตาสีฟ้าในหลายชั่วอายุคน (Generation) สมาชิกทุกคนในครอบครัวมีแนวโน้มที่จะมียีนของดวงตาสีฟ้าเท่านั้น อาจไม่ค่อยมีโอกาส (Rare) ที่สมาชิกในครอบครัวนั้นจะมีดวงตาสีน้ำตาล

ใครคือบิดาแห่งพันธุกรรม (Father of genetics)? เขาคือ เกรเกอร์ โยฮัน เมนเดล (Gregor Johann Mendel) ผู้มีชีวิตอยู่ในศตวรรษที่ 19 เขาเป็นนักวิทยาศาสตร์เจ้าอาวาส (Abbot scientist) ชาวออสเตรีย โดยมาจากภูมิภาค (Region) ที่รู้จักกันในปัจจุบันว่า สาธารณรัฐเช็ก (Czech Republic)

ในการเรียนรู้เกี่ยวกับต้นถั่ว (Pea plant) ในสวน เมนเดลสังเกตเห็น 2 รูปแบบของถั่วที่ปรากฏอย่างชัดแจ้ง (Discrete) อาทิ เมล็ดกลม (Round) กับเมล็ดย่น (Wrinkled) เมล็ดสีเหลืองกับสีเขียว ดอกสีแดงกับสีขาว หรือต้นถั่วสูงกับต้นถั่วเตี้ย

การทดลองผสมพันธุ์ต่างชนิด (Cross-breeding) ของถั่วนานารูปแบบ อาทิ ความสูงของต้นถั่ว รูปทรงและสีของถั่ว รูปทรงและสีของเมล็ดถั่ว หรือตำแหน่งและสีของดอก ทำให้เขาเข้าใจว่า ลักษณะบางประการได้รับมรดกตกทอด (Inherit) มาอย่างไร? เขาจึงกำหนดกฎเกณฑ์ของการสืบทอดทางพันธุกรรม (Heredity) โดยใช้คำว่า “เด่น” (Dominant) กับ “ด้อย” (Recessive) ในการอธิบายลักษณะบางประการ

ตัวอย่างลักษณะเด่นอื่นๆ ที่แสดงออก (Express) ในผู้คน ได้แก่ ผมหยิกหยักศก (Curly hair) และผมสีดำ การให้เด็กมีส่วนร่วม (Engage) ในกิจกรรมนี้ เขาจะรู้สึกสนุกสนาน โดยเฉพาะเมื่ออยู่นอกบ้านหรือรอบบ้าน แล้วสังเกตครอบครัวหลากหลายที่เดินผ่านในสวนสาธารณะ (Public park) ศูนย์การค้า (Shopping mall) หรือริมทางเดิน (Sidewalk)

แหล่งข้อมูล:

  1. Sawah, Rihab and Anthony Clark. (2015). The Everything STEM Handbook – Help Your Child Learn and Succeed in the Fields of Science, Technology, Engineering, and Math. Avon, MA: Adams Media.
  2. Dominance (genetics) - https://en.wikipedia.org/wiki/Dominance_(genetics). [2018, August 9].

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน