หน้าหลัก » Blogs » ชั้นเรียนประถม – ประสมศาสตร์ประสานศิลป์ STEM ตอนที่ 79 – บันทึกรายวันจันทรคติ (3)

สารบัญ

บทความที่เกี่ยวข้อง


บันทึกรายวันจันทรคติ

ต่อไปให้เด็กตรวจสอบคอลัมน์ เวลาดวงจันทร์ตก ลองถามเด็กว่า เขาสังเกตเห็นอะไรเกี่ยวกับเวลาตกของดวงจันทร์ วันแล้ววันเล่า ตัวอย่างเช่น ดวงจันทร์ตกในเวลาช้าลงทุกๆ วัน เหมือนดวงจันทร์ขึ้นช้าลงทุกๆ วัน แล้วคำนวณจำนวนนาทีที่ช้าลงทุกๆ วัน ตลอดจนบันทึกลงในแผ่นกระดาษใหม่

ให้เริ่มที่หัวตาราง แล้วคำนวณร่วมกับเด็กโดยลบเวลาแถวที่ 1 ออกจากแถวที่ 2 เพื่อให้ได้ผลต่างในกระดาษแผ่นใหม่ จากนั้นให้เด็กคำนวณเองโดยลบตัวเลขในแถวที่ 2 ออกจากตัวเลขในแถวที่ 3 เพื่อให้ได้ผลต่างใส่ในกระดาษแผ่นใหม่ ให้เด็กดำเนินต่อไปเรื่อยๆ จนสิ้นสุดการคำนวณในตารางในช่วงเวลา (Phase) ของการบันทึก

จากนั้นให้เด็กคำนวณตัวเลขถัวเฉลี่ย (Average) เพื่อใส่ในกระดาษแผ่นใหม่เช่นกัน ในการคำนวณตัวเลขถัวเฉลี่ย สอนเด็กให้บวกเลขทุกตัวก่อน รวมกันเป็น ผลรวม (Sum) จากนั้น นับจำนวนตัวเลขทั้งหมดที่มีอยู่ ซึ่งในที่นี้ คือ 30 วัน ท้ายสุดให้หารผลรวมด้วยจำนวนตัวเลขทั้งหมด ซึ่งในกรณีตัวอย่าง อาจพบว่า ถัวเฉลี่ยแล้ว ดวงจันทร์ตกช้าลง 50 นาที ทุกๆ วัน เป็นต้น

เหตุผลที่ดวงจันทร์ขึ้นและตกประมาณ 50 นาทีช้าลงทุกๆ วัน เนื่องจากการหมุนของดวงจันทร์รอบโลก (Rotation) ถ้าดวงจันทร์มิได้หมุนรอบโลก มันก็จะขึ้นและตกในเวลาตายตัวเดียวกันอย่างแม่นยำ (Precisely fixed) วันแล้ววันเล่า นอกจากนี้ หากดวงจันทร์มิได้หมุนรอบโลก มันจะรักษารูปทรงที่เด่นชัด (Apparent) ในลักษณะที่เราสังเกตเห็นจากโลก

กล่าวอีกนัยหนึ่งก็คือ รูปทรงของพื้นผิวที่ส่องสว่าง (Illuminated surface) ของดวงจันทร์จะไม่เปลี่ยนแปลงเลย ในมุมมองของมนุษย์ [ทั่วโลก] ก่อนการมาถึง (Advent) ของโลกสมัยใหม่ ผู้นำทางที่มีทักษะสูง (Skilled navigator) เป็นบุคคลที่มีค่าตัวสูงในสังคม การนำทางในสมัยนั้น ต้องอาศัยวัตถุบนท้องฟ้า อาทิ ดวงอาทิตย์ ดวงจันทร์ ดาวเคราะห์ (Planet) และดาวฤกษ์ (Star) ดังนั้น ผู้นำทางดังกล่าว ต้องสังเกตการณ์เคลื่อนที่ของนานาวัตถุบนท้องฟ้า

กันสาด (Canopy) เหนือศีรษะ (Overhead) ที่เราเรียกว่า ท้องฟ้า เปรียบเสมือนแผนที่ (Map) ที่ช่วยผู้นำทางสมัยก่อนในการค้นหาแนวโน้ม (Orientation) ในอวกาศ (Space) และยังใช้เป็นนาฬิกาช่วยบอกเวลาด้วย ดังนั้น คำถามที่น่าสนใจ ก็คือ คนสมัยนั้นอาศัยดวงจันทร์ในการนำทางผ่านอวกาศและเวลาได้อย่างไร?

โดยเฉพาะคำถามที่ว่า ช่วงเวลา (Phase) ของดวงจันทร์ และตำแหน่งแห่งที่ (Location) ของมันบนท้องฟ้า ในวันเฉพาะ (Particular day) เป็นประโยชน์ต่อการค้นหา (Figure out) ทิศทางสำคัญ (Cardinal direction) ได้อย่างไร?

แหล่งข้อมูล:

  1. Sawah, Rihab and Anthony Clark. (2015). The Everything STEM Handbook – Help Your Child Learn and Succeed in the Fields of Science, Technology, Engineering, and Math. Avon, MA: Adams Media.
  2. Lunar calendar - https://en.wikipedia.org/wiki/Lunar_calendar [2017, December 28].

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน