หน้าหลัก » Blogs » ชั้นเรียนประถม – ประสมศาสตร์ประสานศิลป์ STEM ตอนที่ 80 – ดวงจันทร์นำทางอย่างไร (1)

สารบัญ

บทความที่เกี่ยวข้อง


ดวงจันทร์นำทางอย่างไร

คำตอบทั้งหมดมาลงเอย (Boil down) ที่ต้องเข้าใจช่วงเวลา (Phase) ของดวงจันทร์ที่หมุนรอบโลกว่า ทุกสิ่งทุกอย่างบนท้องฟ้าขึ้นทางทิศตะวันออก และตกทางทิศตะวันตก เป็นผลจากการหมุนรอบของโลก (Earth’s rotation) ซึ่งรวมทั้งดวงอาทิตย์ ดวงจันทร์ ดาวเคราะห์ และดาวฤกษ์

ดวงจันทร์เป็นวัตถุบนท้องฟ้า (Celestial object) ที่อยู่ใกล้โลกที่สุด และมันหมุนรอบโลกในระยะเวลา 29 – 30 วัน จึงจะครบ 1 รอบวัฏจักร (Cycle) เนื่องจากการที่ดวงจันทร์ค่อยๆ (Gradual) หมุนรอบโลก เวลาที่ดวงจันทร์ขึ้นและตกจะเกิดขึ้น (Occur) ช้าลงทุกๆ วันในแต่ละวัฏจักร

สำหรับช่วงเวลาใหม่ ณ จุดเริ่มต้นของวัฏจักรดวงจันทร์ ดวงจันทร์จะอยู่ในแนวระนาบเดียวกับ (Line up) ทิศทางของดวงอาทิตย์ เมื่อมองจากผู้สังเกตการณ์บนโลก กล่าวคือ ถ้าผู้สังเกตบนโลกหันไปทิศทางที่ซึ่งดวงอาทิตย์อยู่ ดวงจันทร์ก็จะอยู่ในทิศทางเดียวกัน เราเรียกว่าเป็นช่วงดวงจันทร์ใหม่ (New moon) เมื่อมันอยู่ในทิศทางเดียวกับดวงอาทิตย์ โดยมองจากโลก

ในช่วงเวลานี้ ทั้งดวงจันทร์และดวงอาทิตย์อยู่เหนือขอบฟ้า (Horizon) เดียวกัน และทั้งดวงจันทร์และดวงอาทิตย์ก็ตกจากขอบฟ้าในเวลาเดียวกัน นั่นหมายความว่า ดวงจันทร์ใหม่ขึ้นในทิศตะวันออก ขณะที่ดวงอาทิตย์ขึ้น และเนื่องจากดวงจันทร์กับดวงอาทิตย์ในช่วงเวลานี้อยู่ในทิศทางเดียวกัน เมื่อมองจากโลก ด้านข้างของดวงจันทร์ที่สว่างโดยแสงอาทิตย์กำลังหันเห (Face away) ออกจากโลก ทำให้มองไม่เห็น (Invisible) ดวงจันทร์ใหม่ในวันนั้น เนื่องจากด้านข้างของมันที่สว่างกำลังหันเหออกไปจากโลก

ในช่วงเวลา 1 ใน 4 (Quarter) แรก ของเส้นทางผ่านวัฏจักรดวงจันทร์ ผู้สังเกตที่อยูบนโลก จะเห็นครึ่งขวา (Right half) ของ ดวงจันทร์ปรากฏอย่างสว่างไสว เนื่องจาก 1 ใน 4 แรกของดวงจันทร์ขึ้นทางทิศตะวันออก ณ เวลาเที่ยงวัน (Noon) และตกทางทิศตะวันตก ณ เวลาเที่ยงคืน (Mid-night) 1 ใน 4 แรกนี้ตรงกับครึ่งทางพอดีระหว่างดวงอาทิตย์ขึ้น (Sun-rise) กับดวงอาทิตย์ตก (Sun-set) และเวลาที่มันตก ณ เที่ยงคืน ก็ตรงกับครึ่งทางพอดีระหว่างดวงอาทิตย์ขึ้นกับดวงอาทิตย์ตก

เมื่อดำเนินถึงครึ่งหนึ่งของวัฏจักรดวงจันทร์ในเวลานี้ ดวงจันทร์จะอยู่ด้านตรงข้ามกับดวงอาทิตย์ เมื่อมองจากโลก และในช่วงเวลานี้ ดวงอาทิตย์จะตก เมื่อดวงจันทร์ขึ้น หรือกลับกัน (Vice versa) นี่หมายความว่า ดวงจันทร์เต็มดวงจะขึ้นทางทิศตะวันออก ณ เวลาที่ดวงอาทิตย์ตก และจะตกทางทิศตะวันตก ณ เวลาที่ดวงอาทิตย์ขึ้น เนื่องจากด้านสว่างของดวงจันทร์เต็มดวงที่หันไปทางดวงอาทิตย์ ก็จะหันมาทางโลกด้วย ดวงจันทร์ก็จะสว่างไสว (Illuminated) ในวันนั้น

เมื่อดำเนินถึง 3 ใน 4 ของเส้นทางผ่านวัฏจักรดวงจันทร์ เราถือว่า ดวงจันทร์อยู่ในช่วงเวลาที่ 3 เป็นเวลาที่ครึ่งซ้าย (Left half) ของดวงจันทร์ ปรากฏสว่างไสวเมื่อมองจากโลก ในช่วงเวลานี้ ดวงจันทร์จะขึ้นทางทิศตะวันออก ณ เวลาเที่ยงคืน และตกทางทิศตะวันตก ณ เวลาเที่ยงวัน ช่วงเวลาที่ 3 นี้ ดวงจันทร์จะอยู่ครึ่งทางพอดีระหว่างดวงจันทร์เต็มดวงกับดวงจันทร์ใหม่ถัดไป

แหล่งข้อมูล:

  1. Sawah, Rihab and Anthony Clark. (2015). The Everything STEM Handbook – Help Your Child Learn and Succeed in the Fields of Science, Technology, Engineering, and Math. Avon, MA: Adams Media.
  2. Moon - https://en.wikipedia.org/wiki/Moon [2018, January 4].

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน