หน้าหลัก » Blogs » ชั้นเรียนประถม – ประสมศาสตร์ประสานศิลป์ STEM ตอนที่ 81 – ดวงจันทร์นำทางอย่างไร (2)

สารบัญ

บทความที่เกี่ยวข้อง


ดวงจันทร์นำทางอย่างไร

เวลาที่ดวงจันทร์ขึ้น ณ เวลาเที่ยงคืน เป็นช่วงครึ่งทางระหว่างดวงอาทิตย์ขึ้น (Sun-rise) กับดวงอาทิตย์ตก (Sun-set) และเวลาที่ดวงจันทร์ตก ณ เวลาเที่ยงวัน เป็นช่วงครึ่งทางระหว่างดวงอาทิตย์ขึ้นกับดวงอาทิตย์ตก พึงเข้าใจว่า การอ้างถึง (Reference) เวลาขึ้นและตก ณ เที่ยงวัน และ ณ เที่ยงคืน เป็นประมาณการ (Approximate) เท่านั้น มิได้แม่นยำ (Exactly) เสมอไป

เวลาเหล่านั้นเปลี่ยนแปลงเล็กน้อย (Slightly) ไปตามฤดูกาล (Season) และดวงจันทร์ก็เดินหน้าเร็วขึ้น 1 ชั่วโมง เมื่อมีการบวกเพิ่มชั่วโมงประหยัดแสงแดด พอย่างเข้าสู่ฤดูร้อนจะมีการปรับเวลาให้เร็วขึ้นอีก 1 ชั่วโมงในเมืองหนาวมากกว่า 70 ประเทศ เรียกว่า “เวลาประหยัดแสงแดด” (Daylight Saving Time [DST]) และพอเข้าสู่ฤดูหนาวก็จะมีการปรับกลับไปเหมือนเดิม

จุดประสงค์หลักของ DST คือ การใช้ประโยชน์จากแสงจากดวงอาทิตย์ให้มากที่สุด การปรับเวลายังช่วยประหยัดพลังงานจากการลดการใช้ไฟฟ้าในการให้แสงสว่างและอุปกรณ์ไฟฟ้าอื่นๆ เพราะถ้าร่นเวลาให้เร็วขึ้นอีก 1 ชั่วโมง ผู้คนก็จะตื่นเร็วขึ้น มีเวลาทำอะไรระหว่างที่มีแสงสว่างอยู่มากขึ้น ประเทศที่อยู่ใกล้เส้นศูนย์สูตรส่วนใหญ่ไม่ค่อยวุ่นวายเรื่องการปรับเวลากัน เพราะไม่ค่อยได้รับผลกระทบจากดวงอาทิตย์ขึ้นหรือตก หรือความยาวของช่วงกลางวัน เท่าใดนัก

หากเราวาง 4 ช่วงเวลาของดวงจันทร์ซึ่งเป็นวงจรหมุนรอบโลก บนขอบ (Perimeter) ของวงจรแต่ละช่วงเวลาจะแยกจากกันเป็น 1 ใน 4 ของเส้นรอบวง (Circumference) ก็อาจมีคำถามว่า แล้วมีช่วงเวลารองระหว่าง 4 ช่วงเวลาหลัก (Primary) หรือไม่? คำตอบก็คือ มี และมีชื่อเฉพาะของช่วงระหว่างนั้น (In-between) ด้วย

เมื่อดวงจันทร์อยู่ในสัปดาห์แรกของวงจร เราจะมองเห็นเสี้ยว (Crescent) ดวงจันทร์ ในช่วงเวลาที่ท้องฟ้าปลอดโปร่ง โดยที่ปลายเสี้ยวทั้งสอง (Horn) หันหน้าไปยังด้านซ้ายของผู้สังเกต เสี้ยวดวงจันทร์นี้ จะปรากฏตัวหนาขึ้น (Thicker) คืนแล้วคืนเล่า เรียกว่า “เสี้ยวจันทร์ขยาย” (Waxing crescent) แต่ในสัปดาห์ที่ 2 เราจะมองไม่เห็นรูปร่างของเสี้ยวดวงจันทร์ อีกต่อไป

ดวงจันทร์จะค่อยๆ กลม (Round) ขึ้นเรื่อยๆ ไปด้านซ้าย ในสัปดาห์ที่ 2 ของวงจรนี้ (หลังจากช่วงเวลา 1 ใน 4 แรก) มันจะนูนขึ้น (Waxing gibbous) เมื่อดวงจันทร์ผ่านพ้นช่วงเวลเต็มดวง มันจะอยู่ ณ จุดเริ่มต้นของสัปดาห์ที่ 3 ของวงจร (ก่อนจะถึงช่วงเวลาที่ 3 หรือ 3 ใน 4) เราจะเห็นดวงจันทร์ในรูปร่างกลมทั้ง 2 ด้าน

อย่างไรก็ตาม แสงสว่าง (Illuminated) ทางด้านขวา ดูเหมือนจะกลมน้อยลงเรื่อยๆ วันแล้ววันเล่า กล่าวคือ มันนูนน้อยลง (Waning gibbous) ในสัปดาห์สุดท้ายของวงจร ส่วนที่สว่างของดวงจันทร์จะกลายรูปทรงเป็นเสี้ยว โดยที่ปลายเสี้ยวทั้งสอง หันหน้าไปยังด้านขวาของผู้สังเกตการณ์ เสี้ยวดวงจันทร์จะปรากฏเบาบางลง (Thinner) คืนแล้วคืนเล่า เรียกว่า “เสี้ยวจันทร์ถดถอย” (Waning crescent)

การเคลื่อนย้าย (Motion) ของดวงจันทร์บนท้องฟ้า ดูเหมือนนาฬิกา (Clock) ซึ่งคงอยู่ ณ ที่นั้นตลอดเวลา ด้วยความรู้ของช่วงเวลาของดวงจันทร์ ช่วงเวลาการขึ้นและการตกของมัน เด็กจะเริ่มเรียนรู้ว่า ดวงจันทร์นำทาง (Navigate) อย่างไร?

แหล่งข้อมูล:

  1. Sawah, Rihab and Anthony Clark. (2015). The Everything STEM Handbook – Help Your Child Learn and Succeed in the Fields of Science, Technology, Engineering, and Math. Avon, MA: Adams Media.
  2. Moon - https://en.wikipedia.org/wiki/Moon [2018, January 11].

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน