หน้าหลัก » Blogs » ชั้นเรียนประถม – ประสมศาสตร์ประสานศิลป์ STEM ตอนที่ 87 – จากดาราศาสตร์สู่เคมี

สารบัญ

บทความที่เกี่ยวข้อง


จากดาราศาสตร์สู่เคมี

มักมีคำถามจากเด็กๆ ว่าอะไรคือความหมายของชื่อกลุ่มดาวฤกษ์ (Constellation)? อันที่จริงกลุ่มดาวฤกษ์จำนวนไม่น้อยที่ตั้งชื่อตามตัวละคร (Character) ในตำนานกรีกปรัมปรา (Greek mythology) ตัวอย่างเช่น กลุ่มดาว “หมีใหญ่” (Ursa Major) กลุ่มดาว “นายพราน” (Orion) กลุ่มดาว “หงส์” (Cygnus) และกลุ่มดาว “ราชินี” (Cassiopeia) ซึ่งเป็นมเหสี (Queen) ของกษัตริย์เซฟีอุส (Cepheus) แต่ละชื่อล้วนเป็นส่วนหนึ่งของเรื่องราวที่ละเอียดซับซ้อน (Elaborate) แต่ทิ้งรอยจารึก (Imprint) ไว้บนท้องฟ้ายามค่ำคืน

เมื่อเด็กสามารถเรียนรู้ที่จะค้นหากลุ่มดาวฤกษ์แล้ว ลองให้เขาแกะร่องรอย (Trace) ว่า มันได้เปลี่ยนแปลงตำแหน่งอย่างไรบนท้องฟ้าคืนแล้วคืนเล่า? ตัวอย่างเช่น เมื่อถึงปลายเดือนเมษายน กลุ่มดาว “นายพราน” จะค่อยๆ เคลื่อน (Drift) ไปทางทิศตะวันตก ไกลพอที่จะเริ่มพ้นสายตาในส่วนล่างของขอบฟ้า

ส่วนกลุ่มดาว “กระบวยใหญ่” (Big Dipper) ก็จะมองเห็นได้ตลอดปี เช่นเดียวกับกลุ่มดาว “ราชินี” แต่กลุ่มดาว “หงส์” ก็จะพ้นสายตาโดยสิ้นเชิง (Totally out of view) ในฤดูหนาว เนื่องจากมันจะค่อยๆ เคลื่อนไปทางทิศตะวันตก และอันตรธาน (Disappear) หายไปจากขอบฟ้าด้านล่าง

การค้นหากลุ่มดาวฤกษ์มักเป็นกิจกรรมที่สนุกสนาน โดยเฉพาะเมื่อได้เดิน หรือเดินทางโดยรถยนต์ในเวลากลางคืน ดังนั้น ทุกครั้งที่มีโอกาส ชักชวนให้เด็กลองเล่นค้นหากลุ่มดาวฤกษ์ในยามค่ำคืน จะประหลาดใจในผลลัพธ์ไม่น้อยทีเดียว

จากนอกบ้าน ลองกลับเข้ามาในบ้าน (Household) เราจะพบว่า เคมี (Chemistry) มีอยู่ทุกหนทุกแห่งรอบๆ ตัวเรา ขอบเขต (Scope) ของเคมีครอบครอง (Occupy) ตำแหน่งตรงกลางของวิทยาศาสตร์ระหว่างฟิสิกส์ (Physics) กับชีววิทยา (Biology) เพราะมันปูพื้นฐาน (Foundation) สำหรับความเข้าใจในสาขาวิชาวิทยาศาสตร์ (Scientific discipline)

สาขาวิชาเคมีเกี่ยวข้องกับส่วนประกอบ (Compound) ของอะตอม (Atom) อาทิ ธาตุ (Element), โมเลกุล (Molecule) และ ปฏิกิริยาเคมี (Chemical reaction) ดังตัวอย่างที่เกิดขึ้นภายในร่างกายของคนเราตลอดเวลา ตั้งแต่วิธีการที่อาหารถูกย่อยสลายภายในท้องของเรา จนถึงวิธีการสร้างความร้อน [พลังงาน] ให้ร่างกายจนมีชีวิตอยู่ได้ (Alive)

ถ้าเรากินขนมบราวนี่ (Brownie) เพื่อรองท้อง (Appetizer) เราอาจไม่รู้สึกอร่อย (Delicious) หากปราศจากส่วนทั้งหมด (Whole) ของปฏิกิริยาเคมีที่เกิดขึ้นภายในส่วนผสม (Ingredient) เพราะสารเคมี (Chemical) ในอาหารคือ สิ่งที่ทำให้เรารู้จักรสเปรี้ยว หวาน เค็ม เป็นต้น

เคมียังเป็นสิ่งที่ให้พลังงาน (Energy) ในแบตเตอรี่ ซึ่งสร้างพลัง (Power) ให้กับอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ (Electronic device) ที่เราใช้อยู่ทุกวันนี้ ดังนั้น การสำรวจความคิดพื้นฐานของเคมีจะช่วยให้เราและเด็กเข้าใจ [แม้เป็นเพียงผิวเผิน (Glimpse)] ว่าเคมีเป็นส่วนประกอบสมบูรณ์ (Integral part) ของชีวิตประจำวันได้อย่างไร?

แหล่งข้อมูล:

  1. Sawah, Rihab and Anthony Clark. (2015). The Everything STEM Handbook – Help Your Child Learn and Succeed in the Fields of Science, Technology, Engineering, and Math. Avon, MA: Adams Media.
  2. Constellations - https://en.wikipedia.org/wiki/Constellation. [2018, February 22].
  3. Chemistry - https://en.wikipedia.org/wiki/Chemistry. [2018, February 22].

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน