หน้าหลัก » Blogs » ช่วงวัยกับการเรียนรู้ (ตอนที่ 2 และเป็นตอนจบ)

สารบัญ

บทความที่เกี่ยวข้อง


ในตอนที่แล้ว ผู้เขียนได้กล่าวถึงการเรียนรู้ตามช่วงวัยจากทฤษฎีพัฒนาการทางสติปัญญา (Theory of Cognitive Development) ของ ฌอง เพียเจต์ (Jean Piaget) ไปแล้ว ทฤษฎีพัฒนาการทางสติปัญญาดังกล่าว นอกจากจะกล่าวถึงการเรียนรู้ตามช่วงวัยแล้ว ยังรวมถึงองค์ประกอบต่างๆ ดังนี้อีกด้วย

  1. โครงสร้างทางปัญญา (Schema) คือ วิธีการในการเรียนรู้และทำความเข้าใจผ่านประสบการณ์ที่มี และนำประสบการณ์นั้นมาจัดหมวดหมู่ เช่น เด็กที่มาจากครอบครัวที่เลี้ยงสุนัขตัวเล็กมาตลอด จะเข้าใจว่า สุนัขทุกตัวมีขนาดเล็ก ร่าเริง มีขนปุย และมีสี่ขา เมื่อเห็นสุนัขตัวเล็กตัวอื่นๆ เด็กก็จะเข้าใจว่าเป็นสุนัข
  2. การซึมซับหรือการดูดซึม (Assimilation) เป็นกระบวนการในการรับรู้เรื่องราว และข้อมูลใหม่ๆ เข้ามาเพิ่มเติมจากประสบการณ์เดิม เพื่อใช้ต่อไปภายหลัง เช่น เมื่อเด็กคนดังกล่าวได้เห็นสุนัขตัวโตเป็นครั้งแรก ประสบการณ์นี้จะเปลี่ยนสิ่งที่เด็กได้รับรู้มาแต่เดิมให้กลายเป็นความรู้หรือประสบการณ์ใหม่ๆ
  3. การปรับและจัดระบบ (Accommodation) คือ กระบวนการในการนำประสบการณ์ใหม่มาปรับเปลี่ยนประสบการณ์เดิม ทำให้เกิดระบบหรือเครือข่ายทางปัญญาที่ตนสามารถเข้าใจได้ เกิดเป็นโครงสร้างทางปัญญา (Schema) ใหม่ขึ้น เช่น ครั้งต่อไป ไม่ว่าเด็กคนดังกล่าวเห็นสุนัขตัวเล็กหรือใหญ่ เขาจะเรียกว่าสุนัขทั้งหมด
  4. การเกิดความสมดุล (Equilibration) เป็นกระบวนการที่เกิดขึ้นเพื่อให้เกิดความสมดุลระหว่างประสบการณ์เดิมและประสบการณ์ใหม่ ความสมดุลนี้เป็นสิ่งที่ช่วยให้เด็กมีพัฒนาการจากขั้นหนึ่งไปสู่อีกขั้นหนึ่ง

อย่างไรก็ตาม ทฤษฎีพัฒนาการทางสติปัญญาของเขาก็ยังคงมีข้อถกเถียงบางประการ ดังนี้

  1. เรื่องของการดำเนินการวิจัยกับกลุ่มทดลองเล็ก ซึ่งในช่วงแรกของการวิจัย มีลูกๆ ของเขารวมอยู่ในกลุ่มทดลองด้วย ซึ่งอาจทำให้เกิดความคลาดเคลื่อนในผลการวิจัยได้
  2. เรื่องของการพัฒนาตามขั้นตอนในแต่ละช่วงวัยว่าเป็นอย่างที่เพียเจต์ได้กล่าวไว้เสมอไปในเด็กทุกคนหรือไม่ เพราะนอกจากการพัฒนาการตามช่วงวัยแล้ว ปัจจัยอื่นๆ เช่น สภาพแวดล้อม และบริบททางวัฒนธรรมก็ส่งผลต่อพัฒนาการทางสติปัญญาด้วยเช่นกัน

แม้ว่าทฤษฎีของเขาจะมีข้อถกเถียงดังกล่าวแล้วข้างต้น และตัวเขาเองไม่ได้ชี้ให้เห็นถึงความเชื่อมโยงระหว่างทฤษฎีพัฒนาการทางสติปัญญาของเขากับการศึกษาไว้อย่างชัดเจนก็ตาม ทฤษฎีของเขาได้ทำให้เกิดการศึกษาวิจัยเกี่ยวกับการเรียนรู้ของเด็กอีกมากมาย ทั้งยังมีอิทธิพลต่อการวางนโยบายทางการศึกษาของหลายประเทศอีกด้วย เช่น บทปริทัศน์การศึกษาปฐมวัยของสหราชอาณาจักรในปี 1966 แนวคิดการเรียนรู้ผ่านการทำ (Learning by doing) และแนวคิดการจัดการเรียนการสอนโดยให้ผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง ล้วนแต่พัฒนามาจากทฤษฎีพัฒนาการทางสติปัญญาทั้งสิ้น

ครูและผู้ปกครองสามารถที่จะนำทฤษฎีของเขามาประยุกต์ใช้ให้เกิดประโยชน์ได้เช่นกัน โดยผู้ปกครองอาจส่งเสริมพัฒนาการทางสติปัญญาของบุตรหลานด้วยการเลือกซื้อของใช้ หนังสือ หรือของเล่นให้เหมาะกับพัฒนาการตามวัยของเขา ส่วนครูอาจนำทฤษฎีนี้ไปประกอบการวางหลักสูตรการเรียนการสอนเพื่อให้เหมาะกับผู้เรียนในแต่ละช่วงวัยได้

แหล่งข้อมูล:

  1. Piaget’s Theory of Cognitive Development http://en.wikipedia.org/wiki/Piaget's_theory_of_cognitive_development [October 17, 2013]
  2. Jean Piaget http://www.simplypsychology.org/piaget.html [October 17, 2013]
  3. Piaget’s Stages of Cognitive Development http://psychology.about.com/od/piagetstheory/a/keyconcepts.htm [October 17, 2013]

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน