หน้าหลัก » Blogs » ทักษะเด็กไทย ในอนาคต (ตอนที่ 3)

สารบัญ

บทความที่เกี่ยวข้อง


คณะกรรมการปฎิรูปหลักสูตรและตำราการศึกษาขั้นพื้นฐาน ได้สรุปเบื้องต้นการยกร่างหลักสูตรฉบับใหม่ เพื่อให้ระบบการศึกษาไทย ครอบคลุมทักษะของเด็กไทยที่อยากจะเห็นในอนาคต และ 1 ใน 3 ของทักษะพื้นฐาน คือทักษะของกระบวนการคิดแบบวิเคราะห์ หรือการคิดเชิงวิจารณ์

การคิดเชิงวิจารณ์ (Critical thinking) เป็นการใช้เหตุผลเชิงสะท้อนกลับ (Reflective reasoning) ในเรื่องความเชื่อและปฏิบัติการ เป็นวิธีตัดสินใจว่า การอ้างความรู้ (Claim to Knowledge) เป็นจริงเสมอ เป็นจริงเฉพาะบางครั้ง เป็นจริงบางส่วน หรือเป็นเท็จ การคิดเชิงวิจารณ์นี้สามารถแกะรอยย้อนหลังไปยังความคิดของชาวตะวันตกด้วยวิธีการโสคราติส (Socratic method) ตั้งแต่สมัยกรีกโบราณ และความคิดของชาวตะวันออกด้วยวิธีการกาลามสูตรในพุทธศาสนา

[กาลามสูตร คือ พระสูตรที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงแก่ชาวกาลามะ หมู่บ้านเกสปุตติยนิคม แคว้นโกศล กาลามสูตรเป็นหลักแห่งความเชื่อที่พระพุทธองค์ทรงวางไว้ให้แก่พุทธศาสนิกชน ไม่ให้เชื่อสิ่งใดๆ อย่างงมงายโดยไม่ใช้ปัญญาพิจารณาให้เห็นจริงถึงคุณและโทษหรือดีและไม่ดีก่อนเชื่อ มีอยู่ 10 ประการ ได้แก่

  1. อย่าเพิ่งเชื่อโดยฟังตามกันมา
  2. อย่าเพิ่งเชื่อโดยถือว่าเป็นของเก่าเล่าสืบๆ กันมา
  3. อย่าเพิ่งเชื่อเป็นข่าวเล่าลือ
  4. อย่าเพิ่งเชื่อโดยอ้างคัมภีร์หรือตำรา
  5. อย่าเพิ่งเชื่อโดยคิดเดาเอาเอง
  6. อย่าเพิ่งเชื่อโดยคิดคาดคะเนอนุมานเอา
  7. อย่าเพิ่งเชื่อโดยตรึกเอาตามอาการที่ปรากฏ
  8. อย่าเพิ่งเชื่อเพราะเห็นว่าต้องกับความเห็นของตน
  9. อย่าเพิ่งเชื่อว่าผู้พูดควรเชื่อได้
  10. อย่าเพิ่งเชื่อว่าผู้พูดนั้นเป็นครูของเรา]

ปัจจุบันแนวคิดและหลักสูตรที่สอนให้คนมีเหตุผลไม่หลงเชื่องมงาย ในทำนองเดียวกับคำสอนของพระพุทธองค์เมื่อประมาณ 2,600 ปีก่อน ได้รับการบรรจุไว้เป็นวิชาภาคบังคับ ว่าด้วยการสร้างทักษะการคิดหรือ "การคิดเชิงวิจารณ์" ในมหาวิทยาลัยของประเทศพัฒนาแล้ว

การคิดเชิงวิจารณ์ เป็นส่วนประกอบสำคัญของวิชาชีพ (Profession) ส่วนมาก เป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการเรียนรู้อย่างเป็นทางการ (Formal) ที่ทวีความสำคัญขึ้นทุกขั้นตอน เมื่อผู้เรียนพัฒนาตนเองจนถึงระดับอุดมศึกษา และสำเร็จการศึกษา แม้ว่าความหมายและขอบเขตที่ชัดเจน ยังเป็นที่ถกเถียงกันอยู่ในบรรดานักการศึกษา (Educator)

นิยามของคำว่า “การคิดเชิงวิจารณ์” ที่ครอบคลุมค่อนข้างสมบูรณ์ได้แก่ “กระบวนการเชิงปัญญาของกิจกรรมและข้อมูลที่ได้รับการคิดด้วยทักษะ (Skillfully conceptualizing) ประยุกต์ใช้ (applying) วิเคราะห์ (Analyzing) สังเคราะห์ (Synthesizing) หรือ ประเมินผล (Evaluating) ซึ่งรวบรวมจาก (หรือเกิดขึ้นจาก) การสังเกต (Observation) ประสบการณ์ (Experience) การสะท้อนกลับ (Reflection) การใช้เหตุผล (Reasoning) หรือการสื่อสาร (Communication) เพื่อเป็นแนวทางในความเชื่อและปฏิบัติการ”

แหล่งข้อมูล

  1. คณะกรรมการปฏิรูปหลักสูตร วางเป้า 12 ทักษะ เด็กไทยในอนาคต - http://www.matichon.co.th/news_detail.php?newsid=1363769292&grpid=&catid=19&subcatid=1903 [2013, March 30].
  2. Life-long learning - http://en.wikipedia.org/wiki/Lifelong_learning [2013, March 30].

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน