หน้าหลัก » Blogs » ทักษะเด็กไทย ในอนาคต (ตอนที่ 5)

สารบัญ

บทความที่เกี่ยวข้อง


กุญแจสำคัญของ การคิดเชิงวิจารณ์ (Critical thinking) ในแวดวงวิชาการ (Academics) อยู่ที่การเข้าใจความสำคัญของการคิดเชิงวิจารณ์ในการเรียนรู้ โดยมีความหมาย 2 มิติ ด้วยกัน

มิติแรกเกิดขึ้นเมื่อผู้เรียนรู้ (เป็นครั้งแรก) ก่อความนึกคิดขึ้นในใจเกี่ยวกับความคิดพื้นฐาน หลักการ และทฤษฎี ที่ฝังตัวอยู่ (Inherent) ในเนื้อหา เรียกว่า “กระบวนการคิดจากภายใน” (Internalization) ส่วนมิติที่ 2 เกิดขึ้นเมื่อผู้เรียนรู้สามารถใช้ความคิด หลักการ และทฤษฎี ดังกล่าวในชีวิตประจำวัน อย่างได้ประสิทธิผล

ในกระบวนการนำไปประยุกต์ใช้ ครูที่เก่งต้องปลูกฝังความคิดเชิงวิจารณ์ในทุกขั้นตอนของการเรียนรู้ ตั้งแต่แรกเริ่ม การใช้สติปัญญา (Intellectual engagement) คือหัวใจของการเรียนรู้ที่มหาวิทยาลัย Oxford และ Cambridge อันมีชื่อเสียงโด่งดังมาก ในประเทศอังกฤษ และไปทั่วโลก

ในมหาวิทยาลัยดังกล่าว อาจารย์จะตั้งคำถามให้นักศึกษาในลักษณะเดียวกับวิธีการโสคราตีส (Socratic questioning) สมัยกรีกโบราณ กุญแจสำคัญอยู่ที่ผู้สอนจะส่งเสริมการคิดเชิงวิจารณ์ และสนับสนุนให้นักศึกษาสะท้อนกลับ (Reflective) โดยการถามคำถามที่กระตุ้นให้เกิดความคิดที่จำเป็นต่อการแสวงหาความรู้

จากนั้นแต่ละสาขาวิชา ก็จะดัดแปลง (Adapt) การประยุกต์ใช้แนวความคิดและหลักการดังกล่าว โดยการฝัง (Embed) แก่น (Core) ที่อยู่ในเนื้อหาหัวข้อวิชาเฉพาะ (Subject-specific content) การใช้สติปัญญาสำหรับนักศึกษาในการเรียนรู้เนื้อหาเป็นสิ่งสำคัญยิ่ง โดยนักศึกษาต้องอาศัยวิธีการคิดเชิงวิจารณ์ ในการก่อให้เกิดความนึกคิดในเรื่องความรู้ ด้วยตนเอง

ดังนั้นครูผู้สอนจะมุ่งเน้นคำถาม การอ่าน และกิจกรรมที่จะกระตุ้นในจิตให้เกิดการเรียนรู้แนวความคิดและหลักการที่เป็นพื้นฐาน (Underlying) ของเนื้อหาวิชา

ในสหราชอาณาจักร การคิดเชิงวิจารณ์เป็นวิชาที่นักเรียนอายุระหว่าง 16 ถึง 18 ปี สามารถเลือกเรียนและสอบ ในหัวข้อ “ความน่าเชื่อถือของหลักฐาน” (Credibility of Evidence) และ “การประเมินและพัฒนาข้อโต้แย้ง” (Assessing and Developing Argument) และในระดับที่สูงขึ้นไป (Advanced) นักเรียนสามารถเลือกเรียนและสอบเพิ่มเติมในหัวข้อ “การแก้ปัญหาความขัดแย้ง” (Resolution of Dilemmas) และ “การใช้เหตุผลเชิงวิจารณ์” (Critical Reasoning)

การทดสอบในระดับ A (= Advanced) นั้น นักเรียนต้องแสดงให้เห็นว่ามีความสามารถในการคิดเชิงวิจารณ์ และวิเคราะห์ข้อโต้แย้ง (Argument) ที่มีเหตุผลหรือหลักฐานรองรับ (Validity) ตลอดจนการสร้างข้อโต้แย้งของตนเอง นอกจากนี้ยังมีการทดสอบความสามารถในการวิเคราะห์บางหัวข้อที่เกี่ยวข้อง อาทิ ความน่าเชื่อถือ และการตัดสินใจที่มีจริยธรรม (Moral)

อย่างไรก็ตาม เนื่องจากเนื้อหาวิชาเหล่านี้ ไม่สามารถเปรียบเทียบ (Comparative) กับเนื้อหาวิชาอื่นๆ มหาวิทยาลัยหลายแห่งจึงยังไม่ยอมรับว่าเป็นวิชาระดับ A ในการคัดเลือกเข้ามหาวิทยาลัย (Admissions) อย่างไรก็ตาม วิชาเหล่านี้ ก็มีประโยชน์ในการพัฒนาทักษะการใช้เหตุผล และเป็นวิชาพื้นฐานสำหรับการศึกษาในมหาวิทยาลัย ในวิชาการเมือง ประวัติศาสตร์ ปรัชญา หรือศาสนศาสตร์ (Theology)

แหล่งข้อมูล

  1. คณะกรรมการปฏิรูปหลักสูตร วางเป้า 12 ทักษะ เด็กไทยในอนาคต - http://www.matichon.co.th/news_detail.php?newsid=1363769292&grpid=&catid=19&subcatid=1903 [2013, April 1].
  2. Critical thinking - http://en.wikipedia.org/wiki/Critical_thinking [2013, April 1].

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน