หน้าหลัก » Blogs » ทารกและวัยเตาะแตะ - ดูแลอย่างไร ไปสู่ความเป็นเลิศ ตอนที่ 10 : แนวทางการสอนบนพื้นฐานของสมอง

สารบัญ

บทความที่เกี่ยวข้อง


แนวทางการสอนบนพื้นฐานของสมอง

นักวิชาชีพ ผู้ดูแล (Care-giver) สะท้อนบทสรุปเกี่ยวกับพัฒนาการของเด็กเล็ก และพิจารณาผลกระทบต่อการสอน ดังต่อไปนี้

  • พัฒนาการเด็กเล็กเกิดจากปฏิกิริยา (Interaction) ที่มีพลวัตรสูง ระหว่างชีวภาพ (Biology) กับประสบการณ์ ตัวอย่างเช่น ช่วงปีจากแรกเกิดถึงอายุ 8 ขวบ เป็นช่วงสำคัญยิ่งจากอิทธิพลของสภาพแวดล้อม โดยเฉพาะโภชนาการ (Nutrition) การกระตุ้น (Stimulation) สำหรับสมอง ความรักและผูกพัน (Affectionate) กับพ่อแม่และผู้อื่น ตลอดจนโอกาสการเรียนรู้
  • วัฒนธรรมมีอิทธิพลต่อทุกๆ แง่มุมของพัฒนาการมนุษย์ และสะท้อนอยู่ในความเชื่อมั่นของการเลี้ยงดูเด็กเล็ก และการปฏิบัติที่ได้รับการออกแบบให้ส่งเสริมการปรับตัวที่เหมาะสม (Healthy adaptation) ตัวอย่างเช่น ชนิดของอาหารที่พ่อแม่ป้อนลูก วิถีทางที่พ่อแม่สร้างวินัยให้ลูก และความเชื่อมั่นของพ่อแม่ในเรื่องความสำคัญของการศึกษา ล้วนตั้งอยู่บนพื้นฐานวัฒนธรรมและประเพณี (Customs)
  • การเพิ่มขึ้นของการควบคุมตนเอง (Self-regulation) คือ “ศิลาพื้นฐาน” (Cornerstone) ของพัฒนาการเด็กปฐมวัยที่ครอบคลุมอาณาบริเวณ (Domain) ทั้งหมดของพฤติกรรม ตัวอย่างเช่น เด็กเล็กเรียนรู้ที่จะควบคุมพฤติกรรมของตนเอง ด้วยความช่วยเหลือของพ่อแม่และครู ในการแนะนำทางเลือกที่เหมาะสม
  • เด็กเล็กมีส่วนร่วมอย่างกระตือรือร้นในพัฒนาการของตนเองที่สะท้อนถึง “แรงขับเคลื่อนจากภายใน” (Intrinsic drive) ในการสำรวจ และควบคุม (Master) สภาพแวดล้อม แรงขับเคลื่อนนี้ แสดงออกอย่างเห็นได้ชัดในวัยเตาะแตะที่ ชอบสำรวจทุกสิ่งทุกอย่างตลอดเวลา
  • ความสัมพันธ์ระหว่างเด็กเล็กกับผู้ใหญ่ และผลกระทบของความสัมพันธ์ดังกล่าวต่อเด็กเล็ก เป็น “ตัวต่อ” (Building block) ของพัฒนาการที่เหมาะสม (Healthy development) ตัวอย่างเช่น การที่พ่อแม่อ่านหนังสือให้ลูกฟัง จะสร้างความสัมพันธ์ในเชิงบวกกับการอ่าน และความทรงจำที่เป็นสุขของการอ่าน
  • ช่วงเวลาของประสบการณ์เด็กเล็กเป็นสิ่งสำคัญมาก อย่างไรก็ตามเด็กเล็กยังคงมีความเสี่ยงสูง (Vulnerable to risks) ตลอดปฐมวัยของชีวิต จนถึงวัยผู้ใหญ่ ตัวอย่างเช่น สิ่งที่เป็นภัยคุกคามต่อพัฒนาการที่เหมาะสม เกี่ยวข้องกับสิ่งที่เราเรียกว่า “ความเครียดที่เป็นพิษ” (Toxic stress) อันเป็นผลจากประสบการณ์เชิงลบที่เรื้อรัง (Chronic) อาทิ การทารุณกรรม และการละเลยเด็กเล็ก (Child abuse and neglect)

คำว่า “ตัวสร้างความเครียด” (Stressor) คือสาร (Agent) เคมีหรือชีวภาพ (อาทิ บุหรี่ และเหล้า) สภาพแวดล้อม (อาทิ เสียงดังไปหรือแสงสว่างไป) สิ่งกระตุ้นภายนอก (External stimulus) (อาทิ จราจรติดขัด หรือคนแออัดยัดเยียดเกินไป) หรือเหตุการณ์ที่ก่อให้เกิดความเครียด (อาทิ การหย่าร้างหรือสถานะการเงินที่ “ชักหน้าไม่ถึงหลัง”) แก่สิ่งมีชีวิต (Organism)

ตัวสร้างความเครียดนี้ สามารถเปลี่ยนแปลงส่วนผสมทางเคมีของสมอง (Brain chemistry) และกระทบต่อพฤติกรรม และนี่เป็นเหตุผลว่า ทำไม นักวิชาชีพปฐมวัยจึงต้องปกป้องเด็กเล็กจากความเครียดและอันตราย (Harm) ที่เกิดจากความเครียด

แหล่งข้อมูล:

  1. Morrison, George S. (2014). Fundamentals of Early Childhood Education (7th Ed). Upper Saddle River, NJ: Pearson Education, Inc.
  2. Stressor - http://en.wikipedia.org/wiki/Stressor [2014, November 17].

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน