หน้าหลัก » Blogs » ทารกและวัยเตาะแตะ - ดูแลอย่างไร ไปสู่ความเป็นเลิศ ตอนที่ 16 : จากความผูกพันสู่อารมณ์ความรู้สึก

สารบัญ

บทความที่เกี่ยวข้อง


จากความผูกพันสู่อารมณ์ความรู้สึก

คุณภาพของความผูกพันระหว่างพ่อแม่กับทารก ขึ้นอยู่กับความสัมพันธ์ของทั้งสองฝ่าย วิธีการหลักที่นักวิจัยใช้ประเมินคุณภาพดังกล่าว ก็คือ “สถานการณ์แปลกหน้า” (Strange situation) โดยใช้มาตรวัดจากการสังเกต (Observational measure) ในการประเมินผลความผูกพัน ระหว่างทารกกับผู้ดูแล (Care-giver)

การทดสอบแต่ละครั้ง (Episode) ประกอบด้วยการสังเกตและบันทึกปฏิกิริยาตอบโต้ของเด็กต่อนานาเหตุการณ์ อาทิ สถานการณ์แปลกใหม่ (Novel) การแยกจากแม่ และการเผชิญกับคนแปลกหน้า บนพื้นฐานของปฏิกิริยาและพฤติกรรมเหล่านี้ เด็กเล็กจะได้รับการแยกประเภทเป็น 4 กลุ่ม ว่าเด็กเล็กมีความผูกพันที่มั่นคง (Secure) ความผูกพันที่หลีกเลี่ยง (Avoidant) ความผูกพันที่ต่อต้าน (Resistant) หรือความผูกพันที่ไร้ระเบียบ (Disorganize)

ข้อสำคัญผู้ดูแล ต้องสามารถแจ้งให้พ่อแม่ทราบ ถึงการรับรู้เรื่องประเภทของความผูกพันที่แตกต่างกัน และช่วยพ่อแม่ให้มีส่วนร่วมในกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับพฤติกรรมเฉพาะ ซึ่งจะส่งเสริมพัฒนการเด็กเล็กให้เจริญเติบโตไปด้วยความผูกพันที่มั่นคง

ทารกแต่ละคนเกิดมาพร้อมกับลักษณะเฉพาะ (Characteristics) ของพฤติกรรม ซึ่งเมื่อมองเป็นองค์รวม (Collective Whole) แล้วก่อให้เกิด “อารมณ์ความรู้สึก” (Temperament) อันเป็นปัจจัยกำหนดบุคลิกภาพ (Personality) และเป็นผลลัพธ์จากพัฒนาการของอิทธิพลต่อกัน (Interplay) ระหว่างลักษณะเฉพาะของอารมณ์ความรู้สึกกับสภาพแวดล้อม

การศึกษาที่เป็นแบบอย่าง (Classic) เพื่อกำหนดความสัมพันธ์ระหว่าง อารมณ์ความรู้สึกกับพัฒนาการบุคลิกภาพ ได้แบ่งเด็กเล็กออกเป็น 3 ประเภท ดังต่อไปนี้

  • เด็กเลี้ยงง่าย (Easy child) - เป็นเด็กเล็กที่มีปัญหาเพียงเล็กน้อยในการดูแลและฝึกฝน มีอารมณ์ดี ร่างกายทำงานตามปรกติ มีปฏิกิริยาตอบโต้ปานกลาง และสามารถปรับตัวได้ และการเผชิญกับสถานการณ์แปลกใหม่ในเชิงบวก
  • เด็กเลี้ยงปานกลาง (Moderate child) - เป็นเด็กเล็กที่มีระดับกิจกรรมต่ำ เชื่องช้าในการปรับตัว มักถอนตัว (Withdraw) จากสิ่งเร้า (Stimulus) ใหม่ มีอารมณ์ร้าย และไม่ค่อยมีปฏิกิริยาตอบโต้
  • เด็กเลี้ยงยาก (Difficult child) - เป็นเด็กเล็กที่มีร่างกายทำงานผิดปรกติ มีความเครียด (Tense) ในปฏิกิริยาตอบโต้ มักถอนตัวจากสิ่งเร้าใหม่ เชื่องช้าในการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลง และมีอารมณ์ร้าย

การพัฒนาความสอดคล้อง (Match) ระหว่างอารมณ์ความรู้สึกของเด็กเล็ก กับวิถีการเลี้ยงดู (Rearing style) ของผู้ดูแล ในกระบวนการการเป็นพ่อแม่ (Parenting process) ขยายเกินขอบเขตของการเป็นเพียงพ่อแม่ตามธรรมชาติ (Natural parents) แต่ครอบคลุมไปถึงทุกๆ คนที่ดูแลเด็ก และให้บริการต่างๆ ดังนั้น จึงเป็นสิ่งที่สมเหตุผล (Reasonable) ที่จะคาดหวังว่า ผู้เกี่ยวข้องดังกล่าว ล้วนเป็นส่วนหนึ่งของการเป็นพ่อแม่ร่วม (Parenting cluster) และต้องคำนึงอารมรณ์ความรู้สึกขั้นพื้นฐาน (Basic) ของเด็กเล็กด้วย

แหล่งข้อมูล:

  1. Morrison, George S. (2014). Fundamentals of Early Childhood Education (7th Ed). Upper Saddle River, NJ: Pearson Education, Inc.
  2. Temperament - http://en.wikipedia.org/wiki/Temperament [2014, December 1].

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน