หน้าหลัก » Blogs » ทารกและวัยเตาะแตะ - ดูแลอย่างไร ไปสู่ความเป็นเลิศ ตอนที่ 17 : พัฒนาการการเคลื่อนไหว

สารบัญ

บทความที่เกี่ยวข้อง


พัฒนาการการเคลื่อนไหว

ทักษะการเคลื่อนไหว (Motor skill) เป็นการเคลื่อนไหวอย่างจงใจ (Intentional) ซึ่งเกี่ยวข้องกับส่วนประกอบของกล้ามเนื้อ (Muscular component) ที่ต้องเกิดจากการเรียนรู้ และเกิดขึ้นอย่างเสรี (Voluntary) จนเกิดความช่ำชอง (Proficiency) ในการทำงานที่มีจุดมุ่งหมายอย่างชัดเจน

ทักษะการเคลื่อนไหวใหญ่ (Gross motor skill) ต้องใช้กลุ่มกล้ามเนื้อใหญ่ในการทำงาน อาทิ การเดิน การทรงตัว (Balance) และการคลาน ส่วนทักษะการเคลื่อนไหวย่อย (Fine motor skill) ต้องใช้กลุ่มกล้ามเนื้อเล็กในการทำงานที่มีลักษณะละเอียดอ่อนแต่แม่นยำ (Precise) อาทิ การเล่นเปียนโนและเกมวีดิทัศน์ (Video game)

หากเราลองฉุกคิดสักนิดถึงเหตุการณ์และกิจกรรมในชีวิตประจำวัน จะพบว่าทักษะการเคลื่อนไหว มีบทบาทไม่น้อยในทุกส่วนของชีวิต พัฒนการทางการเคลื่อนไหวก็เป็นสิ่งจำเป็น (Essential) สำหรับทารกและวัยเตาะแตะ เพราะมีส่วนสำคัญในการสร้าง (Contribute) พัฒนาการด้านสติปัญญา (Intellectual) และทักษะ หลักการโดยทั่วไป (General principle) ของพัฒนาการการเคลื่อนไหว ได้แก่

  • พัฒนการการเคลื่อนไหวเป็นไปตามลำดับขั้นต่อเนื่องกัน (Sequential)
  • ระบบการเคลื่อนไหว ดำเนินจากพฤติกรรมใหญ่ไปหาย่อย ตัวอย่างเช่น เด็กเล็กอาจกวาดวัตถุ (Object) ชิ้นใหญ่ด้วยแขวนในวงกว้าง แต่หลังจาก 1 เดือนผ่านพ้นไป ผลลัพธ์จากพัฒนาการและประสบการณ์ ทำให้เด็กเล็กเรียนรู้ที่จะไขว่คว้าวัตถุชิ้นเล็กลงได้
  • พัฒนาการการเคลื่อนไหว ดำเนินเป็นกระบวนการ (Process) จากหัว (Cephalic) จรดเท้า (Caudal) กล่าวคือ เมื่อแรกเกิด หัวของทารก เป็นส่วนของร่างกายที่ได้รับการพัฒนามากที่สุด เด็กเล็กต้องชูหัวขึ้นได้ก่อนสามารถลุกขึ้นนั่ง และการนั่งได้ก็เกิดขึ้นก่อนการเดินได้
  • พัฒนาการการเคลื่อนไหว ก็ดำเนินจากส่วนใกล้เข้ากลางลำตัว (Proximal) ไปสู่ส่วนไกลจากกลางลำตัวทั้งสองข้าง(Extremities) กล่าวคือ ทารกสามารถควบคุมการเคลื่อนไหวของแขน ได้ก่อนสามารถควบคุมการเคลื่อนไหวของนิ้วมือ เป็นต้น

พัฒนาการการเคลื่อนไหว ยังมีบทบาทสำคัญในความคาดหวังทางสังคมและพฤติกรรม ตัวอย่างเช่น การฝึกการขับถ่าย (Toilet training) เป็น “หลักหมุด” (Milestone) ของเด็กช่วงวัยเตาะแตะ พ่อแม่หลายคนต้องการฝึกการขับถ่ายให้เร็วที่สุดและได้ประสิทธิภาพที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้

อย่างไรก็ตาม ความผิดหวัง (Frustration) ของพ่อแม่ มักเกิดขึ้นจากการเริ่มต้นฝึกขับถ่ายที่เนิ่น [เร็ว] เกินไป และความคาดหวังที่สูงเกินไป เพราะการฝึกขับถ่าย เป็นเรื่องของความพร้อมทางร่างกายมากกว่า และผู้เชี่ยวชาญการเลี้ยงดูเด็กเล็กส่วนใหญ่ แนะนำให้รอคอยจนกว่าเด็กจะมีอายุได้ 2 ขวบ ก่อนเริ่มกระบวนการฝึกดังกล่าว

แหล่งข้อมูล:

  1. Morrison, George S. (2014). Fundamentals of Early Childhood Education (7th Ed). Upper Saddle River, NJ: Pearson Education, Inc.
  2. Motor skill - http://en.wikipedia.org/wiki/Motor_skill [2014, December 4].

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ 1 คน
sirikul