หน้าหลัก » Blogs » ทารกและวัยเตาะแตะ - ดูแลอย่างไร ไปสู่ความเป็นเลิศ ตอนที่ 19 : พัฒนาการการรับรู้ในเด็กเล็ก

สารบัญ

บทความที่เกี่ยวข้อง


พัฒนาการการรับรู้ในเด็กเล็ก

ทารกเริ่มต้นชีวิตด้วยปฏิกิริยาการเคลื่อนไหวที่สะท้อนกลับ (Reflexive motor) ที่เขาใช้เพื่อสนองตอบความต้องการทางร่างกาย (Biological need) ตัวอย่างเช่น การดูด (Sucking) เป็น “แบบแผนการเคลื่อนไหวตามความรู้สึก” (Sensorimotor scheme) ที่มีมาแต่กำเนิด (Innate)

ทารกหันหัวไปยังแหล่งอาหาร แนบริมฝีปากรอบหัวนมแม่ และดูดแล้วกลืนน้ำนมแม่ ผลลัพธ์จากประสบการณ์นี้ในช่วงระยะเวลาหนึ่ง ทำให้เขาจะเรียนรู้ขอบเขตของ “แบบแผนการเคลื่อนไหวตามความรู้สึก” ขั้นพื้นฐานของการดูด รวมถึงการคาดการณ์ล่วงหน้า (Anticipatory) ในการเคลื่อนไหวเพื่อการดูด และการดูดที่ไม่เกี่ยวข้องกับอาหาร อาทิ หัวนมหลอก (Pacifier) หรือผ้าห่ม

ฌอง เปียเจต์ (Jean Piaget) นักจิตวิทยาชาวสวิสที่มีชื่อเสียงโด่งดังไปทั่วโลก เชื่อมั่นว่า เด็กเป็นผู้สร้าง (Constructor) สติปัญญา (Intelligence) ผ่านการ “ซึมซับ” (Assimilation) ประสบการณ์ใหม่ และผ่านการ “ปรับเปลี่ยน” (Accommodation) ” แบบแผนเพื่อให้เหมาะสมกับข้อมูลใหม่ จนเข้าสู่ “ดุลยภาพ” (Equilibrium)

พัฒนาการการรับรู้ “การเคลื่อนไหวตามความรู้สึก” ประกอบด้วย 6 ขั้นตอน ซึ่งพอสรุปโดยสังเขปได้ดังนี้

1. ช่วงตั้งแต่แรกเกิดถึง 1 เดือน - ปฏิกิริยาสะท้อนกลับ อาทิ การดูด การไขว่คว้า (Grasping) การร้องเรียก (Crying) ค้นหาต้นตอ (Rooting) และการกลืน แต่ยังไม่มีความอดทนต่อการรอคอย

2. ช่วงตั้งแต่ 1 ถึง 4 เดือน - ปฏิกิริยาสนองตอบซึ่งกันและกัน (Circular reaction) การกระทำ (Action) เป็นสาเหตุของการตอบโต้ (Reaction) เหมือนความสัมพันธ์ระหว่างการกระตุ้น (Stimulus) กับการสนองตอบ (Response)

3. ช่วงตั้งแต่ 4 ถึง 8 เดือน - การเข้าใจ “ความคงทนถาวรของวัตถุ” (Object permanence) กล่าวคือ แนวความคิดที่ว่า สิ่งที่พ้นจากสายตาไปแล้วยังคงมีตัวตนอยู่ นับเป็น “หลักหมุด” (Milestone) ทางสติปัญญาที่สำคัญมาก

4. ช่วงตั้งแต่ 8 ถึง 12 เดือน - การรับรู้ในเรื่องความสัมพันธ์ระหว่างเหตุและผล (Cause-and-effect) การใคร่ครวญอย่างรอบคอบ (Deliberation) และการมีจุดประสงค์ (Purposeness) ในแต่ละพฤติกรรม

5. ช่วงตั้งแต่ 12 ถึง 18 เดือน - ความอยากรู้อยากเห็นที่ไม่มีสิ้นสุด (Insatiable curiosity) และการทดลอง (Experiment) เพื่อให้เห็นผลลัพธ์ (Outcome)

6. ช่วงตั้งแต่ 18 ถึง 24 เดือน - เป็น “สติปัญญาของตัวแทน” (Representational intelligence) โดยเริ่มเกี่ยวข้องในเชิงสัญลักษณ์ (Symbolic) พฤติกรรมเลียนแบบ (Imitative) และความรู้สึกในเรื่องเวลา (Sense of time)

แหล่งข้อมูล:

  1. Morrison, George S. (2014). Fundamentals of Early Childhood Education (7th Ed). Upper Saddle River, NJ: Pearson Education, Inc.
  2. Cognitive development - http://en.wikipedia.org/wiki/Motor_skill [2014, December 7].

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน