หน้าหลัก » Blogs » วัยประถมต้น - ดูแลอย่างไร ไปสู่ความเป็นเลิศ ตอนที่ 148 : พัฒนาการทางสังคม

สารบัญ

บทความที่เกี่ยวข้อง


พัฒนาการทางสังคม

เด็กประถมต้น มีอายุตั้งแต่ 6 ถึง 9 ขวบ อยู่ในทฤษฏีพัฒนาการทางสังคม-อารมณ์ (Social-emotional development) ของขั้นตอนระหว่าง “อุตสาหะ” (Industry) กับความ “ด้อยปัญญา” (Inferiority) ของ เอริค เอริคสัน (Erik Erikson) [นักจิตวิทยาที่มีชื่อเสียงโด่งดังไปทั่วโลก]

ในช่วงเวลาดังกล่าว เด็กจะเริ่มมีความเชื่อมั่น และมีความพึงพอใจในตนเองหรือ “อัตตา” (Ego) จากความสำเร็จ (Achievement) ในงานที่ท้าทายความสามารถ เด็กมีความรับผิดชอบมากขึ้น และผลสัมฤทธิ์ (Accomplishment) ทำให้เกิดความภาคภูมิใจในงานที่ทำ ซึ่งสิ่งเหล่านี้สะท้อนออกมาในด้าน “อุตสาหะ” ของพัฒนาการ

เด็กที่อยู่ในขั้นตอนนี้ จะประสบความสำเร็จทางวิชาการ (Academic) ที่แตกต่างกัน (Varying) โดยผู้ประสบความสำเร็จสูง จะให้ “คุณค่าในตนเอง” (Self-esteem) สูงตาม บนพื้นฐานของ “แนวโน้มความช่ำชอง” (Mastery orientation) อาทิ การทำงานหนัก (Industriousness) ความใส่ใจ (Attention) ปณิธานที่แน่วแน่ (Determination) และการ “กัดไม่ปล่อย” (Stick-to-itiveness) หากเด็กไม่สามารถทำงานให้บรรลุผล เขาก็มักเชื่อว่า จะต้องเพิ่มความพยายาม อันเป็นคุณสมบัติ (Attribute) ของความสำเร็จ

ในขณะเดียวกัน เด็กในขั้นตอนนี้ จะเปรียบเทียบความสามารถ และผลสัมฤทธิ์ กับเพื่อนที่อยู่ในรุ่นราวคราวเดียวกัน (Peer) แต่ถ้าเด็กมอง (Perceive) ว่า ตนไม่สามารถทำได้ดีเท่ากับเพื่อนฝูง ก็อาจสูญเสียความมั่นใจ (Confidence) ในความสามารถและความสำเร็จ จนเกิดความรู้สึก “ด้อยปัญญา” อันเป็นอีกด้านหนึ่งของขั้นตอนนี้ในทฤษฏีของเอริคสัน

เด็กบางคนมองว่า ความล้มเหลวนี้เกิดจาก (Attribute to) การขาดความสามารถและพัฒนาสภาวะ “ไร้สมรรถภาพ” (Helplessness) ซึ่งเด็กได้เรียนรู้ผ่านความล้มเหลวครั้งแล้วครั้งเล่า (Repeated) จนประพฤติตนแบบช่วยตัวเองไม่ได้

และนี่เป็นจุดที่ครูประถมต้นสามารถเข้ามาช่วยเหลือและให้การสนับสนุน (Supportive) เด็ก โดยมอบหมายงานที่เขาสามารถประสบความสำเร็จได้ และส่งเสริมให้เขาทำดีที่สุด

ต่อไปนี้คือสิ่งที่ครูประถมต้นสามารถทำได้เพื่อให้บรรลุจุดมุ่งหมายดังกล่าว

  • จัดให้มีกิจกรรมที่เด็กสามารถทำได้สำเร็จ เพื่อว่าเขาจะได้ประสบการณ์ความพึงพอใจ (Satisfaction) ที่ได้จากงานที่เสร็จแล้ว
  • ประยุกต์ใช้ทฤษฎี “พหุปัญญา” (Multiple Intelligence) ของนักจิตวิทยา ฮาวเวิร์ด การ์เน่อร์ (Howard Garner) กับการสอน โดยให้เด็กทำในสิ่งที่ตนเองถนัด (Excel) เด็กทุกคนพัฒนาทักษะและความสามารถในบางเรื่อง (Area) ดังนั้น ครูประถมต้นพึงสร้างสภาพแวดล้อมในชั้นเรียนที่ทำให้เด็กมี “สมรรถนะ” (Competence) ในบางเรื่องที่เขามีปัญญาเฉพาะ (Particular intelligence)
  • สนับสนุนและส่งเสริมความพยายาม (Effort) ของเด็ก ตัวอย่างเช่น กล่าวคำชมเมื่องานเสร็จ และชี้ให้เห็นถึงความสำเร็จหลังความพยามยามครั้งแล้วครั้งเล่า

แหล่งข้อมูล:

  1. Morrison, George S. (2014). Fundamentals of Early Childhood Education (7th Ed). Upper Saddle River, NJ: Pearson Education, Inc.
  2. Stages of Social-Emotional Development - http://childdevelopmentinfo.com/child-development/erickson/ [2015, October 5].

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน