หน้าหลัก » Blogs » วัยประถมต้น - ดูแลอย่างไร ไปสู่ความเป็นเลิศ ตอนที่ 170 : การสอนให้คิดเป็น (1)

สารบัญ

บทความที่เกี่ยวข้อง


การสอนให้คิดเป็น

การใช้เหตุผล (Reasoning) เป็น 1 ใน 6 R ของโปรแกรมของเด็กปฐมวัย นักการศึกษา เชื่อมั่นว่า ถ้าเด็กสามารถคิดเป็น ก็จะมีส่วนร่วมอย่างมีความหมาย (Meaningful) ในหลักสูตรเนื้อหาวิชา (Subject-matter) ความเข้มข้น (Rigor) และความท้าทาย (Demand) ในที่ทำงาน (Workplace) และ [ความท้าทาย] ในชีวิต

ดังนั้น ครูประถมต้นจำนวนไม่น้อยที่ได้ผนวกการสอนให้การคิดเป็นเข้าเป็นแผนบทเรียนรายวัน โดยอ้างอิงระดับการตั้งคำถามตามลำดับชั้น (Hierarchy of questioning) ของ เบ็นจามิน บลูม (Benjamin Bloom) วัตถุประสงค์หลักข้อหนึ่ง คือการถามเด็กที่เลื่อนชั้นขึ้นไปในลำดับที่สูงขึ้น โดยเริ่มต้นคิดจากความรู้ แล้วลงเอยด้วยการประเมินผล

คำถามจากครูประถมต้น ไม่เพียงแต่ท้าทายเด็กให้รู้จักคิด แต่ยังส่งเสริมทักษะทางภาษา สังคม และพฤติกรรม แทนที่จะขอให้เด็กเพียงท่องจำข้อมูล (ซึ่งเป็นระดับต่ำสุด) ครูประถมต้นควรสนับสนุนให้เขาคิดเชิงวิจารณ์ (Critical thinking) เกี่ยวกับข้อมูล แก้ปัญหา และสะท้อนกลับ (Reflect) ต่อไปนี้เป็นแนวทางส่งเสริมการคิดในชั้นเรียน

  • ให้เด็กมีอิสรภาพ (Freedom) และความมั่นคงปลอดภัย (Security) ในการเป็นนักคิดสร้างสรรค์
  • สนับสนุนให้เด็ก ค้นหาคำตอบอื่นหรือทางเลือกอื่น (Alternative solution) แทนที่จะพยายามค้นหาคำตอบที่ถูกต้องเพียงคำตอบเดียว ตั้งคำถามปลายเปิด (Open-ended) แทนที่จะต้องตอบว่า “ใช่” หรือ “ไม่ใช่”
  • สร้างวัฒนธรรมในชั้นเรียน ที่เด็กมีเวลา โอกาส และวัสดุที่สร้างสรรค์
  • บูรณาการการคิดให้เป็น เข้ากับหลักสูตร เพื่อเด็กเรียนรู้ที่จะคิดให้เป็น ระหว่างช่วงเวลาที่อยู่ในโรงเรียน

เบ็นจามิน บลูม ได้จัดขอบเขตการรับรู้ (Cognitive domain) ออกเป็น 6 ประเภทจากต่ำสุดไปสูงสุด ดังนี้

  1. ความรู้ (Knowledge) – อันประกอบด้วย ความรู้ของ (1) เนื้อหาวิชา (2) ความคิดหลัก (3) วันที่ เหตุการณ์ และสถานที่ และ (4) การสังเกตและการจดจำข้อมูล
  2. ความเข้าใจ (Comprehension) – อันประกอบด้วย (1) การพยากรณ์ผลที่ตามมา (2) สาเหตุตามลำดับ กลุ่ม และการสรุป (Infer) (3) การแปลความหมายข้อเท็จริง เปรียบเทียบความเหมือนและความแตกต่าง (4) การแปลงความรู้ให้เป็นบริบทใหม่ และ (5) การเข้าใจข้อมูลและแปลผล (Interpret)
  3. การประยุกต์ใช้ - อันประกอบด้วย (1) การแก้ปัญหา โดยใช้ทักษะที่จำเป็นหรือความรู้ (2) การใช้วิธี แนวความคิด และทฤษฎี ในสถานการณ์ใหม่
  4. การวิเคราะห์ - อันประกอบด้วย (1) การค้นหาส่วนประกอบ (2) การรับรู้ความเห็นที่ซ่อนเร้น (3) การจัดระเบียบของบางส่วน และ (4) การมองเห็นรูปแบบ
  5. การสังเคราะห์ - อันประกอบด้วย (1) การพยากรณ์ และสรุป (2) การเชื่อมความสัมพันธ์ของความรู้จากแหล่งต่างๆ (3) การสรุปเป็นภาพกว้าง จากข้อเท็จจริงที่ได้รับ และ (4) การใช้ความคิดเก่าในการสร้างความคิดใหม่
  6. การประเมินผล - อันประกอบด้วย (1) การรับรู้ด้วยวิจารณญาณ (Subjectivity) (2) การตรวจสอบคุณค่าของประจักษ์หลักฐาน (3) การตัดสินใจเลือกบนพื้นฐานของเหตุผล (4) การประเมินคุณค่าของทฤษฎีและการนำเสนอ และ (5) การเปรียบเทียบแล้วแยกแยะ (Discriminate) ความคิด

แหล่งข้อมูล:

  1. Morrison, George S. (2014). Fundamentals of Early Childhood Education (7th Ed). Upper Saddle River, NJ: Pearson Education, Inc.
  2. Benjamin Bloom - http://en.wikipedia.org/wiki/Benjamin_Bloom [2015, November 26].

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน