หน้าหลัก » บทความ » สอนลูกเรื่องกระดาษ (Teaching Children about Paper)

สารบัญ

บทความที่เกี่ยวข้อง


บทนำ

สอนลูกเรื่องกระดาษ

สอนลูกเรื่องกระดาษ (Teaching Children about Paper) หมายถึง การจัดกิจกรรมให้เด็กปฐมวัยได้เรียนรู้เกี่ยวกับวัตถุแผ่นบางๆ โดยทำจากเปลือกไม้ ฟาง เศษผ้าและอาจมีส่วนผสมอย่างอื่น เพื่อช่วยให้ได้คุณสมบัติของกระดาษตามต้องการ กระดาษเป็นสิ่งที่อยู่รอบๆตัวเด็กและลักษณะของกระดาษเป็นสิ่งที่น่าสนใจ สามารถนำมาเป็นสื่อการเรียนรู้ให้แก่เด็กได้รู้จักและสร้างกระบวนการเรียนรู้ให้เกิดแนวคิดว่ากระดาษมีรูปร่าง ลักษณะ สี พื้นผิว ขนาด ปริมาณเป็นอย่างไร รวมทั้งยังสามารถนำมาผลิตเป็นของใช้ ของเล่นและอื่นๆที่เป็นประโยชน์ในชีวิต เรื่องกระดาษจึงเป็นสาระหนึ่งที่น่าสนใจจัดการเรียนรู้ให้แก่เด็กปฐมวัย

การสอนเรื่องกระดาษมีความสำคัญอย่างไร?

เด็กๆได้สัมผัสกระดาษจากของใช้ ของเล่นที่อยู่ในชีวิตประจำวัน เช่น หนังสือ สมุด ภาพวาด ถุงใส่ขนม กล่องใส่รองเท้า กระดาษเช็ดมือ เช็ดปาก เด็กบางคนโดยสารรถประจำทางมาโรงเรียนก็จะได้รับตั๋วรถโดยสารหลังชำระค่าเดินทางแล้ว หรือในระหว่างทางเห็นกระดาษโฆษณาติดไว้ที่ป้ายหรือเสาไม้ เมื่อไปห้างสรรพสินค้าบริเวณประตูทางเข้ามักจะมีคนมาแจกใบแนะนำสินค้า เราจะเห็นของเล่นหลากหลายชนิดใช้กระดาษพับ เช่น จรวดกระดาษ ว่าว หมวกนางพยาบาล หมวกทหารหรืออื่นๆ บางครั้งเกมตัดต่อภาพที่จูงใจให้เด็กติดตามดูภาพที่จะปรากฏ เมื่อชิ้นส่วนของเกมแต่ละชิ้นต่อกันสนิทก็ทำจากกระดาษแข็ง ผู้ใหญ่นำกล่องลังกระดาษใส่เครื่องใช้มาเจาะทางเข้าออกเป็นอุโมงค์ให้เด็กเล่นมุดแอบ ก็เป็นของเล่นที่เด็กทุกคนไม่เคยปฏิเสธ ถ้วยกระดาษใส่ขนมหวานอย่างเช่น ขนมปุยฝ้าย แผ่นกระดาษรองถาดขนมเค้ก ชวนให้ขนมน่าลิ้มรสมากยิ่งขึ้น กระดาษยังใช้ประดิษฐ์สิ่งของในงานประเพณีต่างๆ เช่น ทำโคมลอยในประเพณียี่เป็ง ทำตุงประเภทต่างๆ ใช้ประกอบพิธีกรรมปรากฏในท้องถิ่นภาคเหนือของไทย ในวันตรุษจีนหรือวันปีใหม่ของชาวจีนจะใช้กระดาษสีแดงห่อเงินแจกลูกหลาน สินค้าที่เราชำระเงินแล้วคนขายจะให้ใบรับเงินแสดงราคาที่พิมพ์ลงกระดาษจากเครื่องคำนวณเงินอัตโนมัติ จึงอาจจะกล่าวได้ว่ากระดาษเป็นส่วนหนึ่งในชีวิตประจำวันของคนเรา ที่นำมาใช้ในเขียน พิมพ์ สื่อสาร รวมถึงใช้ประดิษฐ์และตกแต่งสิ่งต่างๆอีกมากมาย การสอนให้เด็กรู้จักกระดาษจึงมีความสำคัญที่เด็กควรรู้เกี่ยวกับ รูปร่าง ลักษณะ ประเภท ประโยชน์และการนำกระดาษไปใช้ ดังปรากฏในโครงสร้างของหลักสูตรการศึกษาปฐมวัยพุทธศักราช 2546 สาระการเรียน รู้เรื่อง สิ่งต่างๆรอบตัว และสอดคล้องกับที่สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.) ได้กำหนดสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ ตามมาตรฐานการเรียนรู้การศึกษาขั้นพื้นฐานตามมาตรฐานการเรียนรู้วิทยาศาสตร์สำหรับเด็กปฐม วัย อยู่ในสาระที่ 3 : สารและสมบัติของสาร มาตรฐาน ว 3.1 : เข้าใจสมบัติของสาร ความสัมพันธ์ระหว่างสมบัติของสารกับโครงสร้างและแรงยึดเหนี่ยวระหว่างอนุภาค มีกระบวนการสืบเสาะหาความรู้และจิตวิทยาศาสตร์ สื่อสารสิ่งที่เรียนรู้และนำความรู้ไปใช้ประโยชน์

การสอนเรื่องกระดาษมีประโยชน์ต่อเด็กอย่างไร?

การสอนเรื่องกระดาษจะมีประโยชน์ต่อเด็กในการส่งเสริมพัฒนาการ ตามจุดมุ่งหมายของหลักสูตรการศึกษาปฐมวัยดังนี้

  • ส่งเสริมด้านสติปัญญา เช่น การที่ให้เด็กได้รู้จักกระดาษด้วยการให้เห็นรูปร่าง ลักษณะ ขนาด สี รูปทรงเรขา คณิต พื้นผิว ประเภทของกระดาษและการนำกระดาษไปใช้ เด็กจะได้ฝึกใช้ภาษาสื่อสารที่เหมาะสมกับวัยเกี่ยวกับกระดาษ ทั้งการฟัง พูด อ่านและเขียน เช่น พูดหรือเขียนว่า “กระดาษสีแดงแผ่นใหญ่” “หนูใช้กระดาษแผ่นนี้ห่อของขวัญ” “กระดาษพับได้เป็นกระเป๋าสี่เหลี่ยม” ฯลฯ การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ที่ส่งเสริมให้เด็กค้นคว้าเรื่องกระดาษผ่านประสาทสัมผัส โดยกระบวนการแสวงหาความรู้ด้วยตนเอง จะส่งเสริมให้มีความสามารถในการคิดและแก้ปัญหา เกิดเจตคติที่ดีต่อการเรียนรู้และมีทักษะในการแสวงหาความรู้
  • ส่งเสริมด้านร่างกาย เช่น การให้เด็กรู้จักใช้ประโยชน์จากกระดาษทิชชูทำความสะอาดร่างกาย เป็นการฝึกสุขนิสัยที่ดีให้แก่เด็ก หรือการที่เด็กได้ใช้มือจับ ตัด ขยำ ขยี้กระดาษ กล้ามเนื้อของเด็กจะได้ทำงาน เกิดความแข็งแรงและความคล่องแคล่วประสานสัมพันธ์กัน
  • ส่งเสริมทางด้านสังคม เช่น เด็กใช้กระดาษห่อของขวัญและนำมามอบให้เพื่อนๆในวันเกิดหรือวันปีใหม่ เป็นต้น เป็นการสอนการอยู่ร่วมกันกับคนอื่นอย่างมีความสุข
  • ส่งเสริมด้านอารมณ์ จิตใจ เช่น การที่เด็กได้ใช้กระดาษวาดภาพ ระบายสี ใช้กระดาษเป็นอุปกรณ์ประกอบ การเคลื่อนไหวตามจินตนาการ ใช้หุ่นกระดาษ หรือสวมหน้ากากกระดาษแสดงละคร ออกแบบลวดลายจรวดกระดาษ ทำการ์ดเชิญ เป็นต้น กิจกรรมดังกล่าวสามารถส่งเสริมให้เด็กได้แสดงออกทางศิลปะและดนตรี ทำให้สุขภาพจิตดีมีความสุข เป็นการช่วยส่งเสริมพัฒนาการทางอารมณ์และจิตใจ

การสอนเด็กจากการใช้กระดาษ เป็นกิจกรรมที่เน้นให้เด็กทำด้วยตนเอง จะส่งเสริมให้พวกเขาได้พัฒนาการทั้งสี่ด้านตามจุด มุ่งหมายของหลักสูตรการศึกษาปฐมวัย

ครูสอนเรื่องกระดาษให้ลูกที่โรงเรียนอย่างไร?

การจัดกิจกรรมการเรียนรู้สำหรับเด็กปฐมวัยเรื่อง “กระดาษ” ครูนำมาจัดกิจกรรมการเรียนรู้สำหรับเด็กปฐมวัยได้ในกิจกรรมหลักทั้งหกตามหลักสูตรการศึกษาปฐมวัย พุทธศักราช 2546 ดังนี้

  • กิจกรรมเคลื่อนไหวและจังหวะ ใช้กระดาษเป็นอุปกรณ์ประกอบการเคลื่อนไหวประกอบจังหวะ โดยครูตัดกระดาษสีเป็นริ้วยาวๆ ให้เลือกกระดาษสีแผ่นบางเบา เพื่อให้กระดาษพลิ้วไปมาเมื่อเด็กโบกสะบัด เด็กจะคิดจินตนาการตามอย่างเพลิดเพลิน หรือครูนำกระดาษโปสเตอร์แข็งมาเขียนโครงร่างภาพสัตว์ พืช สิ่งของให้เด็กคาดศีรษะและเคลื่อนไหวตามคำบรรยาย เหตุการณ์ นิทานหรือให้เด็กเลียนแบบท่าทางสัตว์ที่เขาคาดศีรษะไว้ก็ได้
  • กิจกรรมสร้างสรรค์ งานที่ใช้กระดาษสร้างสรรค์โดยตรง ได้แก่ การพับกระดาษ ตัดกระดาษ ปะติดเป็นภาพตามที่สนใจหรือติดลงในภาพโครงร่าง กระดาษที่ใช้ในงานดังกล่าวจะเป็นกระดาษบางเบา เพื่อให้เด็กฉีกหรือขยุ้มเป็นก้อนเล็ก ติดปะลงที่ภาพให้เกิดความสวยงาม พับกระดาษเป็นรูปทรงของสัตว์ พืชและสิ่งของต่างๆ ขยำกระดาษเป็นภาพสามมิติแล้วติดกระดาษสีทับอีกครั้ง เช่น ทำผลไม้ ผัก ของเล่น ของใช้จำลองที่ตรงกับหน่วยการสอนต่างๆ ในหน่วยการสอนเรื่องกระดาษ เด็กจะเห็นคุณลักษณะของกระดาษแต่ละประเภทที่เลือกใช้ให้เหมาะแก่งานนั้นๆ นอกจากงานฉีก พับ ตัดกระดาษแล้ว ให้เด็กประดิษฐ์สิ่งของเครื่องใช้ ของเล่นจากกระดาษชนิดต่างๆ เช่น ทำหน้ากาก ทำหัวสัตว์ งานวาดภาพระบายสี จำเป็นต้องใช้กระดาษเป็นอุปกรณ์สำคัญ ครูควรให้เด็กสังเกตลักษณะของกระดาษก่อนทำงาน การสังเกตประเภทกระดาษเป็นการเชื่อมโยงประสบการณ์มาจากกิจกรรมเสริมประสบการณ์ เช่น งานวาดภาพระบายสีน้ำต้องการกระดาษเนื้อหนาขนาด 100 ปอนด์ จะได้ชิ้นงานที่มีความสวยงามมากกว่ากระดาษเนื้อเบาบางซึ่งเหมาะกับงานฉีก พับ ตัดเป็นภาพต่างๆ
  • กิจกรรมกลางแจ้ง ให้เด็กเล่นเกมมุดลังกระดาษ แข่งกันมุดให้ถึงจุดหมายปลายทาง เล่นว่าวกระดาษ ปาจรวดกระดาษ เล่นขับรถ (ทำท่าทาง) ผ่านด่านเก็บค่าผ่านทาง เมื่อจ่ายเงินกระดาษเจ้าหน้าที่จะให้ตั๋วกระดาษแล้วจึงจะขับรถผ่านไปได้ (ครูเล่นเป็นเจ้าหน้าที่ขายตั๋ว)
  • กิจกรรมเสรี ที่มุมบ้าน เด็กๆชอบเล่นสมมติ ชี้ชวนให้เด็กจัดงานกินเลี้ยงวันเกิด เด็กนำการ์ดเชิญส่งไปให้เพื่อน เมื่อเพื่อนมางานเลี้ยงปาร์ตี้จะสวมหมวกกระดาษสี จัดบ้านด้วยกระดาษสีสายรุ้งสวยงาม ที่มุมร้านค้าวางกระดาษประเภทต่างๆที่ชั้นขายของให้ลูกค้าเลือกซื้อ เช่น กระดาษทิชชูแบบม้วนและแบบกล่อง กระดาษเขียนจดหมาย กระดาษถ่ายสำเนา ที่มุมหนังสือ จัดหนังสือสำหรับเด็กไว้ตามปกติให้เด็กเลือกอ่านแต่ในหน่วยการสอนเรื่องกระดาษนี้ ครูชี้แนะให้เด็กดูและสัมผัสกระดาษที่ใช้ทำหนังสือ เด็กจะรู้สึกถึงความแตกต่างของเนื้อกระดาษที่นำมาพิมพ์จะไม่เหมือนกัน
  • เกมการศึกษา นำกระดาษชนิดต่างๆมาให้เด็กสัมผัสและจำแนกตามขนาด สี รูปร่าง กลิ่น ผ่านการเล่นเกมในรูปแบบต่างๆ เช่น เกมจับคู่ภาพเหมือน เกมลอตโต เกมโดมิโน เป็นต้น
  • กิจกรรมเสริมประสบการณ์ เริ่มต้นจากความสนใจของเด็กจะช่วยให้เด็กเรียนด้วยความกระตือรือร้น ครูและเด็กร่วมกันกำหนดคำถามที่น่าสนใจ เพื่อจะนำไปสู่การสืบเสาะหาความรู้ เช่น กระดาษมีรูปร่างลักษณะอย่างไร? เราใช้กระดาษทำอะไรได้บ้าง? เราทำกระดาษได้อย่างไร? เพื่อเป็นพื้นฐานให้เด็กเป็นผู้มีเหตุผล เด็กควรได้เรียนรู้จากการปฏิบัติจริง มีกระดาษเป็นสื่อการเรียนและหาคำตอบทีละหนึ่งคำตอบ ในที่นี้เสนอตัวอย่างเรื่อง เราใช้กระดาษทำอะไรได้บ้าง? เด็กแสวงหาคำตอบด้วยวิธีการทางวิทยาศาสตร์ เช่น

    สังเกต : ให้เด็กได้เห็นกระดาษ สัมผัส ลูบ จับ ฯลฯ

    ตั้งปัญหา : คำถามที่อยากรู้เกี่ยวกับกระดาษ

    คาดคะเน/สมมติฐาน : เด็กนำคำถามมาคิด คาดคะเน/สมมติฐาน เราใช้กระดาษเป็นของเล่น ของใช้

    ทดสอบสมมติฐาน : ให้เด็กไปรวบรวมข้อมูลหรือหลักฐานเพื่อแก้ปัญหา คือ ให้เด็กไปสำรวจดูของใช้ที่ทำจากกระดาษในห้องเรียน (หนังสือ สมุดต่างๆ กระดาษทิชชู) ห้องสมุด (หนังสือ แผ่นป้าย ประชาสัมพันธ์) ห้องครัว (ถุงกระดาษบรรจุของ สลากติดบรรจุภัณฑ์ ฯ) ห้องน้ำ (กระดาษทิชชู) สอบถามผู้ใหญ่และทำของเล่นจากกระดาษ (พับหมวกทหาร/พับจรวด)

    สรุป : เด็กๆนำหลักฐานที่รวบรวมไว้มานำเสนอ อภิปรายและสรุปร่วมกันว่าเป็นไปตามสมมติฐานหรือไม่

พ่อแม่ผู้ปกครองจะสอนเรื่องกระดาษให้ลูกที่บ้านอย่างไร?

พ่อแม่ผู้ปกครองจะสอนเรื่องกระดาษให้ลูกที่บ้านดังนี้

  • พ่อแม่กระตุ้นความสนใจลูกเรื่องกระดาษ เช่น พ่อแม่ทำการจดบันทึกประจำวันลงในสมุด หรือให้ลูกทำกิจกรรมเกี่ยวกับกระดาษ เช่น เวลาลูกวาดภาพหรือทำการบ้าน พ่อแม่สามารถชี้ให้ลูกเห็นว่าปัจจุบันกระดาษยังได้รับความนิยมในการจดบันทึกมากที่สุด
  • พ่อแม่กับลูกเล่นเกมตามหากระดาษ โดยพ่อแม่ให้ลูกรวบรวมกระดาษชนิดต่างๆในบ้านมาให้ได้มากที่สุด แล้วทำการตรวจนับเพื่อให้คะแนน วิธีนี้จะสอนให้ลูกสามารถแยกแยะกระดาษออกจากวัสดุอื่น
  • ให้ลูกได้ใช้ สัมผัสกระดาษจากสิ่งต่างๆรอบตัว บรรจุภัณฑ์ต่างๆที่ทำจากกระดาษ เช่น ถ้วยกระดาษใส่ของเย็น ของร้อน ถาดใส่อาหารสำเร็จรูปที่ปัจจุบันใช้กันอย่างแพร่หลาย เนื่องจากคนนิยมรับประทานอาหารนอกบ้านมากขึ้นและต้องการความสะดวกรวดเร็ว นอกจากนี้มีกระดาษห่อขนมปังแห้ง กระดาษห่อแซนวิช (sandwich) กระดาษห่อผลไม้ ถุงกระดาษบรรจุเสื้อผ้า ของใช้ กล่องกระดาษใส่รองเท้า กระดาษห่อของขวัญ ชนิดต่างๆ กล่องบรรจุสินค้าชิ้นใหญ่ เช่น กล่องโทรทัศน์ พัดลม ตู้เย็น พ่อแม่ลองฉีกผิวของกล่องบรรจุเครื่องใช้ไฟฟ้าดังกล่าวออก จะพบว่ามีกระดาษลูกฟูกอยู่ข้างในอีกชั้นหนึ่ง ให้เด็กลองสัมผัสผิวขรุขระของกระดาษลูกฟูก ฯลฯ เด็กจะสนใจและเพลิดเพลินกับสิ่งที่ได้สัมผัส พ่อแม่สามารถใช้กระดาษเหล่านี้เป็นเครื่องกระตุ้นประสาทสัมผัสของเด็กได้เป็นอย่างดี เด็กจะเห็นสี ลวดลาย ขนาดและรูปร่างของกระดาษ ได้สัมผัส ลูบ คลำเพื่อบอกถึงความแข็ง หนา เรียบหรือขรุขระ กระดาษบางชนิดมีกลิ่นหอมเพราะผ่านการปรุงแต่งมาได้แก่ กระดาษการ์ดหอม ใช้เป็นการ์ดเชิญแต่งงานหรืองานปาร์ตี้ เด็กจะได้สัมผัสกลิ่นจากกระดาษและลองให้ลูกฉีกกระดาษเนื้อแข็งๆหรือขยำกระดาษแก้ว จะได้ยินเสียงกระดาษเสียดสีกัน หูจะทำหน้าที่บันทึกความจำเสียงนี้ไว้เป็นประสบการณ์อย่างหนึ่งสำหรับเด็ก
  • ให้เด็กเล่นเกมจากกระดาษ นำกระดาษสีที่มีขนาดและรูปร่างแตกต่างกัน มาเล่นเกมเรียงลำดับจากใหญ่ไปหาเล็กหรือเล็กไปหาใหญ่ เรียงตามสีประจำสัปดาห์ เรียงให้เหมือนแบบที่กำหนดไว้ (กระดาษลัง กระดาษห่อของขวัญ กระดาษทิชชู)
  • ทำของใช้ในบ้านจากกระดาษโดยให้ลูกมีส่วนร่วม เช่น ทำกรอบรูปกระดาษ ทำกล่องใส่ของ พับหมวกกระ ดาษสวมกันแดด
  • ทำของเล่นจากกระดาษ เช่น ตุ๊กตากระดาษและเสื้อผ้า ลูกบอลกระดาษที่ใช้กระดาษหนังสือพิมพ์ม้วนเป็นก้อนกลม ติดกระดาษกาวแล้วใช้กระดาษสีปิดทับให้สวยงาม ใช้โยนเล่นกลิ้งไปมา
  • นำสิ่งต่างๆที่สำคัญเกี่ยวกับลูกซึ่งทำด้วยกระดาษมาให้ดู เช่น ใบสูติบัตร สมุดบันทึกสุขภาพ
  • ในบ้านของเราจะมีกระดาษหลายชนิด เพื่อการใช้งานที่แตกต่างกันและบอกรสนิยมในการใช้ชีวิตประจำวัน เช่น กระดาษทิชชูชนิดม้วนจะมีเนื้อหยาบ นิยมใช้เช็ดมือหรือใช้เป็นกระดาษชำระในห้องน้ำ ส่วนกระดาษทิชชูที่บรรจุในกล่องสวยงาม มีเนื้อนุ่ม บางชนิดมีลวดลายและกลิ่นหอม จะนำมาใช้เช็ดหน้า ปาก นิยมวางไว้ที่โต๊ะรับประทานอาหารและโต๊ะแต่งตัว เมื่อพ่อแม่จัดบ้านให้ลูกช่วยนำทิชชูไปวางในที่ที่กล่าวไว้ และให้ลูกช่วยพับทิชชูแบบง่ายๆใส่แก้วเพื่อให้หยิบใช้ได้สะดวก นอกจากเด็กจะได้สัมผัสเนื้อกระดาษทิชชูแล้ว การพับยังทำให้เด็กได้ทำงานใช้มือและความคิดที่จะทำตามแบบในขั้นตอนที่กำหนด

การจัดกิจกรรมการเรียนรู้เรื่องกระดาษโดยครอบครัวผ่านสภาพการณ์จริง ให้เด็กได้รับคำแนะนำจากผู้ปกครองและเน้นให้สัมผัสจับต้องด้วยกิจกรรมที่สนุก คือ เล่น ทำ และได้นำไปใช้จริงย่อมทำให้การเรียนรู้เกิดความหมายต่อเด็ก

เกร็ดความรู้เพื่อครู

กระดาษลูกฟูก เป็นกระดาษอีกชนิดหนึ่งที่นำมาขึ้นลอนเป็นลูกฟูก ครูสามารถนำกระดาษลูกฟูกมาผลิตเป็นอุปกรณ์การสอนได้ดีเพราะหาง่าย น้ำหนักเบา สามารถทำรูปร่างต่างๆได้ เป็นวัสดุเหลือใช้ที่ได้มาจากกล่องบรรจุภัณฑ์ต่างๆ เช่น ผัก ผลไม้ เครื่องใช้ไฟฟ้าฯ

กระดาษหนังสือพิมพ์ เป็นกระดาษที่มีมากเพราะใช้พิมพ์ข่าวที่เป็นปัจจุบัน เมื่ออ่านแล้วข่าวจะไม่ทันสมัย ดังนั้นกระดาษหนังสือพิมพ์จึงเป็นวัสดุเหลือใช้ที่น่าสนใจ นำมาจัดกิจกรรมลดภาวะโลกร้อน โดยการใช้วัสดุต่างๆซ้ำ เช่น นำกระ ดาษหนังสือพิมพ์ไปใช้เช็ดกระจก จัดทรงรองเท้า ซับรองเท้าที่เปียกชื้น ทำกระป๋องเพาะต้นกล้า ใช้ห่อผลไม้ที่จะสุกคาต้น เพื่อป้องกันแมลงรบกวน ใช้เก็บกวาดเศษแก้วที่ตกแตกกระจายทั่วพื้น โดยการนำกระดาษหนังสือพิมพ์ชุบน้ำเช็ด เศษแก้วจะติดกระดาษหนังสือพิมพ์มา เป็นต้น

บรรณานุกรม

  1. ทศ คณนาพร. (2550). เรื่องเล่าเวียงเจียงใหม่. เชียงใหม่ : สำนักงานเทศบาลนครเชียงใหม่.
  2. พิทยาภรณ์ มานะจุติ. (2552). วิทยาศาสตร์สำหรับเด็กปฐมวัย. เชียงใหม่ : มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
  3. ปรียา นพคุณ และยุพา วีระไวทยะ. (2544). การสอนวิทยาศาสตร์แบบมืออาชีพ. (พิมพ์ครั้งที่ 2) กรุงเทพมหานคร: มูลนิธิสดศรี–สฤษดิ์วงศ์.
  4. สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ. (2546). คู่มือหลักสูตรการศึกษาปฐมวัย พุทธศักราช 2546. (สำหรับเด็กอายุ 3-5 ปี). กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์คุรุสภาลาดพร้าว.
  5. สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. (2551). แนวทางการจัดการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ปฐมวัย ตามหลักสูตรการศึกษาปฐมวัย 2546. กรุงเทพมหานคร: สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี.
  6. อุษณีย์ โพธิสุข. (2546). ฝึกเด็กให้เป็นนักคิด. กรุงเทพมหานคร: มูลนิธิสดศรี–สฤษดิ์วงศ์.
  7. www.supremeprint.net/index.php?lay=show&ac=article&Id.ชนิดของกระดาษต่างๆ ใช้ในวงการพิมพ์ตั้งแต่ราคากระดาษราคาถูก. ค้นคว้า เมื่อ 13 มิถุนายน 2557.
  8. www.mew6.com/composer/package/package_20.php.บรรจุภัณฑ์กระดาษ. ค้นคว้าเมื่อ 12 มิถุนายน 2557.
  9. www.supremeprint.net/index.php?lay=show&ac=article&Id .ชนิดของกระดาษต่างๆ ใช้ในวงการพิมพ์ตั้งแต่ราคากระดาษราคาถูก . ค้นคว้า เมื่อ 13 มิถุนายน 2557.
  10. www.kmp.co.th/.บรรจุภัณฑ์กระดาษ. ค้นคว้าเมื่อ 13 มิถุนายน 2557.
  11. home.kapook.com/view72744.html.10ไอเดียใช้ประโยชน์จากหนังสือพิมพ์ให้คุ้มค่า. ค้นคว้าเมื่อ 14 มิถุนายน 2557.

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน