หน้าหลัก » บทความ » สอนลูกเรื่องดอกดาวเรือง (Teaching Children about Marigold)

สารบัญ

บทความที่เกี่ยวข้อง


บทนำ

สอนลูกเรื่องดอกดาวเรือง

การสอนลูกเรื่องดอกดาวเรือง (Teaching Children about Marigold) เป็นการจัดกิจกรรมส่งเสริมการเรียนรู้ให้เด็กปฐมวัยเกี่ยวกับธรรมชาติของดอกไม้ชนิดหนึ่งที่มีสีเหลือง หรือสีส้ม เรียกว่า ดอกดาวเรือง ดอกจะแบ่งออกเป็น 2 ลักษณะ คือ ดอกวงนอกมีลักษณะคล้ายลิ้น หรือเป็นรูปรางน้ำซ้อนกันแน่น บานแผ่ออกปลายม้วนลง มีจำนวนมาก โคนกลีบดอกเป็นหลอดเล็ก ปลายดอกเป็นรอยหยัก กลิ่นหอมฉุน ส่วนดอกวงในเป็นหลอดเล็กอยู่ตรงกลางช่อดอก มีจำนวนมาก ส่วนกลีบเลี้ยงดอกเป็นสีเขียวเชื่อมติดกันหุ้มโคนช่อดอก ก้านชูดอกยาว ดอกดาวเรืองเป็นดอกไม้ที่สีสันสวยงาม มีประโยชน์หลายประการ ชื่อดาวเรืองเป็นชื่อมงคล หมายถึงความเจริญรุ่งเรือง และใช้เป็นดอกไม้ประจำรัชกาลที่ 9 ซึ่งปัจจุบันในช่วงเดือนตุลาคม พ.ศ. 2560 พสกนิกรชาวไทยทั่วประเทศร่วมใจกันใช้ดอกดาวเรือง หรือพวงมาลัยดอกดาวเรือง ไปสักการะพระบรมฉายาลักษณ์ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช รัชกาลที่ 9 พระผู้เสด็จสู่สวรรคาลัย ซึ่งเป็นการแสดงความนอบน้อมของชาวไทย ด้วยรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณของพระองค์ ที่ทรงงานเพื่อความสุขของประชาชน

การสอนเรื่องดอกดาวเรือง มีความสำคัญอย่างไร?

  • ดอกดาวเรือง เป็นส่วนประกอบอย่างหนึ่งของพืช เป็นเรื่องเกี่ยวกับธรรมชาติรอบตัวเด็ก จึงเป็นเรื่องที่เด็กควรได้รู้จัก
  • ดอกดาวเรืองเป็นดอกไม้ที่นำมาใช้ประโยชน์หลายประการ เพราะดอกดาวเรืองที่ตัดดอกมาแล้วก็ยังคงทนนานหลายวัน เช่น นิยมใช้จัดปักแจกัน และร้อยพวงมาลัยบูชาพระ ใช้ประดับอาคารสถานที่ให้เกิดความสวยงาม เพราะดอกดาวเรืองมีสีเหลืองหรือส้มที่สดใส ดอกดาวเรืองใช้เป็นสมุนไพรรักษาแผลให้หายเร็ว สมานเนื้อ และแก้อาการชักได้
  • ชื่อของดอกดาวเรืองหมายถึง ความเจริญรุ่งเรือง คนจึงนิยมปลูกไว้ที่บ้าน และสถานที่ทำงาน ตลอดจนนำไปบูชาสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่ตนเองนับถือ และประดับในงานมงคล เช่น งานแต่งงาน งานพระราชทานปริญญาบัตรของสถาบันการอุดมศึกษาทั่วประเทศอยู่บ่อยครั้ง และมอบดอกดาวเรืองหรือพวงมาลัยดาวเรืองให้กันและกัน
  • ดอกดาวเรืองเป็นดอกไม้ประจำพระองค์ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช รัชกาลที่ 9 พสกนิกรชาวไทยทั่วประเทศ จึงร่วมใจกันปลูกต้นดาวเรืองไว้ที่บ้าน สถานศึกษา และสถานที่ต่างๆ เพื่อนำไปสักการะพระบรมฉายาลักษณ์พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช รัชกาลที่ 9 เป็นการแสดงความนอบน้อม ด้วยรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณของพระองค์ และสถานที่จัดพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ก็ประดับด้วยดอกดาวเรืองเช่นกัน
  • เกษตรกรเพาะปลูกดาวเรืองและตัดดอกขาย เป็นอาชีพหนึ่งที่ทำกันในชุมชน เพราะต้นดาวเรืองเพาะเลี้ยงง่าย เติบโตในเวลาสั้นๆ นับจากวันที่ปลูก ไม่เกินสองเดือนก็ให้ดอก สร้างรายได้อย่างดีแก่เกษตรกร

การสอนเรื่องดอกดาวเรือง มีประโยชน์ต่อเด็กอย่างไร?

  • เด็กได้รู้จักธรรมชาติของต้นและดอกดาวเรือง นับตั้งแต่ได้เห็นรูปร่าง ลักษณะของเมล็ดพันธุ์ลงดิน ต้นกล้าอ่อนเจริญขึ้น และเป็นต้นใหญ่ ผลิดอกให้เห็น
  • เด็กได้รู้จักการนำดอกดาวเรืองไปใช้ให้เกิดประโยชน์ เช่น จัดแจกัน และร้อยพวงมาลัยบูชาพระ สวมคอหรือสวมมือแสดงความยินดีในงานมงคลต่างๆ ปลูกประดับที่อยู่อาศัย ให้สวยงาม และได้ใช้สีของดอกดาวเรืองทำอาหาร เป็นต้น
  • เด็กได้รู้จักดอกไม้ ประจำรัชกาลที่ 9 คือดอกดาวเรืองที่มีสีเหลืองซึ่งเป็นสีตรงกับวันจันทร์ ที่เป็นวันพระบรมราชสมภพ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ด้วย ดอกดาวเรืองที่ถูกใช้เป็นสัญลักษณ์แทนพระองค์นั้น มีความหมายอันลึกซึ้งซ่อนอยู่ นั่นคือ ดอกดาวเรืองเป็นดอกไม้ที่ปลูกง่าย โตเร็ว ทนทาน สวยงามเปรียบเสมือนพระจริยาวัตรของพระองค์ท่านที่ เรียบง่าย ทรงมุ่งมั่นพัฒนาชาติบ้านเมืองจนเจริญรุ่งเรือง ประชาชนอยู่กันอย่างผาสุกถ้วนหน้า เป็นที่รักของคนไทยนานเท่านานเช่นเดียวกับของดอกดาวเรืองที่บานสะพรั่งอย่างเนิ่นนานเช่นกัน
  • เด็กๆ ได้แสดงความจงรักภักดีต่อสถาบันพระมหากษัตริย์ ด้วยการมีส่วนร่วมเพาะปลูกต้นดาวเรือง หรือร้อยพวงมาลัย และนำไปสักการะพระบรมฉายาลักษณ์ของพระองค์ท่าน ในวันจัดพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช รัชกาลที่ 9

ครูสอนเรื่องดอกดาวเรือง ให้ลูกที่โรงเรียนอย่างไร?

ครูสอนเรื่องดอกดาวเรืองให้ลูกที่โรงเรียนด้วยกิจกรรมเสนอแนะดังนี้

นับตั้งแต่วันที่ 13 ตุลาคม พ.ศ. 2559 ที่ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช รัชกาลที่ 9 เสด็จสวรรคต มาจนถึงช่วงเดือนตุลาคม พ.ศ. 2560 ประชาชนชาวไทยทุกกลุ่มทั่วประเทศต่างสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณ หน่วยงานทั้งของรัฐบาล เอกชน และประชาชนได้ร่วมมือกันจัดโต๊ะหมู่ถวายสักการะพระองค์ท่าน และได้กำหนดใช้ดอกดาวเรืองปักแจกัน ตลอดจนใช้จัดแต่งอาคารบ้านเรือน หน่วยงาน ถนนหนทาง และสถานที่จัดตั้งพระเมรุมาศในพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ในวันที่ 26 ตุลาคม พ.ศ. 2560 ดังนั้น เด็กๆ จะได้เห็นดอกดาวเรืองในที่ต่างๆ รวมทั้งที่โรงเรียนของตน ครูจึงนำเหตุการณ์สิ่งแวดล้อมเกี่ยวกับดอกดาวเรืองมาจัดเป็นหน่วยการเรียนรู้ และดำเนินกิจกรรมดังตัวอย่างดังนี้

  • กิจกรรมเสริมประสบการณ์ เด็กๆ ได้เห็น ดมกลิ่น และสัมผัสดอกดาวเรือง ครูอาจพาเด็กไปเยี่ยมชมบริเวณที่โรงเรียนปลูกต้นดาวเรืองไว้ หรือทุ่งดอกดาวเรืองในชุมชนใกล้ โรงเรียน ไปเยี่ยมชมร้านค้าที่มีต้นดาวเรืองวางจำหน่าย หรือร้านขายพวงมาลัยดอกดาวเรือง สนทนาพูดคุย แลกเปลี่ยนประสบการณ์กัน หรืออาจปลูกต้นดาวเรืองสำหรับเด็กเล็กๆ ครูบอกเล่าและใช้แผนภูมิภาพ แสดงขั้นตอนการเพาะปลูกต้นกล้า ให้เด็กอ่านและเตรียมเครื่องมือ สถานที่ที่เพาะต้นกล้า เริ่มจากเพาะกล้า ย้ายต้นอ่อน ผสมดินลงถุง หรือแปลงเพาะ ดูแลรดน้ำ รอชมดอกที่ผลิ กิจกรรมนี้ใช้เวลาไม่น้อยกว่า 45 วัน ต้นดาวเรืองจึงจะผลิดอก ระหว่างการรอดอกจากต้นที่เพาะไว้
  • กิจกรรมสร้างสรรค์ เด็กๆ วาดภาพระบายสี โดยใช้สีเหลืองหรือสีส้มจากดอกดาวเรืองระบายสี โดยครูจัดเตรียมดอกดาวเรืองมาสาธิตทำน้ำสีให้เด็กดู เด็กๆ อาจให้ประดิษฐ์ดอกดาวเรืองจากเชือกฟาง ซึ่งเป็นงานที่เด็กเล็กๆ ทำได้ แล้วนำดอกดาวเรืองที่ตนประดิษฐ์ ไปแต่งกรอบพระบรมฉายาลักษณ์ของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช จัดในห้องเรียน หรืออาจจะจัดเติมก้านดอกดาวเรืองแล้วใส่แจกันนำไปจัดโต๊ะหมู่ของโรงเรียน
  • กิจกรรมเคลื่อนไหวและจังหวะ สมมติให้เด็กแต่ละคนเป็นกลีบดอกดาวเรืองที่อ่อนนุ่ม โยกไหว เอนเอียงร่างกายตามจังหวะของเครื่องดนตรี จินตนาการว่าสายลมพัดผ่านกลีบดอกขยับไหวตามสายลม

พ่อแม่ผู้ปกครองจะสอนเรื่องดอกดาวเรือง ลูกที่บ้านอย่างไร?

  • เล่าเรื่องของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ให้ลูกรู้จักจากพระบรมฉายาลักษณ์ และข่าวสารคดีจากโทรทัศน์ พ่อแม่ใช้ภาษาง่ายๆ อาจจะมีคำสามัญบ้างเพื่อให้เด็กเข้าใจได้ เช่น เอ่ยถึงพระองค์ท่านว่า ในหลวง พ่อหลวง ขยายความถึง ดอกดาวเรืองเป็นดอกไม้ประจำรัชกาลที่ 9 มีสีเหลืองตรงกับวันพระบรมราชสมภพ (วันเกิด)
  • ปลูกต้นดาวเรือง เริ่มตั้งแต่หาเมล็ดพันธุ์จากต้นแม่ที่แพร่พันธุ์ดี หรือซื้อจากร้านจำหน่ายพันธุ์พืช การใช้เมล็ดจะได้ต้นอ่อนที่แข็งแรง ให้ดอกมาก นำเมล็ดไปเพาะในถุง หรือแผงเพาะต้นกล้าที่ผสมขุยมะพร้าว ขี้แกลบ ทราย ปุ๋ยคอกในอัตราส่วนเท่าๆ กันวางในที่ร่ม รดน้ำเช้าเย็นแล้วใช้ฟางหญ้าคลุมให้ชุ่มชื้น ประมาณสองสัปดาห์ ต้นกล้าก็จะงอก ให้แยกปลูกในกระถางหรือหลุมที่จัดวางวัสดุอินทรีย์ รองก้นด้วยดินปนทราย รดน้ำวันละครั้ง ตั้งในที่แดดรำไร จนต้นมีอายุ 15 วัน จึงให้ปุ๋ย ดูแลต่อไปประมาณ 40 วัน จะให้ดอก
  • นำดอกดาวเรืองมาให้ลูกรู้จัก สัมผัส ก้าน ใบ กลีบดอก อย่างเบาๆ สูดกลิ่นของดอกดาวเรืองห่างๆ กลิ่นดอกดาวเรืองจะฉุนๆ ให้ลูกบอกความรู้สึกที่ได้สัมผัส
  • ชวนลูกมาช่วยจัดแจกันดอกดาวเรือง นำไปประดับโต๊ะหมู่ที่จัดพระบรมฉายาลักษณ์ของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช รัชกาลที่ 9 ที่บ้าน
  • พ่อแม่ลูกช่วยกัน ร้อยมาลัยด้วยดอกดาวเรือง เลือกแบบที่เด็กเล็กทำได้อย่างง่ายๆ คือ ใช้เชือกฟางสอดเข้าเข็มขนาดใหญ่ (พอเหมาะมือเด็ก) ร้อยดอกดาวเรืองทีละดอกต่อๆ กันไป ประมาณ 10 ดอก จัดเย็บเป็นพวงกลม ได้ 1 พวง แล้วจัดทำพวงอุบะ ดังนี้ ร้อยดอกดาวเรือง 1 ดอก แล้วร้อยดอกรักต่อๆ กันไป 3 ดอก ได้พวงอุบะ 1 พวง ทำพวงอุบะ 2 พวง นำไปผูกกลางพวงดอกดาวเรือง จะได้พวงมาลัยดอกดาวเรือง 1 พวง แล้วนำพวงมาลัยดอกดาวเรืองนี้ ไปสักการะพระบรมฉายาลักษณ์ของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช เป็นการแสดงความจงรักภักดี และน้อมสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณอย่างหาที่สุดมิได้
  • นำลูกไปชมท้องทุ่งดอกดาวเรืองในชุมชนใกล้บ้าน มีหลายสถานที่ที่ปลูก เช่น บริเวณลานหน้าวัดแหลมพ้อ ตำบลเกาะยอ อำเภอเมืองสงขลา จังหวัดสงขลา ทุ่งดอกดาวเรืองที่เชียงคาน อยู่ริมทางหลวงหมายเลข 203 จังหวัดเลย ทุ่งดอกดาวเรืองที่ปากแคว จังหวัดสุโขทัย ทุ่งดอกดาวเรืองที่ตำบลเขาเสี้ยม อำเภอเมือง จังหวัดกาญจนบุรี
  • นำดอกดาวเรืองมาทำอาหาร เช่น ผสมในข้าวยำ ยำกับเนื้อ หมู ไก่ กุ้ง ลวกรับประทานกับน้ำพริก เป็นต้น
  • เปิดเพลงคุณธรรมตามพระราชดำรัสให้ลูกฟัง เพื่อรำลึกถึงคำสอนของพ่อ ซึ่งหมายถึงพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช รัชกาลที่ 9 ที่ได้พระราชทานพระบรมราโชวาทไว้เป็นประโยชน์ต่อพสกนิกรชาวไทยเหลือนับคณา เพลงเหล่านี้ ได้แก่ เพลงดอกไม้แย้ม เพลงนกกระจาบ เพลงตบมือ เพลงลูกหมีเด็กดี เพลงผึ้งขยัน เพลงเรามารวมใจ เพลงมีน้ำใจ เพลงเรารักกัน เพลงหมูออมสิน เพลงประหยัดไฟ เพลงกระเป๋าหลงทาง เพลงของเขาของเรา เพลงตำราพ่อหลวง เพลงสินทรัพย์ในนา เพลงลูกเป็ดเจ็ดตัว เพลงสวัสดี เพลงสองคำจำไว้ เพลงยิ้ม เพลงลูกหมีหัวโน และเพลงนกเอี้ยง

เกร็ดความรู้เพื่อครู

  • สายพันธุ์ดาวเรืองที่เหมาะสม และนิยมนำมาปลูกในไทย ได้แก่ สายพันธุ์ซอฟเวอร์เรน สายพันธุ์ทอรีดอร์ สายพันธุ์ดับเบิล อีเกิล และสายพันธุ์ดาวเรืองเกษตร
  • การทำสีเหลือง สีส้มจากดอกดาวเรือง โดยครูนำดอกดาวเรืองสดไปนึ่งแล้วนำไปอบแห้ง จากนั้นนำมาผสมน้ำ บีบคั้นน้ำ และกรองน้ำสี นำมาใช้ระบายสีได้
  • การประดิษฐ์ดอกดาวเรืองจากเชือกฟาง ทำโดยครูใช้เชือกฟางพันรอบฝ่ามือครู ประมาณ 8 รอบ แล้วดึงออกมา ตัดส่วนที่ทบบนล่าง จะได้เชือกฟางเป็นเส้นเล็กๆประมาณ 16 ชิ้น พับครึ่งเชือกฟาง แล้วมัดส่วนที่พับครึ่งด้วยเชือกฟางอีกครั้ง ให้เด็กฉีกส่วนปลายของเชือกลงมาถึงส่วนที่พับ ครูใช้กรรไกรขลิบแต่งเชือกฟางให้เป็นรูปทรงกลมสวยงาม จะได้ดอกดาวเรือง กลีบฟู

บรรณานุกรม

  1. ไทยรัฐฉบับพิมพ์. (2560). ปลูกดาวเรือง บานวันถวายพระเพลิง. เข้าถึงจาก https://www.thairath.co.th/content/969142. [ค้นคว้าเมื่อ 15 ตุลาคม 2560].
  2. นิติธร ปิลวาสน์. (2560). การสอนลูกเรื่องเพลงคุณธรรมตามพระราชดำรัส. เข้าถึงจาก http://taamkru.com/th/เพลงคุณธรรมตามพระราชดำรัส/. [ค้นคว้าเมื่อ 14 ตุลาคม 2560].
  3. บุบผา เรืองรอง. (2560). สอนลูกเรื่องพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช. เข้าถึงจาก http://taamkru.com/th/สอนลูกเรื่องพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช/. [ค้นคว้าเมื่อ 14 ตุลาคม 2560].
  4. มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี. (2557). ไม้ย้อมสีธรรมชาติ. เข้าถึงจาก http://www.lib2.ubu.ac.th/localinformation/?p=1342. [ค้นคว้าเมื่อ 13 ตุลาคม 2560].
  5. ระบบฐานข้อมูลทรัพยากรชีวภาพและภูมิปัญญาท้องถิ่นของชุมชน. (2553). ทรัพยากรชีวภาพพืช: ดอกดาวเรือง. เข้าถึงจาก http://www.bedo.or.th/lcdb/biodiversity/view.aspx?id=8648. [ค้นคว้าเมื่อ 12 ตุลาคม 2560].
  6. วรนาท รักสกุลไทย. (2548). หน่วยที่ 6 การจัดประสบการณ์แบบบูรณาการเพื่อพัฒนา เด็กปฐมวัย ในประมวลสาระชุดวิชาการจัดประสบการณ์สำหรับเด็กปฐมวัยหน่วยที่ 1-6 หน้า [6-1]- [6-66]. นนทบุรี: สุโขทัยธรรมาธิราช.
  7. วลัย พานิช. (2546). การบูรณาการ: แนวคิดและแนวปฏิบัติสู่การจัดการเรียนรู้ที่มีความหมาย. ใน สุวัฒนา เอี่ยมอรพรรณ และคณะ. (บรรณาธิการ), แนวคิดและ แนวปฏิบัติสำหรับครูเพื่อรองรับเกณฑ์มาตรฐานวิชาชีพครู หน้า 43 - 80. กรุงเทพมหานคร: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
  8. ศึกษาธิการ, กระทรวง. (2546). หลักสูตรการศึกษาปฐมวัย พุทธศักราช 2546. กรุงเทพมหานคร: คุรุสภาลาดพร้าว.
  9. สำนักงานข่าวไทยทริบูน. (2560). ร่วม 'ปลูกดาวเรืองด้วยใจ ถวายพ่อ' ชาวไทยพร้อมใจส่งเสด็จในหลวงรัชกาลที่ 9. เข้าถึงจาก www.thaitribune.org/contents/detail/336?content_id=28975 [ค้นคว้าเมื่อ 5 ตุลาคม 2560].

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน