หน้าหลัก » บทความ » สอนลูกเรื่องผลิตภัณฑ์จากพืช (Teaching Children about Plant Products)

สารบัญ

บทความที่เกี่ยวข้อง


บทนำ

สอนลูกเรื่องผลิตภัณฑ์จากพืช

สอนลูกเรื่องผลิตภัณฑ์จากพืช (Teaching Children about Plant Products) หมายถึง การจัดกิจกรรมให้เด็กปฐมวัยได้เรียนรู้เกี่ยวกับสิ่งที่ทำมาจากพืช โดยการแปรรูปด้วยวิธีการต่างๆ เช่น ถั่วอบ ข้าวพอง น้ำตาล กะทิ แป้ง น้ำมัน น้ำมันหอม เชือก กระดาษ แผ่นไม้เล่นตัดต่อ (jigsaw) ไม้บล็อก (block) ผ้าฝ้าย เป็นต้น พืชเป็นสิ่งมีชีวิตและคนเราได้ใช้ประโยชน์จากพืชเพื่อดำรงชีวิต ในอดีตคนเรานำพืชมาใช้โดยตรง ต่อมาเมื่อความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเจริญก้าวหน้า คนเราจึงได้นำความรู้มาทำพืชให้เป็นสิ่งใหม่เรียกว่า “ผลิตภัณฑ์จากพืช” เพื่อใช้เป็นปัจจัยสี่และอื่นๆ โดย

  • ปัจจัยแรก ใช้เป็นอาหาร ด้วยการนำมาแปลงสภาพให้คงคุณค่าแม้จะเก็บเกี่ยวมานานแล้ว
  • ปัจจัยที่สอง ใช้เป็นที่อยู่ของครอบครัวและอาจใช้เป็นสถานที่ในการทำงานประกอบอาชีพด้วย
  • ปัจจัยที่สาม ใช้เป็นเครื่องนุ่งห่มเพื่อป้องกันสภาพอากาศและอันตรายอื่นๆ ตลอดจนแสดงถึงวัฒนธรรมประเพณี บ่งบอกถึงความก้าวหน้าของผู้ผลิตและผู้สวมใส่ ปัจจุบันสังคมได้ให้ความสำคัญกับเครื่องนุ่งห่ม เพื่อใช้บ่งบอกสถานที่ทำงาน โรงเรียนหรือเป็นการทำกิจกรรมเฉพาะ เช่นการว่ายน้ำ การแพทย์ การป้องกันอัคคีภัย ฯ
  • และปัจจัยที่สี่คือยารักษาโรค แต่เดิมคนใช้พืชเป็นยารักษาโรคเรียกว่า “สมุนไพร” ถึงแม้ต่อมาการแพทย์เจริญก้าวหน้าและมีการค้นคว้าผลิตยาจากเคมีสังเคราะห์ แต่ก็ยังมีการใช้สารตั้งต้นจากสมุนไพร
    • ดังนั้น ผลิตภัณฑ์จากพืชจึงเป็นสิ่งต่างๆที่อยู่รอบตัวเด็ก สมควรที่จะเรียนรู้ ทั้งชนิด ลักษณะและประโยชน์อย่างเหมาะสม สิ่งสำคัญคือพวกเขาจะได้รู้คุณค่าของพืชด้วย

      การสอนเรื่องผลิตภัณฑ์จากพืชมีความสำคัญอย่างไร?

      สิ่งที่มีชีวิตจะดำรงอยู่ได้ย่อมอาศัยพืชเป็นปัจจัยสำคัญทั้งทางตรงและทางอ้อม ทั้งนี้เพราะธรรมชาติของพืชจะนำพลังงานจากแสงแดดมาประกอบกับน้ำและแร่ธาตุ เกิดเป็นคุณสมบัติพิเศษที่เป็นประโยชน์ต่อสิ่งมีชีวิต สำหรับคนเราใช้พืชเป็นปัจจัยสี่ คือ ใช้เป็นอาหาร ยา เครื่องนุ่งห่ม ที่อยู่อาศัยและอื่นๆ คนเราใช้พืชทางตรง เช่น กินพืชเป็นอาหารและใช้เป็นยาเรียกว่าสมุนไพร ใช้ลำต้น ใบ เพื่อสร้างที่อยู่อาศัยและนำมาปกปิดร่างกาย ต่อมาเมื่อคนเราศึกษาค้นคว้าเรื่องพืช จึงได้นำความรู้เชิงวิทยาศาสตร์มาสร้างสิ่งใหม่ๆผ่านกระบวนการต่างๆ สิ่งที่ทำขึ้นใหม่นี้เรียกว่า “ผลิตภัณฑ์จากพืช” เช่น นำเส้นใยพืชอย่างฝ้ายมาทำเป็นเครื่องนุ่งห่มดีกว่าการนุ่งฝ้ายโดยตรง หรือการทำเยื่อกระดาษจากนุ่น เพื่อใช้ในการขีดเขียน เป็นต้น สิ่งเหล่านี้ควรนำมาจัดกิจกรรมการเรียนรู้ที่เหมาะสมตามวัยให้แก่เด็กปฐมวัย เนื่องจากพืชเป็นเรื่องที่เกี่ยวกับธรรมชาติและสิ่งต่างๆรอบตัว สาระทั้งสองเรื่องดังกล่าวจะปรากฏในโครงสร้างของหลักสูตรการศึกษาปฐมวัยพุทธศักราช 2546 และสอดคล้องกับกรอบมาตรฐานการเรียนรู้ของสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีสำหรับเด็กปฐมวัยอายุ 3-5 ปี ที่กำหนดสาระการเรียนรู้ทางวิทยาศาสตร์สำหรับเด็กปฐมวัยไว้ในสาระที่ 1 สิ่งมีชีวิตกับกระบวนการดำรงชีวิตมาตรฐาน ว 1.1 :เข้าใจหน่วยพื้นฐานของสิ่งมีชีวิต ความสัมพันธ์ของโครงสร้างและหน้าที่ของระบบต่างๆของสิ่งมีชีวิตที่ทำงานสัมพันธ์กัน มีกระบวนการสืบเสาะหาความรู้ สื่อสารสิ่งที่เรียนรู้และนำความรู้ไปใช้ในการดำรงชีวิตของตนเองและดูแลสิ่งมีชีวิตอื่น

      การสอนเรื่องผลิตภัณฑ์จากพืชมีประโยชน์ต่อเด็กอย่างไร?

      การสอนเรื่องผลิตภัณฑ์จากพืชมีประโยชน์ต่อเด็กดังนี้

      • เด็กได้ใช้ประสาทสัมผัสทั้งห้าเรียนรู้สิ่งต่างๆที่เป็นผลิตภัณฑ์จากพืช ได้เห็นรูปร่าง ลักษณะ สีของสิ่งเหล่านั้น ได้ลิ้มรสสิ่งที่ทำเป็นอาหารและยารักษาโรค ได้สัมผัสสิ่งที่นำมาใช้เป็นเครื่องนุ่งห่มและที่อยู่อาศัย ได้ยินเสียงของเล่นจากผลิตภัณฑ์จากพืช
      • เด็กได้มีโอกาสฝึกทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ระดับปฐมวัย ประกอบด้วยทักษะการสังเกต ทักษะจำแนก ทักษะการวัดและทักษะการสื่อความหมาย เช่นสังเกตสบู่ กระดาษ สำลี กาวยาง ถั่วอบเนย พริกไทยป่น ฯ ว่ามีลักษณะ รูปร่าง ขนาด สี กลิ่นอย่างไร และจำแนกประเภทตามความเหมือน - แตกต่างหรือสัมพันธ์กัน
      • เด็กได้ค้นพบข้อเท็จจริงเรื่องของธรรมชาติและสิ่งต่างๆรอบตัวว่ามีความสัมพันธ์หรือเกี่ยวข้องกันอย่างไร โดยปัจจุบันเทคโนโลยีมีบทบาทสำคัญที่คนเราใช้เป็นเครื่องมือในการเปลี่ยนแปลงสภาพของพืชให้เป็นสิ่งใหม่และเป็นประโยชน์ ดังเช่นการทำเมล็ดข้าวโพดคั่วจากเครื่องปั่นคลุกเนยหอม เป็นขนมขบเคี้ยวข้าวโพดคลุกเนยที่เด็กๆชอบ หรือการคั้นน้ำจากมะพร้าวด้วยเครื่องบีบให้เป็นน้ำกะทิ เป็นต้น
      • เด็กได้ใช้ภาษาที่เป็นคำเรียกชื่อผลิตภัณฑ์จากพืชในการสื่อสาร เช่น ไอศกรีม เนยถั่ว ผลไม้ตากแห้ง เป็นต้น
      • เด็กได้เห็นคุณค่าของพืชที่นำมาใช้เป็นปัจจัยสี่ในการดำรงชีวิต เกิดความเข้าใจและรู้จักดูแลรักษาพืช

      การเรียนรู้เรื่องผลิตภัณฑ์จากพืชจะส่งเสริมให้เด็กเข้าใจธรรมชาติของพืชเป็นพื้นฐาน ซึ่งมีสาระเรื่องประโยชน์จากพืชที่สามารถนำไปเปลี่ยนแปลงสภาพให้เป็นของกิน ของเล่น ของใช้ที่เด็กเห็นรอบๆตัว

      ครูสอนเรื่องผลิตภัณฑ์จากพืชให้ลูกที่โรงเรียนอย่างไร?

      ครูสอนเรื่องผลิตภัณฑ์จากพืชให้ลูกที่โรงเรียน ในกิจกรรมหลักทั้ง 6 ตามหลักสูตรการศึกษาปฐมวัย ดังนี้

      • กิจกรรมสร้างสรรค์ประดิษฐ์ของเล่นของใช้จากส่วนต่างๆของพืช เช่น เย็บใบตองหรือใบเตยเป็นกระทงใส่ขนม ประดิษฐ์ตุ๊กตาจากเปลือกข้าวโพด วาดหน้าการ์ตูนลงที่เปลือกแตงโมแล้วนำมาเชิดหุ่นเล่านิทาน สานใบมะพร้าวเป็นเสื่อผืนเล็ก พิมพ์ภาพจากหัวมันหรือแครอทแกะสลัก ติดเมล็ดถั่ว ข้าว ข้าวโพดในภาพโครงร่าง ทำกระดาษสาจากใบไม้ ระบายสีจากพืช เช่น ขมิ้น (ราก) ใบเตย ใบตำลึง (ใบ) ดอกดาวเรือง ดอกชบา ดอกอัญชัน (ดอก) เปลือกมังคุด (ผล)
      • กิจกรรมกลางแจ้ง เล่นปีนป่ายเครื่องเล่นสนามที่ทำมาจากท่อนไม้ วิ่งอ้อมเสาหลักไม้ เล่นลากรถไม้ เล่นแกว่งไกวชิงช้าที่ใช้สายเชือกปอขนาดใหญ่ผูกโยงกับหลักไม้
      • กิจกรรมเสรี ครูจัดมุมเรียนรู้ให้เด็กเล่นอย่างอิสระ โดยเตรียมเครื่องเล่นที่ใช้ผลิตภัณฑ์จากพืชเป็นส่วนประกอบดังนี้
        • ที่มุมบ้าน : จัดเครื่องเล่นผลิตภัณฑ์จากไม้ เช่นเครื่องครัว เขียง ตะหลิว ทัพพี ครกไม้ ชั้นวางถ้วยชามไม้ และจัดเครื่องใช้หลายชนิดให้เด็กได้สัมผัสหยิบจับ เช่นพัดใบตาล กระเป๋าสานจากผักตบชวา เสื่อสานจากต้นกก ไม้กวาดจากก้านมะพร้าว กรอบภาพประดับฝาผนังทำจากไม้ไผ่หรือไม้อื่นๆ พรมเช็ดเท้าจากใยมะพร้าว รองเท้าทำจากฟางข้าว หรือส่วนของปอที่ถักทออยู่กับรองเท้า เช่น สายรัดรองเท้า เป็นต้น
        • ที่มุมบล็อก : จัดไม้บล็อกขนาดต่างๆให้เด็กเล่น (เมืองไทยใช้ไม้ยางพาราอบแห้งผลิตออกจำหน่ายเป็นไม้บล็อก)
        • ที่มุมเครื่องเล่นสัมผัส : มีเครื่องเล่นสัมผัสประเภทไม้ให้เด็กเล่น ได้แก่ แผ่นไม้รูปทรงต่างๆ
        • ที่มุมดนตรี : จัดเครื่องดนตรีไม้ไว้ให้ เช่น กรับสี่เหลี่ยมขนาดเหมาะมือเด็ก ทำจากไม้ยางหรือไม้มะขาม ลูกแซคทำจากกะลามะพร้าวหรือลำไม้ไผ่ใส่ก้อนกรวด ฯ
        • ที่มุมหนังสือ : จัดหนังสือทำมือที่ผลิตจากเยื่อไม้ มีเนื้อหาสาระเรื่อง “ผลิตภัณฑ์จากพืช” ให้เด็กอ่านภาพและข้อความ
      • กิจกรรมเคลื่อนไหวประกอบจังหวะ โดยใช้เครื่องดนตรีที่ผลิตจากพืชมาเป็นอุปกรณ์ เช่น
        • มาราคัส (Maracas) เป็นเครื่องดนตรีที่ใช้เขย่า ทำจากผลน้ำเต้าตากแห้งบรรจุเมล็ดถั่ว มีด้ามถือทำจากไม้ ปัจจุบันมีขายในร้านเครื่องดนตรีแต่เป็นแบบทำจากไม้ทั้งหมด หากต้องการแบบน้ำเต้า คุณครูสามารถผลิตเองได้
        • นอกจากนี้ ยังมี แทมบูรีน (Tambourine) เครื่องดนตรีอีกชนิดหนึ่งที่ทำจากไม้ มีขอบกลม เจาะรูกลางขอบใส่โลหะกลม 2 แผ่น หรือติดลูกกะพรวน ใช้สั่นเขย่าจนเกิดเสียง ครูปฐมวัยมักใช้ในการจัดกิจกรรมเคลื่อนไหว เพราะสะดวก มีเสียงเคาะเร้าใจ นอกจากจะใช้อุปกรณ์ดนตรีที่เป็นผลิตภัณฑ์จากพืชให้เด็กเห็นแล้ว ครูมักออกแบบกิจกรรมเคลื่อนไหวประกอบจังหวะแบบอื่นๆได้อีก เช่น เคลื่อนไหวและแสดงท่าทางตามจินตนาการที่บรรยาย โดยครูเป็นผู้บรรยายว่า “เราคือใบมะพร้าวยาวๆสองใบ มาถักทอสอดสานกันไปมาจนกลายเป็นเสื่อผืนใหญ่สวยงาม ฉันและเพื่อนๆคือเมล็ดถั่วหลายๆชนิด ถั่วแดง ถั่วเขียว ถั่วดำ เรากลิ้งๆๆๆๆ มาเรียงกันบนแผ่นกระดาษสีสวย มีใครคนหนึ่งหยอดของเหนียวๆบนร่างของฉันและเพื่อนๆ เมล็ดถั่วก็ติดบนกระดาษสวยนี้ ฉันและเพื่อนๆเมล็ดถั่วไปประดับอยู่ที่ฝาผนังบ้านแล้วสวยจริงๆ”
        • เกมการศึกษา เล่นเกมต่างๆที่มีสาระเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์จากพืช หรือใช้สื่อที่ได้จากผลิตภัณฑ์จากพืช เช่นเกมจับคู่บัตร ที่ใช้ผ้าฝ้ายผนึกบนแผ่นกระดาษแข็ง มีรูป ขนาด สีต่างๆ ให้เด็กเล่นจับคู่เหมือนตามเกณฑ์กำหนด เกมโดมิโนภาพ เกมภาพกับสัญลักษณ์ เกมภาพตัดต่อเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์จากพืช เป็นต้น
      • กิจกรรมเสริมประสบการณ์ มีกิจกรรมบูรณาการที่น่าสนใจมากมายที่จะให้เด็กเรียนรู้เรื่องผลิตภัณฑ์จากพืช เช่น การทำอาหารตากแห้ง การทดลองวิทยาศาสตร์ โดยเริ่มจากสำรวจอาหารแห้งแปรรูปพืชเป็นผลิตภัณฑ์ต่างๆที่เด็กเห็นในชีวิตประจำวัน แล้วถามคำถามที่น่าสนใจ เช่น ผัก ผลไม้เปลี่ยนแปลงลักษณะ (แปรรูป) ได้อย่างไร เด็กและครูคาดคะเนคำตอบ : ความร้อนทำให้ผัก ผลไม้ สุก แห้งและแปรรูปไปได้ เช่น ความร้อนจากแสงอาทิตย์ (แสงอาทิตย์มีพลังความร้อน) การทอด การอบ ฯ แล้วเลือกวิธีดังกล่าวมาใช้ในการทดลอง (1-2 วิธี) ลองเลือก กล้วยตาก มันฝรั่งทอดกรอบ ทุเรียนทอด ทุเรียนกวน ฯ อาจจะคาดคะเนอื่นๆได้อีก เช่น การผสมกับสิ่งอื่น ได้แก่ น้ำกะทิ ได้จากมะพร้าวใส่น้ำอุ่นบีบคั้นออกมา ปัจจุบันแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์มีบรรจุกล่องวางจำหน่ายในร้านค้า อีกวิธีหนึ่งคือ คั้นน้ำกะทิแล้วบรรจุถุงพลาสติกให้ผู้ซื้อนำกลับไปจะมีจำหน่ายที่ตลาดสด ลักษณะเช่นนี้เป็นการทำให้เด็กเห็นการทำสิ่งใหม่ซึ่งแปรรูปจากพืชด้วยวิธีง่ายๆ เมื่อเด็กได้คำตอบแล้ว ควรให้โอกาสเด็กแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกันแล้วนำมาสรุป นอกจากนี้ การจัดกิจกรรมเรื่อง “ผลิตภัณฑ์จากพืช” สามารถเชื่อมโยงไปยังหน่วยอื่นๆที่มีสาระเกี่ยวข้องกัน เช่น เรื่องความร้อนจากแสงอาทิตย์ เรื่องไอศกรีม เรื่องขนมไทย เรื่องเครื่องนุ่งห่ม เรื่องที่อยู่อาศัย เรื่องยารักษาโรค เป็นต้น

      พ่อแม่ผู้ปกครองจะสอนเรื่องผลิตภัณฑ์จากพืชให้ลูกที่บ้านอย่างไร?

      พ่อแม่ผู้ปกครองจะสอนเรื่องผลิตภัณฑ์จากพืชให้ลูกที่บ้านได้ดังนี้

      • สำรวจวัตถุต่างๆในบ้านว่าสิ่งใดที่ทำจากพืชบ้าง อาจแยกเป็นกลุ่มๆที่จำเป็นต้องใช้เพื่อการดำรงชีวิตเรียกว่า ปัจจัยสี่ ได้แก่ ที่อยู่อาศัย ยารักษาโรค อาหารและเครื่องนุ่งห่ม ดังนี้
        • ที่อยู่อาศัย : ใช้พืชหรือที่เราเรียกว่า “ไม้” มาก่อสร้างทั้งกรอบหน้าต่าง ประตู พื้นบ้าน บันได เสา บันได ฝาบ้าน (บ้านบางหลังจะใช้ไม้ไผ่ขัดแต่งอย่างแข็งแรงและสวยงาม)
        • ยารักษาโรค ที่นำมาจากส่วนต่างๆของพืชเรียกว่า “สมุนไพร” ปัจจุบันเป็นการรักษาที่นิยมอย่างแพร่หลายและเป็นทางเลือกหนึ่งที่ใช้รักษาโรคภัยไข้เจ็บ
        • ส่วนประกอบของพืชที่ใช้งานในครัวเรือน เช่น เชือกกล้วย น้ำตาลอ้อย น้ำตาลมะพร้าว เชื้อเพลิงจากกะลา มะพร้าว เปลือกมังคุด สบู่จากมะขาม
        • เครื่องนุ่งห่มที่ทำจากพืช ได้แก่ ฝ้าย นุ่น
      • สำรวจอาหารในแผนกอาหารร้านขายของ สนทนาบอกลูกว่า เป็นอาหารที่แปรรูป (ทำจากพืช) จากส่วนใดของพืช เช่น

        ผลิตภัณฑ์จากแป้ง เช่น แป้งข้าวเจ้า แป้งข้าวโพด แป้งข้าวเหนียว แป้งถั่วเขียว แป้งถั่วเหลือง ฯ

        อาหารกระป๋อง เช่น อาหารเสริมของทารก เงาะกระป๋อง นม ฯ

        ขนมขบเคี้ยว เช่น ขนมปังกรอบ นมอัดเม็ด ฯ

        เครื่องชงดื่ม เช่น มะตูมผง ชาดอกคำฝอย ผงโกโก้ ฯ

        เครื่องดื่ม เช่น น้ำผลไม้ น้ำแอปเปิ้ลคั้น น้ำส้ม น้ำมะพร้าว เป็นต้น

      • ทำอาหารที่แปรรูปด้วยวิธีการง่ายๆ ให้ลูกดูและให้ลูกมีส่วนร่วมทำ เช่น กล้วยตาก น้ำกะทิ มันเทศทอดกรอบ น้ำผลไม้ผสมหลายชนิด (ตามฤดูกาล) วุ้นกะทิ มะพร้าวแก้วฯลฯ
      • ครอบครัวทำผลิตภัณฑ์จากพืชให้เป็นของเล่นของใช้ด้วยวิธีง่ายๆ เช่น
        • ทำเป็นของเล่นง่ายๆ เช่น ก้านกล้วยทำม้า ปืน ใบมะพร้าวสานเป็นตะกร้อโยนเล่น ลำต้นมะพร้าวเลื่อยเป็นท่อนๆ แต่ละท่อนมีระดับความสูงไม่เท่ากัน เมื่อนำไปฝังดินจะเป็นเครื่องเล่นสนามที่เด็กใช้ปีนป่าย กะลามะพร้าวล้างทำความสะอาดแล้วนำไปขัดมัน ให้ลูกใช้เป็นภาชนะตักดินเล่นทรายได้ หรือทำลูกแซค (เครื่องดนตรีใส่เมล็ดถั่วเขย่าเป็นเสียงดนตรี) เล่นกัน ทำหุ่นไล่กาจากฟาง เป็นต้น
        • ทำของใช้ เช่น สานเสื่อ หมวก กระเป๋าจากผักตบชวา ปอหรือใช้ไม้ไผ่มาทำเก้าอี้นั่ง ทำโต๊ะหรือแคร่สำหรับนอน ทำโคมไฟหรือแจกันจากน้ำเต้า โดยตักไส้ออกแล้วนำไปตากแห้ง ทำไม้กวาด ไม้กลัดจากก้านมะพร้าว ทำเชื้อเพลิงจากกิ่งไม้ทั่วไป ทำเป็นภาพประดับฝาผนัง โดยนำเมล็ดถั่วชนิดต่างๆมาปะติดบนกระดาษแข็ง ทำดอกไม้หอมหรือน้ำหอมจากดอกไม้ เช่น มะลิ กระดังงา จำปี จำปา กุหลาบ ฯ ทำสีผสมอาหารจากใบเตย ทำกระทงจากใบกล้วย ทำดอกไม้จากใบยาง ทำพวงหรีดจากฟางข้าว เป็นต้น
      • ผลิตภัณฑ์จากพืชเป็นสิ่งต่างๆที่อยู่รอบตัวเด็ก สิ่งเหล่านั้นบางอย่างยังเหลือลักษณะเดิมของวัสดุอยู่บ้างแม้จะทำขึ้นใหม่ และอีกหลายอย่างไม่เห็นสภาพเดิม หน้าที่ของผู้ปกครองคือการชี้แนะให้ลูกรู้จักชื่อ รูปร่าง ลักษณะ การนำไปใช้ให้เกิดประโยชน์ หากได้ลงมือทำบ้าง ต้องเลือกวิธีการที่เหมาะสมตามวัยของเด็ก

        เกร็ดความรู้เพื่อครู

        กระดาษสาเป็นผลิตภัณฑ์จากพืชอีกชนิดหนึ่งที่นิยมใช้กันแพร่หลาย เนื่องจากมีความสวยงาม นำไปแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ของใช้หลายชนิด การทำกระดาษเป็นเรื่องง่ายสำหรับเด็กปฐมวัย ครูสามารถจัดการสอนแบบโครงการได้ โดยใช้พืชซึ่งหาได้ง่ายใกล้ตัว เช่น ใบเตยและกระดาษหนังสือพิมพ์ หรือกระดาษโรเนียวมาเป็นส่วนผสมในอัตราส่วน 4:1 ส่วนสีจะเติมสีธรรมชาติหรือสีสังเคราะห์ก็ได้

        บรรณานุกรม

        1. กุลยา ตันติผลาชีวะ. (2547). การจัดกิจกรรมการเรียนรู้สำหรับเด็กปฐมวัย. กรุงเทพมหานคร : บริษัท เอดิสัน เพรสโปรดักส์ จำกัด.
        2. พิทยาภรณ์ มานะจุติ. (2552). วิทยาศาสตร์สำหรับเด็กปฐมวัย. เชียงใหม่ : มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
        3. พิมพันธ์ เดชะคุปต์. (2544). การเรียนการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ: แนวคิด วิธีและเทคนิคการสอน. กรุงเทพมหานคร : เดอะ มาสเตอร์กรุ๊ป แมเนจเม้นท์.
        4. ศศิวิมล แสวงผล, เชฏฐ์ สาทรกิจ, ทยา เจนจิตติกุล (2546). สารานุกรมผลิตผลและผลิตภัณฑ์จากพืชในซุปเปอร์มาร์เก็ต ฉบับคอมพิวเตอร์ : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัยและภาควิชาพฤกษศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล. กรุงเทพฯ.
        5. สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ. (2546). คู่มือหลักสูตรการศึกษาปฐมวัย พุทธศักราช 2546. (สำหรับเด็กอายุ 3 - 5 ปี). กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์คุรุสภาลาดพร้าว.
        6. สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. (2551). แนวทางการจัดการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ปฐมวัย ตามหลักสูตรการศึกษาปฐมวัย 2546. กรุงเทพมหานคร : สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
        7. www.sc.mahidol.ac.th/wiki/doku.php?id=.ผลิตภัณฑ์จากพืช ค้นคว้าเมื่อ 7 มิถุนายน 2557
        8. bio.sci.ubu.ac.th/biology/wp-content/.../plant-and-life-12-07-56.pdf .บทบาทสำคัญและผลิตภัณฑ์จากพืช .ค้นคว้าเมื่อ 7 มิถุนายน 2557.

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน