หน้าหลัก » บทความ » สอนลูกเรื่องสถิติ (Teaching Children about Statistics)

สารบัญ

บทความที่เกี่ยวข้อง


บทนำ

การสอนลูกเรื่องสถิติ

การสอนลูกเรื่องสถิติ (Teaching Children about Statistics) หมายถึง การจัดกิจกรรมให้เด็กมีความรู้ความเข้าใจเรื่องตัวเลข ที่แสดงข้อเท็จจริงเกี่ยวกับเรื่องใดเรื่องหนึ่ง เช่น สถิติที่แสดงปริมาณนักเรียน สถิติการเจ็บป่วยของประชาชน สถิติผู้ซื้อขนมในร้านค้าสะดวกซื้อ เป็นต้น การใช้ข้อมูลสื่อสารเป็นเรื่องจำเป็นที่คนทุกคนต้องใช้และมีเรื่องสถิติเข้ามาเกี่ยวข้อง เด็กๆต้องได้รับการฝึกฝนให้รู้จักและนำไปใช้สร้างสังคมของตนเอง ต้องมีการกระตุ้นการสื่อสารผ่านการตั้งคำถาม การสนทนา หรือการโต้ตอบ สถิติเป็นเรื่องที่แสดงข้อเท็จจริงผ่านการรวบรวมข้อมูล จัดการข้อมูล เปรียบเทียบ และสรุปผล เมื่อเด็กได้รับกิจกรรมหรือประสบการณ์ทางสถิติ เด็กจะสามารถรวบรวม แสดง อธิบาย เกี่ยวกับข้อมูล และรวบรวมตัวเลขพื้นฐานที่กำหนดได้อย่างมีระบบ หลักสูตรการศึกษาปฐมวัยพุทธศักราช 2546 ได้ให้ความสำคัญกับประสบการณ์สำคัญที่ส่งเสริมพัฒนาการด้านสติปัญญาว่า ให้เด็กได้พัฒนาการใช้ภาษาสื่อความหมายและความคิด สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท) ได้กล่าวถึง สาระการเรียนรู้คณิตศาสตร์ (ขอบข่ายเนื้อหาทางคณิตศาสตร์ที่เด็กปฐมวัยควรได้เรียนรู้) ที่เกี่ยวข้องกับเรื่องสถิติ ไว้เช่นกันคือเด็กควรเรียนสาระที่ 5 เรื่องการวิเคราะห์ข้อมูลและความน่าจะเป็น และให้เป็นไปตามกรอบมาตรฐานการเรียนรู้คณิตศาสตร์ปฐมวัย ข้อ 5.1 รวบรวมข้อมูลที่เกี่ยวกับตนเอง สิ่งแวดล้อม และนำเสนอ

การสอนเรื่องสถิติมีความสำคัญอย่างไร?

ความสามารถของเด็กที่ควรจะรวบรวม แสดง อธิบายเกี่ยวกับข้อมูล และรวบรวมตัวเลขพื้นฐานที่กำหนดให้ได้อย่างมีระบบ เป็นความคาดหวังในการส่งเสริมคุณภาพของเด็ก เพราะในสังคมปัจจุบันข้อมูลเกิดขึ้นมากตามสภาพสังคมที่เปลี่ยนแปลงไป การให้ความสำคัญกับข้อมูลจึงเกิดขึ้นพร้อมๆ กับการประกอบกิจกรรมการประมวลผลข้อมูล เกิดการสื่อ สารกันที่ต้องใช้ข้อมูลเพื่อคิดและตัดสินใจ ดังที่เราได้ยินได้เห็นสภาพสังคมที่จะเอ่ยถึงข้อมูลเป็นลำดับแรกเสมอ เช่น การเพิ่มขบวนรถไฟฟ้าในกรุงเทพมหานคร จากข้อมูลที่แสดงถึงความแออัดของการจราจรบนพื้นถนน ข้อมูลการเดินทางล่าช้าข้อมูลของประชาชนที่แสดงความคิดเห็นและเสนอแนะการใช้เทคโนโลยีแก้ไขปัญหาการจราจร และความล่าช้าในการเดิน ทางเมื่อใช้เส้นทางต่างๆเป็นต้น ข้อมูลจึงมีประโยชน์ในการทำงานและแก้ไขปัญหาทั้งในด้านเศรษฐกิจและอุตสาหกรรมที่ต้องใช้ข้อมูล การที่มนุษย์มีความสามารถในการคิด เกิดจากการใช้ข้อมูลให้เกิดประโยชน์ ได้รับการพัฒนาผ่านทางกิจกรรมการเรียนรู้ ซึ่งการเรียนรู้เรื่องสถิติเป็นเรื่องเกี่ยวกับข้อมูลที่นำสถานการณ์หรือเหตุการณ์ในชีวิตประจำวันมาใช้ สังเกตได้ เช่น ในกิจกรรมครอบครัว เราใช้ซื้ออะไร ใช้ไปเท่าไรในหนึ่งสัปดาห์ ในหนึ่งเดือน และในหนึ่งปี บันทึกและนำมาจัดอย่างมีระบบ แสดงให้เห็นข้อเท็จจริง นำไปสู่การคิด พัฒนาตัวเราและความเป็นอยู่ครอบครัว

การสอนเรื่องสถิติมีประโยชน์ต่อเด็กอย่างไร?

เด็กจะได้รับการฝึกฝนให้มีประสบการณ์ที่จะจัดการเรื่องต่างๆ ข้อมูลซึ่งใช้เป็นรากฐานของการพัฒนาประสิทธิ ภาพในการคิด แก้ปัญหาต่างๆ และนำไปสู่การสื่อสารได้ มีผลให้เด็กเกิดความมั่นใจในตนเองได้ว่า ตนคิดได้ คิดเป็น และแก้ปัญหาได้

ครูสอนสถิติให้ลูกที่โรงเรียนอย่างไร?

ครูสามารถฝึกให้เด็กรู้จักรวบรวมข้อมูลและสร้างกราฟ ซึ่งกิจกรรมสร้างกราฟจะไปสัมพันธ์กับการส่งเสริมทักษะคณิตศาสตร์อื่นๆ ให้แก่เด็ก เช่น ทักษะการจัดลำดับ การจัดประเภท การเปรียบเทียบ ความเหมือน ความต่าง ครูสามารถให้เด็กเรียนสาระเรื่องสถิติ เพื่อฝึกการวิเคราะห์ข้อมูลและความน่าจะเป็นในหน่วยการสอนผ่านกิจกรรมหลักทั้งหก ตามหลักสูตรการศึกษาปฐมวัย พุทธศักราช 2546 เช่น ครูให้เด็กลองนับจำนวนเพื่อนในห้อง แยกประเภทตามเกณฑ์กำหนด อาจจะเป็นเพศหรือทรงผม สั้น ยาว ใช้แผนภูมิแจงนับ ให้เด็กขีดนับจำนวนสิ่งที่กำลังนับ ฯลฯ

การฝีกให้เด็กสามารถรวบรวมข้อมูลและแสดงข้อมูลด้วยกราฟรูปภาพ ควรเริ่มจากคำถามเช่น ตั้งคำถามว่า เด็กๆชอบสีอะไรมากที่สุด ครูมีสื่อคือบล็อกสีที่ทำขนาดเท่ากัน เด็กๆมาเลือกบล็อกสีที่ตนชอบ สีที่เหมือนกันวางบล็อกต่อๆกัน และบล็อกทุกสีวางอยู่ระนาบเดียวกัน เพื่อเปรียบเทียบได้อย่างชัดเจน ควรแสดงความชื่นชมในผลงานที่เด็กทำสำเร็จและนำข้อมูลไปใช้จริงๆ เพื่อให้เด็กเกิดความภาคภูมิใจ ปกติโรงเรียนจะมีเหตุการณ์ที่ต้องบันทึกสถิติอยู่แล้วประจำวัน เช่น จำนวนนักเรียนทั้งหมดที่มาวันนี้ จำนวนนักเรียนแต่ละห้องที่มาโรงเรียน จำนวนครูที่มาโรงเรียน จำนวนครูผู้ชาย จำนวนครูผู้หญิงที่สอนในโรงเรียน เป็นต้น ครูใช้สถิตินี้เป็นเครื่องมือจูงใจให้เด็กเห็นประโยชน์ของสถิติที่เรานำมาใช้จริงๆ

พ่อแม่ผู้ปกครองจะสอนเรื่องสถิติให้ลูกที่บ้านอย่างไร?

  • สำรวจเครื่องใช้ในบ้านของเราแล้วบันทึกข้อมูลเช่น นับเสื้อแขนยาว แขนสั้น เปรียบเทียบกัน นับแก้วน้ำกับถ้วยกาแฟ พ่อแม่ให้ลูกขีดรอยแสดงจำนวนนับ
  • จัดหากระดาษสีขาวแผ่นใหญ่มาเพื่อใช้เป็นที่ติดสติ๊กเกอร์ภาพผัก ผลไม้ สัตว์เลี้ยงต่างๆ ให้เด็กบอกชื่อ แล้วกำหนดข้อตกลงว่า ให้ลูกจัดหมวดหมู่หรือจัดกลุ่มภาพ เช่น ภาพผลไม้สีแดงให้อยู่ในกลุ่มเดียวกันแล้วเขียนเส้นรอบภาพไว้ ส่วนผลไม้ที่เหลือและไม่ใช่สีแดงอยู่นอกวงล้อมสีแดง ให้ลูกบันทึกข้อมูลที่ได้
  • พ่อแม่ชวนให้ลูกสังเกตร้านค้า ธนาคาร ที่แสดงสถิติของผู้มาใช้บริการ หรือถามความพึงพอใจที่ได้รับจากการบริการ
  • ให้ลูกจดบันทึกสภาพอากาศในแต่ละช่วงเวลาของวัน แล้วทำเป็นกราฟ
  • ใช้ข้อมูลจากสิ่งแวดล้อมให้เป็นประโยชน์ เช่น ที่โรงเรียนมีข้อมูลจำนวนนักเรียนหญิง ชาย เขียนสถิติให้ทราบว่า วัน นี้มีนักเรียนมากี่คน ในห้องสมุดสาธารณะเขียนข้อมูลเป็นแผนภูมิไว้ให้เห็นว่ามีหนังสือสำหรับเด็กกี่ประเภท ประเภทใดเหมาะแก่เด็กวัยใด เป็นต้น การฝึกอ่านข้อมูลเหล่านี้พ่อแม่ควรแสดงให้ลูกเห็นว่าเป็นเรื่องน่าสนใจและอ่านเป็นเรื่องปกติ นำไปใช้ประกอบการคิดและตัดสินใจ บทสนทนาพูดคุยกับลูกจะช่วยให้เด็กกระจ่างชัดถึงคุณค่าของสถิติ

เกร็ดความรู้เพื่อครู

การทำงานร่วมกันของครูและผู้ปกครองจะช่วยให้การจัดกิจกรรมการสอนเรื่องสถิติสำหรับเด็กดำเนินไปได้ดี ครูควรรับฟังผู้ปกครองอย่างตั้งใจเพื่อปรึกษาร่วมกัน ให้ความมั่นใจแก่ผู้ปกครองว่า ครูเตรียมการสอนเรื่องสถิติแก่เด็ก มีสาระที่เป็นประโยชน์ที่ผู้ปกครองควรทราบ

บรรณานุกรม

  1. คณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ. (2546). คู่มือหลักสูตรการศึกษาปฐมวัย พุทธศักราช 2546, (สำหรับเด็กอายุ 3-5 ปี). กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์คุรุสภาลาดพร้าว.
  2. เพ็ญจันทร์ เงียบประเสริฐ. (2542). คณิตศาสตร์สำหรับเด็กปฐมวัย. ภูเก็ต: สถาบันราชภัฏภูเก็ต.
  3. กระทรวงศึกษาธิการ. (2546). หลักสูตรการศึกษาปฐมวัย พุทธศักราช 2546. กรุงเทพมหานคร: คุรุสภาลาดพร้าว.
  4. สิริมา ภิญโญอนันตพงษ์. (2550). การศึกษาปฐมวัย. กรุงเทพมหานคร: คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฎสวนดุสิต.
  5. สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. (2551). แนวทางการจัดการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ปฐมวัยตามหลักสูตรการศึกษาปฐมวัย 2546. กรุงเทพมหานคร: สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี.
  6. Kirsteen Roger, ศุภวิทย์ สายวิวัฒน์ แปล. (2556). พจนานุกรมภาพคณิตศาสตร์สำหรับเด็ก. กรุงเทพมหานคร: นานมีบุ๊ค.

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน