หน้าหลัก » บทความ » สอนลูกเรื่องเศษส่วน (Teaching Children about Fractions)

สารบัญ

บทความที่เกี่ยวข้อง


บทนำ

สอนลูกเรื่องเศษส่วน

การสอนลูกเรื่องเศษส่วน (Teaching Children about Fractions)หมายถึง การจัดกิจกรรมให้เด็กมีความรู้ความเข้าใจเรื่องของจำนวนที่เป็นส่วนหนึ่งของจำนวนทั้งหมด ซึ่งแบ่งออกเป็นส่วนๆเท่าๆกัน ทั้งนี้เพราะเศษส่วนเป็นเรื่องที่มีในชีวิตประจำวันของคนทุกคน ไม่ว่าเราจะอยู่ในสถานการณ์หรือเหตุการณ์ใด เรามักจะใช้เรื่องเศษส่วนอยู่เสมอเรามักจะได้ยินการสนทนาที่มีคำว่า แบ่งกันครึ่งหนึ่ง มีกี่ส่วน แบ่งบางส่วนใช้บางส่วนเหลืออยู่บางส่วน ฯลฯ คณิตศาสตร์มีบทบาทต่อเรามากเพราะสภาพของสังคมต้องการใช้การประมวลผลข้อมูลเพื่อการติดต่อสื่อสาร การคิดและการตัดสินใจผู้ที่มีความสามารถในเรื่องข้อมูลและการประมวลผลย่อมได้ประโยชน์ในการทำงานคณิตศาสตร์จึงสามารถช่วยพัฒนาคนให้เกิดความคิดให้เป็นคนที่มีเหตุผลสามารถแก้ปัญหาและสามารถสื่อสารได้ การสื่อสารในชีวิตประจำวัน เราจะพบว่ามีภาษาคณิตศาสตร์เข้ามาเกี่ยวข้องตลอดเวลาเช่น ขอหนูหน่อย แม่แบ่งขนมให้หนู หนูดื่มนมหมดแก้วหรือเหลืออยู่ ฯลฯ ประโยคเหล่านี้แสดงถึงการใช้คำศัพท์ที่เกี่ยวข้องกับเศษส่วน หากเด็กเรียนรู้และสามารถนำไปใช้ได้อย่างถูกต้องก็จะทำให้เด็กเกิดการพัฒนาทักษะทางคณิตศาสตร์อันเป็นพื้นฐานสำคัญที่สร้างคุณภาพชีวิตของเด็ก การจัดกิจกรรมการสอนเรื่อง เศษส่วนให้แก่เด็กปฐมวัยจึงเป็นเรื่องหนึ่งที่หลักสูตรการศึกษาปฐมวัย พุทธศักราช 2546 ได้กล่าวถึงไว้ในประสบการณ์สำคัญ เรื่องจำนวนการเพิ่มขึ้นหรือลดลงของจำนวนหรือปริมาณและกรอบมาตรฐานการเรียนรู้คณิตศาสตร์ สสวท.ได้กล่าวถึงเรื่องที่เด็กปฐมวัยควรจะเรียนรู้ไว้ในกรอบมาตรฐานหลายประการ ซึ่งล้วนแต่เรื่องที่เกี่ยวกับเศษส่วน ได้แก่ คณิตศาสตร์ ปฐมวัย 1.1 เข้าใจความหลากหลายของการแสดงจำนวนและการใช้จำนวนในชีวิตจริง คณิตศาสตร์ปฐมวัย 6.1 มีความสามารถในการแก้ปัญหา การให้เหตุผล การสื่อสารการสื่อความหมายทางคณิตศาสตร์การนำเสนอ การเชื่อมโยงความรู้ต่างๆทางคณิตศาสตร์ การเชื่อมโยงคณิตศาสตร์กับศาสตร์อื่นๆและมีความคิดสร้างสรรค์

การสอนเรื่องเศษส่วนมีความสำคัญอย่างไร?

เรื่องของเศษส่วนจะเป็นเรื่องที่มีในชีวิตประจำวันของคนทุกคน ไม่ว่าเราจะอยู่ในสถานการณ์หรือเหตุการณ์ใด เรื่องของเศษส่วนจะมีให้เราใช้อยู่เสมอ เรามักจะได้ยินการสนทนาที่มีคำว่า แบ่งกัน ครึ่งหนึ่ง มีกี่ส่วน แบ่งบางส่วนมาให้บ้าง ใช้บางส่วน เหลืออยู่บางส่วน เช่น หนูทานนมไม่หมดเหลืออยู่ครึ่งกล่อง ขนมชิ้นใหญ่นี้แบ่งให้กัน หากเด็กได้ยินและเริ่มนำไปใช้อย่างถูกต้อง เป็นความสามารถในการสื่อความหมายที่เป็นประโยชน์ในชีวิตทีเดียว เพราะจะช่วยให้เขาสามารถดำรงชีวิตในสังคมได้อย่างมีคุณภาพมีประสิทธิภาพ และสิ่งสำคัญคือการแบ่งปันเป็นทักษะชีวิตทางสังคมที่ต้องฝึกฝนให้แก่เด็กด้วยอย่างยิ่ง นอกเหนือจากการที่เขาได้ฝึกหัดการคิดพิจารณาเห็นสิ่งที่เป็นรูปธรรมเรื่องของจำนวน เช่น แบ่งเป็นชิ้น อันหรือแบ่งออกแล้วเท่านั้น

การสอนเรื่องเศษส่วนมีประโยชน์ต่อเด็กอย่างไร?

  • เด็กจะเกิดประสบการณ์ตรงเรื่องเศษส่วน โดยที่จำเป็นต้องเกิดจากการกระทำที่มีอุปกรณ์สื่อเป็นเครื่องมือการเรียนรู้ของเด็ก เช่น การที่เด็กแบ่งขนมออกเป็นส่วนๆ และหยิบไปกินไปใช้ ไปแบ่งปัน เด็กจะได้เห็นว่า ส่วนที่แบ่งมาใช้จำนวนหนึ่งมาจากจำนวนเต็ม และนำไปใช้เพื่อการอยู่ร่วมกันในสังคมด้วย
  • เด็กจะได้พัฒนาการสื่อสารให้ผู้อื่นเข้าใจได้ การสื่อสารอธิบายความคิดที่ผ่านการกระทำ การใช้คำศัพท์ ภาษาคณิตศาสตร์ การใช้คำถาม การโต้ตอบสนทนา จะทำให้เด็กมีกิจกรรมสร้างสังคม ซึ่งเป็นสิ่งที่มีความหมายต่อเด็กมาก เช่น การที่เด็กได้ทำกิจกรรมการสำรวจสิ่งแวดล้อมในห้องเรียนโรงเรียนจัดกลุ่มสิ่งของ แบ่งสิ่งของ เป็นกิจกรรมที่เด็กได้ทำร่วมกับผู้อื่น หรือแม้เด็กจะทำเป็นรายบุคคลก็ตาม แต่เด็กก็ได้นำผลงานสู่กลุ่มต่อไปขณะที่อยู่กับผู้อื่นและต้องใช้คำศัพท์เรื่องเศษส่วน จึงเป็นโอกาสฝึกฝนให้เด็กผ่านกิจกรรมการเรียนรู้
  • เด็กจะได้สร้างสรรค์และได้บูรณาการในชีวิตประจำวัน กิจกรรมที่กระทำเรื่องเศษส่วน เด็กจะได้คิด ได้ทำ จัดเป็นสิ่งใหม่ในชีวิตของเขา และนำไปใช้ในชีวิตจริงได้เสมอ เช่น การที่เด็กพับกระดาษ รอยพับที่แบ่งกระดาษคือส่วนแบ่ง การพับกระดาษเป็นการทำให้กระดาษสั้นลง มีขนาดเล็กลงเหมาะที่จะจัดเก็บในที่เล็ก แคบ เราพับเสื้อผ้าเพื่อเก็บในตู้เสื้อผ้าให้สวยงาม จดหมายที่เราเขียนแล้ว หากพับให้เล็กลงบรรจุลงซองจดหมายได้ขนาดเล็กพอเหมาะกับกล่องที่เราสอดใส่ไปเป็นต้น
  • เด็กจะเป็นคนช่างสังเกต มีเหตุผล และละเอียดรอบคอบ เพราะได้มีโอกาสทำกิจกรรมต่างๆกระตุ้นประสาทสัมผัสทั้งห้า การจัดกิจกรรมเศษส่วนสำหรับเด็กปฐมวัย จะเน้นทักษะการแก้ปัญหาที่มีผลต่อการส่งเสริมการคิดอย่างมีเหตุผลให้กับเด็ก
  • เด็กจะเป็นผู้ชอบการค้นหาคำตอบ รักและเห็นคุณค่าของคณิตศาสตร์ผ่านกิจกรรมคณิตศาสตร์เรื่องเศษส่วน

ครูสอนเรื่องเศษส่วนให้ลูกที่โรงเรียนอย่างไร?

ครูสอนเรื่องเศษส่วนให้ลูกที่โรงเรียนในกิจกรรมหลักทั้งหกในหน่วยการสอนต่างๆ เป็นลักษณะการบูรณาการหรือจัดกิจกรรมเรื่องเศษส่วนที่สัมพันธ์กับชีวิตประจำวัน เช่น การรินนมจากเหยือก แบ่งให้นักเรียนทุกคนในชั้นเรียน การนับจำนวนเพื่อนนักเรียนทั้งหมด มีจำนวนเท่าไหร่ แบ่งเป็นชายกี่คนหญิงกี่คน ทั้งเด็กหญิงเด็กชายเป็นส่วนหนึ่งของเพื่อนนักเรียนทั้งหมด จำนวนอาหารที่เป็นอาหารว่าง แบ่งเป็นส่วนๆ ให้กับครู นักเรียน พี่เลี้ยง เป็นต้น ตัวอย่างกิจกรรมหลักตามหลักสูตรการศึกษาปฐมวัย

กิจกรรมสร้างสรรค์

  • ครูนำกระดาษสี่เหลี่ยมจัตุรัสสีต่างๆให้เด็กคนละแผ่น พับแบ่งครึ่งกระดาษให้เด็กดูเป็นตัวอย่าง เมื่อเด็กทำตามแล้ว ใช้กรรไกรตัดตามรอยที่พับแบ่งไว้ นำมาซ้อนกัน แสดงขนาดเท่ากันแล้วนำกระดาษสีแต่ละแผ่นที่ตัดออก นำมาแบ่งสองกอง แต่ละกองนำไปออกแบบปะติดตามความคิดสร้างสรรค์ของตนเอง
  • งานพับกระดาษสร้างสรรค์เป็นรูปต่างๆ เป็นการแบ่งจำนวนเต็มของกระดาษเป็นส่วนต่างๆทั้งที่เท่ากันและไม่เท่ากัน
  • ครูแจกแป้งโดให้คนละ 1 ก้อนให้เด็กแบ่งออกเป็น 2 ก้อนเท่าๆกันให้เด็กกลิ้งเป็นรูปกลมๆ เปรียบเทียบว่า 2 ก้อนนี้เท่ากันหรือไม่เมื่อเราแบ่งมาก้อนเล็กเรียกว่าครึ่งหนึ่ง เด็กจะได้คำศัพท์จากกิจกรรมนี้ด้วย

กิจกรรมเสริมประสบการณ์

จัดกิจกรรมในหน่วยเรื่อง อาหารดีมีประโยชน์ให้เด็กทาแยมลงหน้าขนมปัง แล้วเอาอีกแผ่นประกบ ตัดแบ่งครึ่ง ให้เด็กสังเกตว่าแบ่งได้ขนาดเท่ากันหรือไม่ให้เด็กๆทดลองทำบ้าง

กิจกรรมเกมการศึกษา

เล่นเกมจับคู่ภาพ ครึ่งหนึ่งนำภาพครึ่งหนึ่งจำนวนสองชิ้นมาต่อได้ภาพที่สมบูรณ์เป็นจำนวนเต็ม

กิจกรรมเสรี

มุมบล็อกให้เด็กๆเล่นบล็อกรูปทรงกลมสามเหลี่ยม สี่เหลี่ยม และอื่นๆ ที่ตัดออกเป็นส่วนเท่าๆกัน ให้เด็กนำมาประกอบเป็นรูปเต็ม รูปทรงเหล่านี้ บางชนิดจะแบ่งออกเป็นสองส่วนบ้าง สามส่วนบ้าง สี่ส่วนบ้าง

มุมบ้าน จัดหาเครื่องครัวสำหรับเด็ก เครื่องตวงเครื่องชั่ง มีดพลาสติกให้เด็กใช้เล่นหั่นผัก ผลไม้ เลียนแบบการแบ่งที่เด็กควรได้เห็นวิธีการมาจากกิจกรรมเสริมประสบการณ์มาก่อน

พ่อแม่ผู้ปกครองจะสอนเรื่องเศษส่วนให้ลูกที่บ้านอย่างไร?

  • ชวนให้ลูกมีส่วนร่วมในงานบ้านที่พ่อแม่ทำ เช่น ช่วยตักข้าว แบ่งให้ครบทุกคน การผ่าแบ่งผลไม้เพื่อรับประทานการตักตวงแสดงปริมาณวัตถุดิบเพื่อปรุง พ่อแม่ทำให้ลูกเห็น และใช้ภาษาพูดว่า ครึ่งหนึ่ง แบ่งออก ฯลฯ
  • สอนพับผ้าที่ใช้ในชีวิตประจำวัน เช่น ผ้าเช็ดตัว ผ้าปูที่นอน (ผืนขนาดเล็กของเด็ก)ปลอกหมอน ผ้าเช็ดหน้า เด็กจะได้ใช้กล้ามเนื้อมือทำงานไปพร้อมๆกับการฝึกหัดทำงานให้ตนเองและการพับผ้าเน้นการพับครึ่งผืนไปจนกว่าจะได้ขนาดพอเหมาะที่จะเก็บซ้อนกันและนำเข้าที่เก็บ
  • เล่นพับกระดาษกับลูก ทำเป็นของเล่นได้หลายชนิด เช่นพับกระเป๋าใส่สตางค์ให้ลูกได้เล่นสมมติต่อไป
  • เล่นระบายสีบริเวณพื้นที่รูปทรงเรขาคณิตครึ่งหนึ่งเช่นรูปวงกลมพับครึ่งจะได้รูปครึ่งวงกลมให้ระบายสีครึ่งหนึ่ง อีกส่วนปล่อยพื้นที่ไว้ ให้เด็กประกบพับซ้อนอีกครั้ง เป็นการพิสูจน์ให้เห็นว่า ครึ่งหนึ่งเท่ากับครึ่งหนึ่ง
  • ในวันเกิดจัดกิจกรรมเป่าเทียนและแบ่งขนมเค้ก ให้ลูกได้แบ่งเค้กเป็นส่วนๆเท่าจำนวนเพื่อน
  • เด็กๆชอบเล่นน้ำ พ่อแม่จัดหาขวดพลาสติกใส กรวยสำหรับกรอกน้ำ ขันหรือภาชนะตักตวงให้เด็กหัดเติมน้ำใส่ขวด จำนวนเต็มเทออกใส่อีกขวด แบ่งเป็นสองส่วนเท่าๆกัน โดยนำขวดมาวางเปรียบเทียบระดับน้ำทำหลายๆ ขวดในระดับน้ำที่ต่างกัน สอนให้ลูกเข้าใจจำนวนเศษส่วนต่างๆกัน

เกร็ดความรู้เพื่อครู

การจัดกิจกรรมเศษส่วนนั้นเมื่อครูจะแบ่งชิ้นส่วนสิ่งของ ควรเริ่มจากสิ่งที่ตัดแบ่งได้ง่าย เป็นของจริง อาจจะเป็นของกินได้ เมื่อแบ่งจะต้องพยายามให้ชิ้นส่วนเท่ากัน แต่เด็กปฐมวัยจะตัดแบ่งเองได้ยาก ต้องอาศัยเวลาและให้โอกาสฝึกฝน ครูจึงต้องช่วยเด็กให้เด็กเข้าใจและจำขนาดที่เท่ากันได้อย่างไร

บรรณานุกรม

  1. คณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ. (2546). คู่มือหลักสูตรการศึกษาปฐมวัย พุทธศักราช 2546. (สำหรับเด็กอายุ 3 -5 ปี). กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์คุรุสภาลาดพร้าว.
  2. ปรียา นพคุณ และยุพา วีระไวทยะ. (2544). การสอนวิทยาศาสตร์แบบมืออาชีพ. (พิมพ์ครั้งที่ 2 ) กรุงเทพมหานคร: มูลนิธิสดศรี–สฤษดิ์วงศ์.
  3. พิทยาภรณ์ มานะจุติ. (2552) . วิทยาศาสตร์สำหรับเด็กปฐมวัย . เชียงใหม่ : มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
  4. เพ็ญจันทร์ เงียบประเสริฐ (2542). คณิตศาสตร์สำหรับเด็กปฐมวัย. ภูเก็ต: สถาบันราชภัฏภูเก็ต.
  5. วัฒนาพร ระงับทุกข์ (2542) . แผนการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง . กรุงเทพมหานคร.
  6. ศึกษาธิการ, กระทรวง. (2546). หลักสูตรการศึกษาปฐมวัย พุทธศักราช2546. กรุงเทพมหานคร : คุรุสภาลาดพร้าว.
  7. ศุภวิทย์ สายวิวัฒน์. (2556). พจนานุกรมภาพคณิตศาสตร์สำหรับเด็ก. แปลจาก Kirsteen Roger. กรุงเทพมหานคร : นานมี บุ๊ค.
  8. สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (2551). แนวทางการจัดการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ปฐมวัย ตามหลักสูตรการศึกษาปฐมวัย 2546. กรุงเทพมหานคร: สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี.

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน