หน้าหลัก » Blogs » เบื้องหลังความคิด สิทธิเด็กทั่วโลก (ตอนที่ 1)

สารบัญ

บทความที่เกี่ยวข้อง


สถาบันแห่งชาติเพื่อการพัฒนาเด็กและครอบครัว มหาวิทยาลัยมหิดล ร่วมกับ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) จัดการประชุมวิชาการระดับชาติ ครั้งที่ 2 เรื่อง “การพัฒนาศักยภาพเด็กไทยและเยาวชนไทย สู่ประชาคมอาเซียน” ที่ศูนย์ประชุมสถาบันวิจัยจุฬาภรณ์ บรรยากาศในการประชุมคึกคัก เพราะมีนักวิชาการด้านพัฒนาเด็กการแขนงต่างๆ มาร่วมการประชุมคับคั่ง

ผู้ห่วงใยการศึกษาเด็กไทยท่านหนึ่งคือ นายอานันท์ ปันยารชุน อดีตนายกรัฐมนตรี ซึ่งกล่าวตอนหนึ่งในพิธีเปิดงานว่า การจะเข้าสู่ประชาคมอาเซียนหรือไม่ เป็นเรื่องปลีกย่อย แต่ปัจจัยหลักคือทำอย่างไรให้เด็กได้พัฒนาตนเองและสังคม ซึ่งมี 2 ประเด็นที่ต้องคำนึง ก็คือ (1) สิทธิเด็กทั่วโลก และ (2) ศักยภาพเด็กไทย

ในประเด็นแรก นายอานันท์ กล่าวว่า สิทธิขั้นพื้นฐานที่เด็กควรได้รับตามอนุสัญญาว่าด้วยสิทธิเด็ก ประเทศไทยกำลังภูมิใจกับการผลักดันสิทธิเด็กมายมาย [อาทิ การแต่งกายและการไว้ทรงผมของเด็กนักเรียน] แต่ในความเป็นจริงถือว่าล้มเหลว เพราะยังพบเด็กจำนวนมาก ถูกทอดทิ้ง ขาดการศึกษา ขาดสารอาหาร

สิทธิเด็ก (Children's rights) คือสิทธิมนุษยชนของเด็ก โดยเฉพาะการคุ้มครองและการดูแล รวมทั้งสิทธิความสัมพันธ์กับพ่อแม่ และปัจจัยจำเป็นขั้นพื้นฐาน ในเรื่องอาหาร การศึกษา สุขภาพ และกฎหมายอาชญากรรม ที่เหมาะสมสำหรับอายุและพัฒนาการของเด็ก การคุ้มครองที่เสมอภาคของสิทธิพลเมือง (Civil rights) ปราศจากการเลือกปฏิบัติ (Discrimination) บนพื้นฐานของเชื้อชาติ เพศ ศาสนา ความพิการ (Disability) สีผิว ชนกลุ่มน้อย (Ethnicity) หรือลักษณะ (Characteristics) อื่นๆ

การแปรความหมายของสิทธิเด็กแตกต่างกันไป ตั้งแต่การยอมให้เด็กสามารถลงมือปฏิบัติตามลำพัง (Autonomous action) ไปจนถึงบังคับ (Enforcement) มิให้มีการละเมิด (Abuse) สิทธิเด็กในด้านร่างกาย จิตใจ และอารมณ์ ตลอดจนสิทธิที่จะได้รับการดูแล และฟูมฟัก (Nurture) สิทธิเด็กครอบคลุมถึงกฎหมาย การเมือง ศาสนา และคุณธรรม (Morality)

ในแง่กฎหมาย ผู้เยาว์ (Minors) มิได้มีอิสรภาพตามอำเภอใจ หรือสิทธิการตัดสินใจตามลำพัง แต่ผู้ปกครอง (ซึ่งรวมทั้งพ่อแม่ นักสังคมสงเคราะห์ และครู) ได้รับอำนาจมอบหมาย (Authority) แทน ขึ้นอยู่กับสถานการณ์ ทำให้บางคนเชื่อว่า เด็กมิได้มีอำนาจเพียงพอที่จะกำหนดชะตาชีวิตของตนเอง และเป็นสาเหตุของสภาวะล่อแหลมต่ออันตราย (Vulnerable)

โครงสร้างบางอย่าง อาทิ นโยบายรัฐบาล เป็นอุปสรรคต่อการเปิดเผยการละเมิดสิทธิเด็กโดยผู้ใหญ่ ส่งผลให้เด็กต้องเผชิญกับความยากจน (Poverty) ปราศจากโอกาสการศึกษา และถูกใช้เป็นแรงงาน ในมุมมองนี้ เด็กกลายเป็นชนกลุ่มน้อยในสังคม ที่จำเป็นต้องทบทวนพฤติกรรมนี้กันใหม่ นานานักวิจัย ได้ค้นพบว่า เด็กจำเป็นต้องได้รับการยอมรับ ให้มีส่วนร่วมในสังคม โดยมีสิทธิและความรับผิดชอบอยู่ในทุกช่วงวัย

ใน 50 ปีที่ผ่านมา นิยามของคำว่า “สิทธิเด็ก” เริ่มเป็นที่เข้าใจตรงกันอย่างชัดเจน สิทธิเด็กได้รับการนิยามในมุมมองของพลเมือง วัฒนธรรม เศรษฐกิจ สังคม และการเมือง แต่ในภาพรวม สามารถแยกเป็น 2 ประเภท ประเภทแรกสนับสนุนอิสรภาพของเด็ก เรียกว่า “สิทธิของอำนาจที่พึงมี” (Rights of empowerment) ส่วนประเภทที่ 2 เรียกร้องให้สังคมคุ้มครองเด็กจากอันตรายที่กระทำต่อเด็ก เนื่องจากเด็กยังต้องพึ่งพาสังคมอยู่ เรียกว่า “สิทธิของการคุ้มครองที่พึงได้รับ” (Right to protection)

แหล่งข้อมูล:

  1. ผิดยุค-ล้าสมัย ระบบ "ศึกษาเด็กไทย" ถึงเวลา "แก้จริงจัง" หรือยัง? - http://www.matichon.co.th/news_detail.php?newsid=1365040569&grpid=&catid=19&subcatid=1903 [2013, April 12].
  2. Children’s rights - http://en.wikipedia.org/wiki/Children%27s_rights [2013, April 12].

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน