หน้าหลัก » บทความ » เล่นกีฬา (Sports)

สารบัญ

บทความที่เกี่ยวข้อง


บทนำ

การเล่นกีฬา หมายถึง กิจกรรมที่ทำให้เด็กได้พัฒนาความสามารถในการใช้กล้ามเนื้อใหญ่ เช่น กล้ามเนื้อแขน ขา มือ ลำตัว การประสานสัมพันธ์ของอวัยวะส่วนต่างๆ รวมถึงการควบคุมการทรงตัวขณะปฏิบัติกิจกรรมด้วย กีฬาสำหรับเด็กปฐมวัยเป็นเกมการแข่งขัน เกมการละเล่น เกมพลศึกษาที่มีกฎกติกา ข้อตกลงในการเล่น มีลำดับขั้นตอนการเล่น และมีการตัดสินแพ้-ชนะ ทั้งนี้มุ่งให้เด็กได้พัฒนาทั้งทางด้านร่างกาย อารมณ์ จิตใจ และสังคมไปพร้อมกัน

การเล่นกีฬาสำคัญอย่างไร?

ลักษณะของพัฒนาการในการใช้กล้ามเนื้อใหญ่ของเด็ก มักปรากฏออกมาในรูปของการเคลื่อนไหว ซึ่งในเด็กแรกเกิดจะเป็นการเคลื่อนไหวไปตามธรรมชาติ โดยไม่ต้องได้รับการฝึกหัด เช่น การดิ้นไปดิ้นมา การไขว่คว้า แต่เมื่อเด็กโตขึ้น ระดับของการเคลื่อนไหวจะเพิ่มขึ้นจากการดิ้น คลาน มาเป็นการยืน เดิน วิ่ง กระโดด และการเคลื่อนไหวที่ซับซ้อนมากขึ้น การเล่นกีฬา เป็นกิจกรรมที่ส่งเสริมและพัฒนาทางด้านร่างกาย โดยเฉพาะความสามารถในการใช้กล้ามเนื้อใหญ่ให้กับเด็กปฐม วัยได้อย่างมีประสิทธิภาพอีกวิธีการหนึ่ง และเพื่อพัฒนาด้านอารมณ์และสังคม โดยการปลูกฝังความมีน้ำใจนักกีฬา รู้จักแพ้ รู้จักชนะ รู้จักการให้อภัย และรู้จักเคารพกติกา เพราะการเล่นกีฬาสำหรับเด็กในระดับปฐมวัยจะเป็นรูปแบบของการเล่นที่มีกฎกติกา มีวิธีการแข่งขันง่ายๆ ไม่ซับซ้อน และเหมาะสมกับวัยของเด็ก บางครั้งอาจจะนำประเภทของกีฬาที่ใช้ในการแข่ง ขันกับเด็กโตมาปรับใช้ บางครั้งอาจเป็นเกมพลศึกษา เช่น การวิ่งเก็บของ เกมประเภทผลัด เป็นต้น และในบางครั้งอาจจะเป็นกีฬาสำหรับเด็กปฐมวัยที่ใช้การละเล่นของไทย เช่น การแข่งขันชักเย่อ วิ่งเปี้ยว เป็นต้น ในปัจจุบันนี้หน่วยงานต่างๆที่รับผิดชอบการจัดการศึกษาได้จัดให้มีประเภทของกีฬาระดับอนุบาลและให้มีการแข่งขันกัน ซึ่งนอกจากจะมุ่งพัฒนาความแข็งแรงทางด้านร่างกายแล้ว ยังมีการตัดสินเพื่อให้รางวัลแพ้ชนะกันอีกด้วย

เด็กจะได้รับประโยชน์อะไรจากการเล่นกีฬา?

การเล่นกีฬาหรือเกมการเล่นกลางแจ้งสำหรับเด็กปฐมวัย ช่วยให้เด็กได้รับประโยชน์ ดังนี้

  • มีการเคลื่อนไหวร่างกายในส่วนต่างๆ เช่น แขน ขา มือ ลำตัว และศีรษะ รวมถึงการควบคุมการเคลื่อนไหว การทรงตัว การประสานกันของการเคลื่อนไหว ซึ่งเป็นการพัฒนาความสามารถในการใช้กล้ามเนื้อใหญ่
  • ทำให้เด็กมีสุขภาพร่างกายที่สมบูรณ์แข็งแรง สามารถใช้อวัยวะส่วนต่างๆ ทำงานต่างๆได้ดี มีความสามารถในการควบคุมการเคลื่อนไหวของร่างกายในการใช้กล้ามเนื้อใหญ่
  • การเล่นกีฬาทำให้เด็กรู้สึกสดชื่น ผ่อนคลาย ทำให้มีอารมณ์ดี
  • รู้จักบทบาทของตนเองในการเล่นและการเรียนรู้กระบวนการกลุ่ม
  • มีผลต่อพัฒนาการทางด้านสติปัญญา เช่น การเล่นทำให้เด็กได้คิดแก้ปัญหา เกิดจินตนาการและความคิดสร้าง สรรค์ การเรียนรู้ทางด้านคณิตศาสตร์ เช่น การแบ่งจำนวนผู้เล่นให้เท่ากัน การยืนเรียงแถว การนับจำนวนสมาชิกในแต่ละทีมในการเล่นกีฬา เป็นต้น
  • ฝึกสมองในการคิด การตัดสินใจ การแก้ปัญหา การคาดคะเน
  • การรับรู้กฎ กติกามารยาท การทำสิ่งต่างๆด้วยความสุข รู้แพ้ รู้ชนะ รู้อภัย
  • เป็นการเปิดโอกาสให้เด็กได้สำรวจโครงสร้างทางด้านสรีระ เช่น การใช้กล้ามเนื้อส่วนต่างๆของร่างกาย ฝึกการเคลื่อนไหว การใช้พลังงานของร่างกาย และยังช่วยให้เด็กได้ค้นหาความสามารถพิเศษของตนเอง

ครูจัดกิจกรรมการเล่นกีฬาให้ลูกอย่างไร?

สำหรับกิจกรรมการเล่นกีฬาที่มีความเหมาะสมกับเด็กปฐมวัยที่ครูสามารถจัดให้เด็กได้เล่นแข่งขันกัน ซึ่งนอกจากเด็กจะได้ รับการพัฒนาความสามารถในด้านกล้ามเนื้อใหญ่แล้ว การเล่นกีฬายังฝึกให้เด็กได้เรียนรู้กฎ กติกา ข้อตกลง ส่งเสริมกระบวนการกลุ่ม และสร้างความสนุกสนานให้กับเด็กได้อีกด้วย ส่วนใหญ่ประเภทของกีฬาที่นำมาใช้สำหรับเด็กปฐมวัยจะเป็นประเภทของการแข่งขันเป็นทีม เกมการละเล่นหรือเป็นเกมพลศึกษา ซึ่งกิจกรรมทั้งหมดนี้จะอยู่ในกิจกรรมกลางแจ้งซึ่งปัจจุบันหน่วยงานที่รับผิดชอบการจัดการศึกษาระดับปฐมวัยยังได้จัดให้มีการแข่งขันกีฬาระดับอนุบาลขึ้น มีการกำหนดกฎระเบียบการแข่งขัน มีการตัดสินแพ้-ชนะตามข้อตกลงหรือกติกา สำหรับตัวอย่างของกีฬาสำหรับเด็กปฐมวัยที่ครูมักนำ มาจัดให้เด็กได้เล่นหรือแข่งขันที่โรงเรียน เป็นกิจกรรมที่ไม่ซับซ้อน เน้นการเล่นที่ให้เด็กได้ฝึกทักษะการใช้กล้ามเนื้อใหญ่ ได้เคลื่อนไหวร่างกายด้วยการวิ่ง การกระโดด การเล่นกับอุปกรณ์ เช่น ลูกบอล ห่วง เชือก ซึ่งเป็นอุปกรณ์ที่เด็กคุ้นเคย และนำมาดัดแปลงเพื่อประโยชน์ในการเล่นหรือการแข่งขัน ซึ่งกีฬาชนิดต่างๆที่ใช้กับเด็กมักจะเป็นเกมการละเล่น เกมพลศึกษา และการประยุกต์กีฬาที่ใช้กับผู้ใหญ่มาใช้ ดังตัวอย่างต่อไปนี้

  • กระโดดข้ามบอล

    จุดประสงค์ ฝึกทักษะการกระโดดด้วยเท้าทั้ง 2 ข้าง ข้ามสิ่งกีดขวาง และการร่วมกิจกรรมด้วยความสนุกสนาน

    อุปกรณ์ ลูกบอล นกหวีด

    กติกาและวิธีเล่น

    1. แบ่งเด็กออกเป็น 2 ทีม จำนวนเท่ากัน
    2. วางลูกบอลเรียงกัน 2 แถวๆละ 5 ลูกให้ห่างกัน 50 เซนติเมตร
    3. เมื่อได้ยินสัญญาณจากครู เด็กที่อยู่หัวแถวของแต่ละทีมกระโดดด้วยเท้าทั้ง 2 ข้าง ข้ามลูกบอลแต่ละลูกจนถึงลูกสุดท้ายและให้กระโดดกลับมาสัมผัสมือคนต่อไป ถ้าทีมใดกระโดดข้ามลูกบอลได้เร็วกว่าจะเป็นผู้ชนะ โดยขณะกระโดดต้องไม่ให้ส่วนหนึ่งส่วนใดของร่างกายไปสัมผัสกับลูกบอล
  • สะพานคนเก่ง

    จุดประสงค์ ฝึกทักษะการทรงตัว พัฒนาความเชื่อมั่นในตนเอง และสร้างความสนุกสนาน

    อุปกรณ์ กระดานทรงตัวความกว้าง 20 เซนติเมตร ยาว 3 เมตร วางสูงจากพื้น 20 เซนติเมตร นกหวีด

    กติกาและวิธีเล่น

    1. แบ่งเด็กออกเป็น 2 ทีม จำนวนเท่ากัน
    2. เมื่อได้ยินสัญญาณจากครูให้เด็กที่อยู่หัวแถวของแต่ละทีม เดินทรงตัวต่อเท้าบนกระดานทรงตัว แล้วเดินกลับมาสัมผัสมือคนต่อไป ทีมใดเดินได้ครบทุกคนก่อนจะเป็นผู้ชนะ โดยขณะเดินจะต้องไม่เสียการทรงตัวตกจากกระดานทรงตัว ถ้าพลาดต้องกลับไปเริ่มต้นใหม่ที่จุดแรก
  • วิ่งเก็บลูกบอลสีใส่ตะกร้า

    จุดประสงค์ ฝึกทักษะการควบคุมการเคลื่อนไหวของกล้ามเนื้อแขน ขา และลำตัวได้อย่างประสานสัมพันธ์ ฝึกทักษะการทรงตัว และเพื่อความสนุกสนาน

    อุปกรณ์ ลูกบอลสี ตะกร้า นกหวีด

    กติกาและวิธีเล่น

    1. แบ่งเด็กออกเป็น 2 ทีม จำนวนเท่ากัน
    2. กำหนดจุดเริ่มต้นและจุดสิ้นสุดให้มีระยะห่างกัน 5 เมตร วางลูกบอลสีจำนวน ทีมละ 30 ลูก ที่จุดเริ่มต้นและวางตะกร้าไว้ที่จุดสิ้นสุดของแต่ละทีม
    3. เมื่อได้ยินสัญญาณจากครู เด็กที่อยู่หัวแถวของแต่ละทีม หยิบลูกบอลสีวิ่งนำไปใส่ในตะกร้าที่เป็นจุดสิ้นสุดของแต่ละทีม แล้ววิ่งมาสัมผัสมือคนที่ 2 ทำเช่นนี้เรื่อยๆไป ถ้าทีมใดสามารถนำลูกบอลสีไปใส่ในตะกร้าได้หมดก่อน ถือว่าชนะ
  • ข้ามสิ่งกีดขวาง

    จุดประสงค์ ฝึกทักษะการใช้กล้ามเนื้อขา การทรงตัว การสำรวจพื้นที่และการตระหนักในการใช้ร่างกายในสถานการณ์ต่างๆ

    อุปกรณ์ เชือก กล่องไม้ เทปกาว ลูกบอล ตะกร้า นกหวีด

    กติกาและวิธีเล่น

    1. แบ่งเด็กออกเป็น 2 ทีม จำนวนเท่ากัน
    2. กำหนดสิ่งกีดขวางไว้จำนวน 5 จุดดังนี้ จุดที่ 1 การกระโดด 2 ขา ข้ามเชือกความสูง 1 ฟุต จุดที่ 2 เดินบนกล่องไม้ จุดที่ 3 การกระโดดขาเดียวตามเส้นระยะทาง 2 เมตร จุดที่ 4 การโยนลูกบอลลงตะกร้า 5 ลูก ระยะห่าง 2 เมตร และจุดที่ 5 การเดินทรงตัวต่อเท้าถอยหลังตามเส้นระยะทาง 1 เมตร
    3. เมื่อได้ยินสัญญาณให้คนที่ยืนหัวแถวของแต่ละทีมข้ามสิ่งกีดขวาง จำนวน 5 จุด เมื่อทำได้ครบให้วิ่งกลับมาสัมผัสมือคนต่อไป และให้ปฏิบัติเช่นเดียวกันไปเรื่อยๆ ถ้าทีมใดทำได้เสร็จก่อน จะเป็นผู้ชนะ
  • โยนลูกบอลลงตะกร้า

    จุดประสงค์ ฝึกทักษะการใช้กล้ามเนื้อแขน มือ การประสานกันระหว่างตาและมือ และฝึกทักษะความคล่องแคล่วของการใช้มือ

    อุปกรณ์ ลูกบอลสี ตะกร้า นกหวีด

    กติกาและวิธีเล่น

    1. แบ่งเด็กออกเป็น 2 ทีม
    2. วางตะกร้าสำหรับโยนลูกบอลสีให้ห่างจากจุดเริ่มต้นของแต่ละทีมประมาณ 3 เมตร ให้ลูกบอลสีสำหรับใช้โยนทีมละ 50 ลูก
    3. เมื่อได้ยินสัญญาณจากครู ผู้เล่นของแต่ละทีมช่วยกันโยนลูกบอลสีลงตะกร้าให้ได้มากที่สุดภายในเวลาที่ครูกำหนด ทีมใดโยนลูกบอลสีลงตะกร้าได้มากกว่า เป็นผู้ชนะ
  • เล่นชักเย่อ

    จุดประสงค์ เพื่อฝึกทักษะการใช้กล้ามเนื้อแขน ขา มือ ฝึกทักษะการทรงตัว ฝึกความสามัคคีในการเล่นเป็นกลุ่ม

    อุปกรณ์ เชือกขนาดใหญ่ นกหวีด เทปกาว

    กติกาและวิธีเล่น

    1. แบ่งเด็กออกเป็น 2 ทีม จำนวนเท่ากัน
    2. นำเชือกเส้นใหญ่ที่ไม่คมมาวางตรงเส้นแบ่งเขต ให้เชือกอยู่ตรงกึ่งกลางเส้นพอดี ให้ผู้เล่นทั้งสองทีมไปยืนข้างเชือก กะระยะให้ห่างกันพอให้ไม่ชนกันตอนเอนตัวดึงเชือก เมื่อวางระยะดีแล้ว ผู้เล่นแต่ละทีมจะจับเชือกให้สูงประมาณเอว เมื่อครูให้สัญญาณ ผู้เล่นทั้งสองทีมต่างดึงเชือกเพื่อให้ผู้เล่นอีกฝ่ายมาในทิศทางของตน ฝ่ายใดสามารถดึงผู้เล่นอีกฝ่ายให้เข้ามาอยู่ในเขตของตนเองได้มาก จะถือว่าชนะ

พ่อแม่จะส่งเสริมการเล่นกีฬาให้ลูกได้อย่างไร?

การเล่นกีฬาหรือการออกกำลังกายมีความสำคัญและจำเป็นสำหรับสุขภาพของเด็กปฐมวัย เพราะเป็นการเคลื่อนไหวที่ทำให้อวัยวะแต่ละส่วนทั้งภายในและภายนอกร่างกายทำงานได้เต็มที่ เช่น การที่เด็กได้เล่นโยนลูกบอลลงตะกร้า เด็กได้ใช้กล้าม เนื้อใหญ่ คือแขน ขา ซึ่งจะช่วยให้พัฒนากล้ามเนื้อที่แข็งแรงยิ่งขึ้น อีกทั้งยังทำให้การทำงานของหัวใจมีสมรรถภาพดียิ่งขึ้นด้วย ดังนั้น พ่อแม่ ผู้ปกครองจึงควรส่งเสริมให้เด็กได้ออกกำลังกายทุกวันด้วยการสร้างลักษณะนิสัยการออกกำลังกาย ดังนี้

  • เป็นแบบอย่างของการดูแลสุขภาพด้วยการออกกำลังให้เด็กเห็นและปฏิบัติตามเป็นประจำ เช่น ชวนลูกเดินหรือวิ่งออกกำลังกายในบริเวณสนามในบ้านหรือภายในหมู่บ้าน ชวนลูกไปออกกำลังกายตามสวนสาธารณะ ศูนย์นันทนาการของชุมชน
  • ส่งเสริมให้ลูกเห็นความสำคัญของการออกกำลังกาย เช่น การดูรายการกีฬาในสื่อโทรทัศน์ แนะนำนักกีฬาที่ประสบความสำเร็จให้ลูกได้รับรู้ว่า การเล่นกีฬานอกจากจะทำให้สุขภาพดีแล้วยังช่วยให้คนประสบความสำเร็จและสามารถเล่นกีฬาเป็นอาชีพได้ด้วย
  • จัดอุปกรณ์กีฬาไว้ในบ้านเพื่อกระตุ้นให้เด็กอยากเล่น เช่น ลูกบอล เชือก ห่วงยาง ไม้แบตมินตัน รองเท้ากีฬา เป็นต้น
  • ให้ความร่วมมือกับทางโรงเรียนในการให้ลูกเข้าร่วมแข่งขันหรือร่วมกิจกรรมกีฬาที่ทางโรงเรียนจัดขึ้นเพื่อปลูก ฝังการมีนิสัยรักการเล่นกีฬาตั้งแต่ระดับปฐมวัย อันจะนำไปสู่การเสริมสุขภาพที่สมบูรณ์แข็งแรง

เกร็ดความรู้เพื่อครู

ครูมีบทบาทสำคัญในการส่งเสริมการรักการเล่นกีฬาและการออกกำลังกายให้กับเด็กปฐมวัย โดยการเปิดโอกาสให้เด็กได้ปฏิบัติกิจกรรมที่ต้องใช้อวัยวะส่วนต่างๆของร่างกายให้เต็มที่ เพื่อตอบสนองต่อความต้องการในการเคลื่อนไหวร่างกายของเด็ก เช่น การให้อิสระเด็กได้เล่นกลางแจ้งวันละประมาณ 40 – 60 นาที การจัดกิจกรรมกลางแจ้งหรือประเภทกีฬาให้กับเด็ก เช่น เกมวิ่งเก็บของ เกมชักเย่อ เกมโยนลูกบอลลงตะกร้า การเล่นพื้นบ้านของไทย หรือจัดกิจกรรมการแข่งขันกีฬาตามกิจกรรมพัฒนาผู้เรียนของโรงเรียน นอกจากนี้ครูควรยอมรับความสามารถด้านการเล่นหรือด้านกีฬาของเด็ก จะทำให้เด็กมีความภาคภูมิใจต่อการเล่นกีฬาต่อไป

บรรณานุกรม

  1. วัฒนา ปุญญฤทธิ์ และคณะ. (2550). เกมการละเล่นสำหรับเด็กปฐมวัย. กรุงเทพฯ: บริษัท พี ที มีเดีย จำกัด.
  2. สำนักงานคณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติ. (2540). คู่มือหลักสูตรก่อนประถมศึกษา พุทธศักราช 2540. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์คุรุสภาลาดพร้าว.
  3. Charesworth, R. (1987). Understanding Child Development. 2nd ed. New York: Delmar Publisher Company.
  4. Singer, R.N. (1976). Physical Education Foundation. New York: Holt Reinhart and Winston.

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน