หน้าหลัก » Blogs » แหล่งขุมทอง ห้องสมุดดิจิทัล (ตอนที่ 2)

สารบัญ

บทความที่เกี่ยวข้อง


ห้องสมุดทางการศึกษาจำนวนมากมีส่วนร่วมในการสร้างคลังเก็บสารสนเทศระดับสถาบันซึ่งจัดเก็บหนังสือของสถาบัน สิ่งพิมพ์ วิทยานิพนธ์ และงานอื่นๆ ที่สามารถแปลงให้อยู่ในรูปแบบดิจิทัลหรือเป็นแบบดิจิทัลตั้งแต่แรก คลังเก็บสารสนเทศหลายแห่งในกลุ่มนี้เปิดให้บุคคลทั่วไปสามารถใช้บริการได้โดยมีระเบียบข้อบังคับเพียงเล็กน้อย

เป้าหมายคือ การเข้าถึงข้อมูลแบบเปิด ซึ่งตรงข้ามกับการตีพิมพ์งานวิจัยสู่สายตาประชาชนทั่วไปในวารสารทางการค้าต่างๆ ที่สำนักพิมพ์มักจะจำกัดสิทธิในการเข้าถึง คลังเก็บสารสนเทศที่เป็นระดับสถาบันจะไม่เสียค่าใช้จ่ายใดๆ และบางครั้งมีการอ้างถึงห้องสมุดดิจิทัลองค์กรในฐานะห้องสมุดดิจิทัล

คลังสารสนเทศกายภาพ (Physical archive) ต่างจากห้องสมุดกายภาพ (Physical library) อยู่หลายประการ แต่เดิมนั้น คลังสารสนเทศทั่วไปจะได้รับการนิยามว่า

  • รวบรวมแหล่งข้อมูลระดับปฐมภูมิ (ส่วนใหญ่เป็นจดหมายและสิ่งพิมพ์ต่างๆ จะผลิตโดยตรงโดยบุคคลหรือองค์กร) มากกว่าแหล่งข้อมูลทุติยภูมิที่อยู่ในห้องสมุด (หนังสือ ดรรชนีวารสาร และอื่นๆ)
  • มีการจัดข้อมูลต่างๆ เป็นแบบกลุ่มมากกว่าแต่ละรายการ
  • มีข้อมูลที่เป็นเอกลักษณ์

เทคโนโลยีที่ใช้ผลิตห้องสมุดดิจิทัลยังได้ปฏิวัติคลังเก็บสารสนเทศด้วยการไม่ทำตามข้อที่ 2 และ 3 ของกฎทั่วไปนี้ กล่าวอีกนัยหนึ่ง “คลังเก็บสารสนเทศดิจิทัล” หรือ “คลังเก็บสารสนเทศออนไลน์” จะยังคงเก็บแหล่งข้อมูลปฐมภูมิ แต่จะอธิบายแหล่งข้อมูลเหล่านี้ในแบบแต่ละรายการมากกว่าแบบกลุ่มหรือแบบหมวดหมู่

นอกจากนี้ ด้วยความเป็นดิจิทัล ข้อมูลต่างๆ สามารถนำมาผลิตใหม่ได้ง่ายและจากแหล่งใดก็ได้ คลังเก็บสารสนเทศของออกซ์ฟอร์ด (Oxford Text Archive) ได้รับการยอมรับให้เป็นคลังสารสนเทศดิจิทัลที่เก่าแก่ที่สุดของแหล่งข้อมูลปฐมภูมิด้านการศึกษาชนิดกายภาพ

หลายบริษัทอย่างเช่น กูเกิ้ล (Google) โครงการหนังสือล้านเล่ม (Million Book Project) และ คลังเก็บสารสนเทศจากอินเตอร์เน็ต (Internet Archive : IA) กำลังดำเนินโครงการทำห้องสมุดดิจิทัลขนาดยักษ์ ด้วยการการพัฒนาอย่างต่อเนื่องทางด้านเทคโนโลยีการนำเสนอและจัดการหนังสืออย่างเช่น การรู้จำอักขระด้วยแสง (Optical character recognition : OCR) และหนังสืออิเล็กทรอนิกส์ (E-Book) อีกทั้งการพัฒนาห้องสมุดรับฝากทางเลือกและแบบจำลองทางธุรกิจ

ห้องสมุดดิจิทัลเป็นที่นิยมมากขึ้นอย่างรวดเร็ว เนื่องด้วยห้องสมุดหลายแห่งลงทุนเรื่องเสียงและวิดีโอ จึงมีห้องสมุดดิจิทัลอย่างเช่น IA โครงการหนังสือกูเกิ้ล (Google Books) เพิ่งประสบความสำเร็จการถ่ายภาพ (Scan) เนื้อหาหนังสือ ซึ่งถูกระงับโดยสมาคมนักเขียน แต่อย่างน้อย นี่ก็เป็นใบเบิกทางให้ห้องสมุดต่างๆ ทำงานร่วมกับกูเกิ้ลเพื่อให้เข้าถึงผู้อุปการะ (Patron) กล่าวคือ ผู้ใช้งานที่คุ้นเคยกับข้อมูลดิจิทัล ปัจจัยหนึ่งที่ทำให้กูเกิ้ลได้เปรียบคือการโต้เถียงอย่างยุติธรรมในเรื่องการใช้ห้องสมุด

ห้องสมุดดิจิทัลจึงเป็นอีกทางเลือกหนึ่งที่น่าสนใจสำหรับผู้ปกครองที่ต้องการส่งเสริมการรักการอ่านให้แก่ลูกๆ อีกทั้งยังเป็นการเปิดโลกทัศน์ทางความรู้และการศึกษาได้เป็นอย่างดี

แหล่งข้อมูล:

  1. Wikipedia. (2556). E-library - http://en.wikipedia.org/wiki/Elibrary [2013, May 11].

สมาชิกที่ใช้งานอยู่ขณะนี้ คน